22. Hac 30. ayet - Yalan - Zur - Effak 

22. Hac 30. ayet - Yalan - Zur - Effak 

Kur’an’da yalan, yalancı, yalan söylemek, iftira atmak vb. anlamlarda kullanılan "KZB, kezebe ve türevleri" 300’den fazla. Kur’an’da 284 yerde bu sözcük çeşitli çekimleriyle kullanılmaktadır. KZB’den başka “kavl ez zur: yalan söz’deki zûr”,  İFK ve türevleri de yalan anlamıyla kullanılıyor.

Kuran’da yalan söz olarak çevrilen قَوْلَ الزُّورِۙ  Kavle ez zûr da var. Kavl (söz)sözcüğü 16 yerde, Zûr sözcüğü 1 yerde geçiyor . “Gavluzur” da 1 yerde geçmekte.

Hac 30 “İşte böyle. Kim Allah’ın yasaklarına saygı gösterirse, bu Rabbinin katında kendi iyiliğinedir. (Haram olduğu) size okunanlar dışında kalan hayvanlar, size helal kılındı. O halde pis putlardan sakının; yalan sözden kaçının.” Diyanet İşleri Meali (Eski)

Zûr ve türevleri anlam farklılıklarıyla Furkan 4,72; Mücadele 2, Tekasür 2’de geçiyor.

Ve onlar ki, zur’a (yalana, faniye) şahidlik yapmazlar... Lağv’a (düşük seviyeli lakırdı, batıl-boş söz) rastladıklarında da şereflice geçip giderler. (Furkân 25:72)

Kur’an’da yalancı anlamında effak sözcüğü de geçer. Casiye 7 وَيْلٌ لِكُلِّ اَفَّاكٍ اَث۪يمۙ Yuh olsun( Yazıklar olsun) tüm günahkâr yalancılara.

Effak اَفَّاكٍ yalancı sözcüğü ve EFK’den türeyen benzer sözcükler 30 yerde geçmektedir.  Genellikle, yalan, uydurma, iftira anlamlarında çevrilmektedir.

Zûr Kelimesinin Kur'ân'daki Kullanımları:

a) Ziyaret etmek

"Nihayet kabirleri ziyaret ettiniz" (Tekâsür 102/2). Tekâsür kelimesini "çokluk" manasına alınca buradaki zürtüm kelime­sine "ziyaret etmek" manasını vermek en doğrusu olacaktır. Malı ço­ğaltmak için aşırı ihtiras manası verirsek o zaman zürtüm fiiline "gir­mek" anlamını verebiliriz.

b) Meyletmek

"Doğduğu zaman mağaralarının sağına meyleder" (Kehf 18/17). Gerçekten, haktan ve doğrudan meyledip yala­na gitme anlamı da kelimenin bu maddî anlamından çıkarılabilir.

c) İftira

"İnkâr edenler: 'Bu Kur'ân, olsa olsa onun uydurduğu bir yalandır. Başka bir zümre de bu hususta kendisine yardım etmiştir' dediler. Böylece onlar hiç şüphesiz haksızlığa ve iftiraya başvurmuşlardır" (Furkân 25/4). İftira da yalana dayanmaktadır; hatta kendisi bir yalandır.

d) Yalan

...وَاِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَرًا مِنَ الْقَوْلِ وَزُورً.... 

"Şüphesiz onlar çirkin bir laf ve yalan söylüyorlar" (Mücâdele 58/2). Yorumunu yapmakta olduğumuz âyette de zur kelimesi, "yalan" manasına gelmektedir. Bazı âlimler "yalana şahitlik etmezler" ifadesini, "bâtılın, yalanın bulunduğu ortamda bulun­mazlar, onu seyretmezler" anlamına almışlardır. İbn Abbâs, bu âyetin, "Allah ve Hz. Muhammed'e iftira edildiği, ileri geri konuşulduğu mec­lislerde bulunmazlar" manasına geldiğini söylemiştir. Kötü insanların toplandığı yerlerde bulunmak, onların işlediği kötülüklere rıza göster­mek demektir. İşte "yalana şahitlik etme"nin anlamı budur