2. Bakara 124. Ayet - Hz İbrahim kelimelerle sınandı
وَاِذِ ابْتَلٰٓى اِبْرٰهٖيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَاَتَمَّهُنَّۜ قَالَ اِنّٖى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ اِمَامًاۜ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتٖىۜ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى الظَّالِمٖينَ
Vaktiyle rabbi İbrâhim’i bazı kelimelerle sınayıp da İbrâhim onları eksiksiz yerine getirince, “Ben seni insanlara önder yapacağım” buyurmuştu. İbrâhim, “soyumdan da” deyince rabbi, “Vaadim zalimleri kapsamaz” buyurdu. (Bakara 2:124)
El kelmu, neşterin açtığı yaraya denir, kelimat çoğuludur, İbrahim kelimelerle Allah tarafından sınandı. (babası, oğlu, eşi ile).
Kur'an-ı Kerim'de (Bakara Suresi, 124. ayet) Hz. İbrahim'in "kelimeler" (kelimât) ile imtihan edildiği ve bu sınavları başarıyla geçtiği belirtilir. Sizin de belirttiğiniz gibi, tefsirlerde bu kelimeler, İbrahim Peygamber'in Allah'ın emirlerine teslimiyetini ölçen çok ağır sınavlar olarak yorumlanmıştır.
Bu kelimeler/imtihanlar temel olarak şu başlıklarla açıklanır:
Evlat Sınavı (Oğlu İsmail): İbrahim (a.s.), uzun süre evlat hasreti çektikten sonra kendisine lütfedilen oğlu İsmail'i, Allah'ın emriyle kurban etme (kesme) emriyle sınandı. Bu olay, canından çok sevdiği evladından Allah için vazgeçebilme teslimiyetini içerir.
Eş/Aile Sınavı (Hacer ve İsmail): Henüz emzikteki oğlu İsmail'i ve eşi Hacer'i, o dönemde yaşamın olmadığı, ıssız Mekke vadisine bırakmakla sınandı. Bu, en yakınlarından vazgeçme ve Allah'a güvenme sınavıydı.
Babanın Sınavı (Putperest Âzer): Babası Âzer'in putperest olması ve İbrahim'i taşlamakla tehdit etmesi, aile bağlarının inanç karşısındaki sınavıydı. İbrahim, babası için af dilese de, babası Allah düşmanlığına devam edince ondan uzaklaşmak zorunda kaldı.
Ateş Sınavı (Nemrud): Kavmi ve Nemrud tarafından ateşe atılması, canı ile yapılan bir imtihandı.
Sünnet Olma ve Temizlik (Kelimât): Bazı rivayetlerde kelimeler; sünnet olmak, misvak kullanmak, gusül abdesti almak, saç-sakal temizliği gibi insanın kendisiyle ilgili emirler olarak da yorumlanmıştır.
Hz. İbrahim, tüm bu sınavlarda (evlat, eş, baba, ateş) teslimiyet göstererek, Allah'ın dostluğunu (Halilullah) kazanmıştır.