Urgenç (Gürgenç) Özbekistan

Harezm ili'nin yönetim merkezi olan şehrin 2025 yılı resmi nüfusu 145.501'dir. Şehir, Amu Derya Nehri ve Şavat kanalı kıyısında kuruludur. Kızıl Kum Çölü boyunca Buhara'nın 450 km. batısında yer almaktadır.

Ürgenç şehrinin yüzölçümü 40,000 km²'dir.

Yüzölçümü bakımından ülkesinin 3. büyük şehridir.

Gürgenç'in tarihi, MÖ 138-126 yıllarında Türkistan'ı gezen Çinli seyyah Çian-Kien, Ceyhun nehri üstündeki büyük bölge belki de Harezm'in merkezi Gürgenç'den bahsediyor.

712 yılında Emeviler Gürgenç'i işgal ettiler ve Harezm'i kontrol altına aldılar. Kas'ı yerli hânedan Afrigoğullarına bırakırken Gürgenç'i kendilerine hükûmet merkezi yaptılar.

1995'te Samanilere tabi Gürgenç valisi ve Me'muni hanedanının kurucusu Emir Me'mun b. Muhammed, Afrigoğullarına son vererek bütün Harezm'i kendi hakimiyeti altına aldı.

1017'de Gazneli Mahmud, Me'muniler'in Harezm'de egemenliğine son verdi ve buraya kendi adamlarından Altuntaş'ı atadı.

1041'de Şah Melik de Altuntaşoğullarını ve taraftarlarını Harezm'den uzaklaştırıp Gürgenç'e hakim oldu.

1043'te Çağrı Bey veTuğrul Bey Harezm üzerine yürüyerek Gürgenç'i Selçuklu topraklarına kattı. Bu tarihten sonra Gürgenç Harezm'in en büyük şehri oldu.

1220'de Celaleddin Harizmşah (Mengüberti) geldi. Ama dahasonra şehir Moğol istilasına uğradı ve çok büyük kıyım gördü.

1388'de Emir Timur Ürgenç'i fethetti. Rus işgaline dek Hive hanlığı bünyesinde imar edilerek eski günlerine döndü.

Camiler

1. Akhun Baba (Okhun Bobo) Camii, Urgenç 2018

Urgenç şehrinde geçen yüzyılda inşa edilmiş, ama son yıllarda Urgenç şehri mimari ve şehir planlaması açısından tamamen yeniden inşa edilmiştir. 2018 Ramazan bayramı ibadete açılmıştır. Toplam 3,5 hektarlık alana sahip, 4 bin kişi kapasitelidir.

Akhun Baba, yoksulların koruyucusu ve tasavvufun parlak bir temsilcisi olarak saygı görmüştür. Dede Akhun hakkında halk hikayelerinde anlatılan pek çok efsane ve hikaye vardır. 1773 yılında ileri yaşta vefat etmiştir.

2. Muaz b. Cebel Camii Urgenç 2021

Eski caminin restore edilmesiyle 11 Aralık 2021 Cuma günü Urgenç ilçesinde Muaz bin Cebel Camii ibadete yeniden açıldı.

3. Shahidlar bobo Camii  Urgenç

Harazmi bölgesi Urgenç'te güzel bir cami.

Gezilecek Yerler

1. Eski Şehir (Kunya-Urgench)

Eski Şehir, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan birçok antik yapı ve tarihi kalıntılar var. Eski Şehir'in en dikkat çeken yapıları; Kutlug Timur Minare, Sultan Tekeş Türbesi, İbn Hafzun Türbesi ve Turabek Hanım Türbesi.

2. Sultan Il.Arslan Türbesi

Ürgenç şehrinde yer alan bu Türbe, Selçuklu dönemine ait önemli bir yapıdır. Yapının mimari detayları ve süslemeleri oldukça etkileyicidir.

3. II. Galdancı Ata Anıtı

II. Galdancı Ata, Türkistan bölgesinde önemli bir dini liderdir. Anıt, bu dini liderin anısını yaşatmak amacıyla inşa edilmiştir.

4. Saray Mound (Kız Kala)

Saray Mound, Ürgenç'te bulunan tarihi bir höyüktür. Yapılış tarihi M.Ö. 4. ve 3. yüzyıla uzanan bu höyük, büyük bir arkeolojik öneme sahiptir. Saray Mound'da yapılan kazılar sonu birçok antik eser ortaya çıkarılmıştır.

5. Merv

Merv, Ürgenç'e yakın bir bölgede yer alan antik şehirlerden biridir. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bu antik kent, Orta Asya'nın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Kaleler, camiler ve medreseler vardır.

6.  Avesta mimari kompleksi

Urgenç şehri, Harazmi caddesinde bulunan bir bahçe ve anıtsal bir objeden oluşan bir komplekstir. "Avesta"nın 2700. yıldönümünün kutlanmasından önce 2001'de Horazm'da 20 hektar alanda yapılmıştır. Alanda bir de müze vardır. Horazm tarihini ve Avesta'nın yapıldığı dönemi tasvir eden 2.000'den fazla sergi, el sanatları ve seramikler, Arap harfleriyle yazılmış birçok kitabın bulunduğu sekiz bölümden oluşmaktadır.

7. Ulli-Hovli (Büyük Avlu) Tarihi kompleks

Büyük avlu anlamına gelen "Ulli-Hovli" Harezm bölgesinin Ürgenç semtindedir.

02.03.2025

Mehmet Bülbül