Tatarlı Tümüsü

Afyonkarahisar’ın Dinar ilçesine bağlı Tatarlı yakınlarında bulunan Tatarlı Tümülüsü, ahşap mezar odası ve üzerindeki resimlerle Anadolu’nun dikkat çekici arkeolojik miraslarından biridir. Dışarıdan bir toprak tepe olarak görünen bu mezarın içinde, sedir ve ardıç kirişlerle oluşturulmuş küçük bir oda saklıydı.

Ahşapların ağaç halkaları üzerinde yapılan araştırmalar, kullanılan ağaçların yaklaşık MÖ 480–478 yıllarında kesildiğini gösterir. Pers hâkimiyeti altındaki Anadolu’da inşa edilen mezarın kimin için yaptırıldığı kesin olarak bilinmez. Yapı, Frig ahşap mezar geleneğinin izlerini taşırken resimleri farklı kültürel etkileri bir araya getirir.

Mezar odasının iç yüzeyleri özenle düzeltilmiş, resimler doğrudan ahşap üzerine uygulanmıştır. Savaşçılar, atlılar, arabalar, tören alayları ve hayvan figürleri, dönemin dünyasını renklerle anlatır. Kirişlerin birbirine geçmelerle bağlanması ise dönemin ahşap işçiliğini gözler önüne serer.

1969’daki kaçak kazıyla zarar gören tümülüste, 1970 yılında kurtarma kazısı yapılmıştır. Yurt dışına çıkarılan boyalı ahşap parçaların araştırmalarla tanımlanması ve geri getirilmesi, bu mirasın yeniden bir araya getirilmesini sağlamıştır.

Canlandırmamızda ahşap kirişleri tamamladık ve iç bezemeleri görünür kılmak için mezar odasını kesit olarak açık gösterdik. Bu açıklık özgün bir giriş değildir; resimlerin eksik ayrıntıları ve çevre düzeni sanatsal yorumla oluşturulmuştur.

Peki, toprağın altında yüzyıllarca saklanan bu resimler, mezarın sahibinin hayatından hangi hikâyeleri anlatıyordu?