28. kasas suresi 38. Ayet tefsiri
38. Firavun, “Ey ileri gelenler!* Sizin için kendimden başka bir tanrı bilmiyorum. Ey Hâmân!** Derhâl kerpiç/tuğla (ocağını) yak. Bana yüksek bir kule yap. Belki çıkıp Musa’nın tanrısını görürüm.⁸ Şunu kesinlikle zannediyorum ki o yalancılardan biri” dedi.
* Mele : Halkın ileri gelenleri, imtiyaz sahibi seçkinleri. Din adamları/ruhban sınıfı.
** Firavunlar dönemine ait hiyerogliflerde II. Ramses’in “Âmen” isminde bir yardımcısı olduğu tesbit edilmiştir (Cabiri, Medhal ile’l-Kur’ani’l-Kerîm 330, ed-Dâru’l-Beydâ’-2006). Yine hiyerogliflerde Firavun’un imar işleriyle görevli vezirinin adının Hâmân olarak imla edildiği M. Bucaille tarafından kaydedilmiştir. Hâ-Âman, Amon dininin rahiplerine verilen isimdi ve protokolde Firavun’dan sonra gelen ikinci kişiydi.
Cemal Külünkoğlu - Kasas Suresi 38. Ayet Açıklaması
Firavunun yüksek bir kule inşa ettirmek istemesi, Hz. Musa ve onun anlattıkları ile bir istihza olduğu gibi, köleleştirdiği zavallı halkına, Musa’nın tanrısının yeryüzüne değil gökyüzüne egemen olduğunu ve yeryüzünün hâkimiyetinin kendisine ait olduğunu anlatmak içindi. Gerçi Firavunun tanrı olmadığını kendisi de zavallı halkı da biliyordu ama tuğyan içindeki zorba düzeninin bozulmasını istemiyordu. Ve hükmettiği insanların tek sorumlusunun kendisi olduğunu iddia ediyordu. Nitekim Nâziât 79/24 ayetinde buyrulduğu gibi (Firavun toplumuna;) “Ben, sizin en yüce Rabbinizim!” diyordu.
kasas 38. Ayet - Kurtubi tefsiri
Fir'avun kule yapmasını emredince veziri Haman işçileri topladı. İşçiler ücretliler dışında, ellibin inşaat ustası idi. Tuğlaların ve kirecin pişirilmesini, kerestelerin yayılmasını, çivilerin çakılmasını emretti. Onlar da binayı yapıp yükselttiler, Yüce
Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı günden o zamana kadar bu şekilde yüksek bir bina yapılmamıştı. Öyle ki binayı yapan kişi, binanın tepesinde ayakta dikilemiyordu.
Nihayet yüce Allah bu bina sebebiyle onları fitneye düşürmek istedi. Fir'avun damına çıktı ve semaya (Allah'a) doğru bir ok attı. Attığı bu ok kendisine kanlara bulanmış olarak geri döndü. Bunun üzerine: Mûsa'nın İlahını öldürdüm, dedi. Fir'avun bu sözleri söyleyince, Allah da Cebrâîl'i gönderdi ve o kuleye kanadıyla bir darbe indirdi, üç parçaya bölündü. Bir parçası Fir'avun'un askerleri üzerine düştü ve onlardan bir milyon kişi öldü. Bu kulenin yapımında herhangi bir iş yapmış olan herkes helâk oldu.
Nâzi’ât Suresi 79:15-26
15. Musa kıssasından haberin var mı?
16. Hani Rabbi, iki kat kutsal kılınmış bir vadide ona şöyle seslenmişti:
17. “Firavuna git, çünkü o haddini aştı;
18. ve ona de ki: ‘Gönlün var mı arınmaya?
19. Seni Rabbine ileteyim de O’na karşı derinden saygı duyup korkasın!”
20. Nihayet ona o ilâhî kudret delilini gösterdi;
21. O ise yalanladı ve isyan etti.
22. Sonra hızlıca arkasını dönüp gitmişti.
23. Hemen (kavmini) topladı ve onlara hitap etti:
24. “Ben, sizin en yüce Rabbinizim!” dedi.
25. Allah da onu yakalayıp dünya ve ahiret cezasıyla cezalandırdı.
26. Bu da Rabbini sayacak kimselere bir ibret oldu