Malakanlar kimdir ?

Malakanlar kimdir ?

1960 yılında Kars'ın son Malakanları da Amerikan Tolstoy Vakfı tarafından Kars'tan New York'a taşındılar.

MALAKANLAR...

Malakanlar kimdir? (Kelime anlamı dâhil)

Malakan kelimesi Rusça “moloko” (молоко = süt) kökünden gelir. “Süt içenler” anlamındadır. Rus Ortodoks Kilisesi’nde oruç günlerinde süt ve süt ürünleri yasakken, Malakanlar bu yasağı reddeder. Bu yüzden kilise tarafından aşağılayıcı bir adla “Malakan” diye anılmışlardır. Yani evet: Malakan = sütçü (ama mecazi ve inanç temelli).

Rusyadan Kars’a gelişleri (neden geldiler?)

Malakanlar, 17. yüzyılda Rusya’da ortaya çıkan Hristiyan mezheplerinden biridir Papazı, kilisesi, ikonası yoktur.

İncil’i bireysel okurlar. Askerliği, savaşı, yemin etmeyi reddederler. Devlete ve Çar’a körü körüne bağlılığı kabul etmezler. Bu yüzden Çarlık Rusyası için “sakıncalı topluluk” sayıldılar.

Çar yönetimi, Malakanları sınır bölgelerine sürgün etti. 1877–1878 Osmanlı–Rus Savaşı’ndan sonra Rusya’nın eline geçen Kars, Ardahan ve Erzurum’un bazı bölgelerine Malakanlar bilerek buralara yerleştirildi:

Hem merkezden uzak olsunlar, hem de sınır hattını tarımla canlandırsınlar diye.

Kars’taki yaşamları:

Malakanlar Kars’ta tarım ve hayvancılığı geliştirdi. Peynir, tereyağı, süt ürünleriyle ünlü oldular. Köyler kurdular, sessiz, kavgasız, çalışkan bir yaşam sürdüler. Bugün “Kars gravyeri”, modern sütçülük, düzenli ahır sistemi gibi şeylerin temelinde Malakan etkisi çok büyüktür.

1960: Amerika’ya gidiş (New York meselesi)

Soğuk Savaş dönemi + Türkiye’de değişen siyasal iklim + azalan nüfus nedeniyle 1960’larda Kars’taki son Malakanların büyük bölümü Amerikan Tolstoy Vakfı (Tolstoy Foundation) aracılığıyla ABD’ye, özellikle New York ve New Jersey çevresine göç ettirildi.

Bu vakıf, Rusya’dan kaçan, İnanç baskısı gören, Pasifist topluluklara yardım eden bir kuruluştu. Böylece Kars’ın Malakan dönemi fiilen sona erdi.

Tolstoy Malakan mıydı?

Hayır, Lev Tolstoy Malakan değildi. Bu çok sık söylenir ama doğru değil. Tolstoy Rus Ortodoks Kilisesi’nden aforoz edilmiştir. Kilise karşıtı, pasifist, savaş karşıtı fikirleri vardı Malakanlar, Duhoborlar gibi topluluklara fikren çok yakındı

Onları açıkça savundu. Bu yüzden onun adıyla anılan vakıf, bu topluluklara yardım etti. Yani Tolstoy, Malakan değil ama Malakanların en büyük entelektüel destekçisi idi.

Tarık Akan – Deli Deli Olma (2009)

https://www.youtube.com/watch?v=OqmnS7curtU

Bu film tam da bu hikâyenin insani tarafını anlatır. Kars’ta kalan son Malakanlardan biri, Yalnızlık, Göç,  Farklı kültürlerin sessizce kayboluşu. Tarık Akan’ın canlandırdığı karakter; Bir halkın sessiz silinişinin simgesidir. Film, Malakanların kimseyle kavga etmeden, kimseye zarar vermeden, yavaş yavaş yok oluşunu anlatır.

Kısa özet

Malakan = süt içenler (moloko), Rusya’da baskı gördüler, Kars’a sınır sürgünü olarak yerleştirildiler. Tarımı ve sütçülüğü geliştirdiler. 1960’larda Amerikan Tolstoy Vakfı ile ABD’ye göç ettiler. Tolstoy Malakan değildi ama onların en büyük savunucusuydu. 'Deli Deli Olma' filmi bu kültürün sinemadaki vedasıdır.

Malakanlar Amerika’da ne yapıyor?

Çarlık Rusyası’nda baskı ve zorunlu askerlikten kaçan Malakanların bir bölümü 1900’lerin başında ABD’ye göç etti. Özellikle, Kaliforniya (Los Angeles çevresi), Arizona, Oregon. 

Orada ne yaptılar?

Tarım ve çiftçilik. Süt ürünleri, bahçecilik. Kapalı ama disiplinli cemaat yaşamı. Pasifizm: askerlik ve silah hâlâ reddediliyor. Alkol ve gösterişten uzak bir hayat.

İlginç detay:

ABD’de bir kısmı zamanla daha “modern” bir hayata karıştı, bir kısmı ise dili, ibadeti ve gelenekleri koruyarak kapalı kaldı. Bugün hâlâ Los Angeles’ta Molokan toplulukları ve ibadethaneleri var.

“Malakanlar Amerika’ya, Rusya’daki baskıdan kaçıp inançlarına uygun, askersiz ve özgür bir hayat yaşamak için gittiler.”