İslamın İlk Mescidleri (800-999)

İslamın İlk Mescidleri (800-999)

• Hoca Ahrar Vali Camii Özbekistan 819

• Sfax Ulu Camii Tunus 849

• Fez Karawiye Universite ve Camii Fas 859

• Halep Ulu Cami, Suriye 8.yüzyıl 

• Samarra Ulu Camii Irak 852

• Keyrevan üç Kapılı Camii Tunus 866

• Mehdiye Ulu Camii, Tunus 916

• Samarra El-Askerî Camii Irak 944

• El-Ezher Camii, Kahire, Mısır 972

• İmam Ali Camii, Necef Irak 977

• Cemkeran Camii, Kum İran 984

• Kurtuba Camii, Cordoba İspanya 990

• Niujie Camii, Xicheng Çin yapım yılı 996

• Hoca Ahrar Vali Camii Özbekistan 819

Özbekistan'ın başkenti Taşkent'teki ilk Cuma Camii (Merkez Camii) olan Hoca Ahrar Vali Camisi'nin temeli 819 yılında eski Taşkent'in en yüksek noktasında atılmıştır. Bir tepenin üzerine (kutsal Kâbe'yi simgeleyen) küp şeklinde inşa edilmiştir. Depremlerden zarar gören cami 1451 yılında, eski temel üzerine inşası, Nakşibendi tarikat şeyhi Ubeydullah Hoca Ahrar'ın çabaları sayesinde yeniden inşa edildi. 18. yüzyılda, Ahrar Veli camii Taşkent devleti hükümdarı Yunus Hoca önderliğinde restore edildi. Ancak 1868'de, güçlü bir deprem nedeniyle hasar gördü. 1997 ve 2003 yıllarında cami yeniden inşa edildi, bu defa inşaat çalışmalarında modern restorasyon yöntemleri kullanıldı. Şimdi üç kubbeli güzel bir yapıdır.

• Sfax Ulu Camii Tunus 849

Tunus'un eski Sfax şehrindeki cami ilk olarak 9. yüzyılın ortalarına doğru Abbasi Halifeliği vasal bir devleti olan Aghlabid hanedanının yönetiminde inşa edilmiştir. Cami, şehrin kentsel ve dini kalbiydi daha sonraki dönemlerde birçok büyük değişikliğe uğradı.

* Fez Karawiye Universite ve Camii Fas 859

Üniversite, Fez şehrinde bulunan (857-859) Fatima el-Fihri tarafından cami olarak inşa edildi. 1963'de Fas devlet üniversitesi oldu.

• Halep Ulu Cami, Suriye 8.yüzyıl

Orijinal yapı 8. yüzyılda bir Emevi halifesi tarafından daha önceki bir kilisenin yerine inşa edildi. Sonraki yüzyıllarda tadilatlar yapılan caminin, malesef devam eden Suriye iç savaşı sebebiyle 11. yüzyıldan kalan minaresi de dahil olmak üzere çoğu yıkıldı.

• Samarra Ulu Camii Irak 852

Irak'ın Samarra şehrinde Abbasi halifesi Mütevekkil tarafından 848 ile 852 seneleri arasında yapılan ordugâh tipi camidir. 40 m boyunda ve 156 metre eninde olup, cami kısmı kıble duvarı 25 sahına bölünmüştür. Yapı 38 bin m2 dir, günümüzde sadece minaresi ve dış duvarları ayaktadır.

• Keyrevan Üç Kapılı Camii Tunus 866

Mescid'ül-Ebvad es-Selese veya Muhammed bin Hayrun Camii, Tunus Kayrevan'da bulunan bir camidir. MS 866 yılında Ağlebîler döneminde Muhammed bin Hayrun tarafından şehir merkezinde inşa edilmiştir. Camiye daha sonra Hafsîler döneminde 1440 yılında bir minare eklenmiştir.  

• Sa'dah El-Hadi Camii Yemen 897

897 yılında inşa edilen bu cami, Arap Yarımadası'nda Zeydi medresesinin öğretildiği en eski yer olarak bilinir.

• Mehdiye Ulu Camii, Tunus 916

El-Camiü'l-Kebir fi el-Mehdiye, Mehdiye kentindeki cami, MS 916 yılında Fâtımî halifesi Ubeydullâh el-Mehdî tarafından inşa edilmiş olup tarihi kent merkezinde yer almaktadır. Mevcut cami, korunmuş giriş cephesi dışında, 1960'larda arkeologlar tarafından büyük ölçüde yeniden inşa edildi.

* Samarra El-Askerî Camii Irak 944

Askeriye Camii/Türbesi, Irak'ın başkenti Bağdat'ın 125 km güneyinde Samarra kentinde bir türbe ve cami kompleksi olup Şiîlere aittir.

• El-Ezher Camii, Kahire, Mısır 972 

Fâtımî Halifesi Muiz Lidinillah tarafından 970 yılında yapımı başlatıldı. 20 bin kişi kapasiteli cami ismi, Hz. Muhammed'in kızı Fatıma'nın lakabı olan ez-Zehra'dan gelir. Kahire'de kurulmuş ilk camidir ve şehre "bin minareli şehir" unvanının verilmesine sebep olmuştur. Cami, bugün Karaviyyin Üniversitesi'den sonra dünyanın en eski ikinci sürekli üniversitesi olan el-Ezher Üniversitesi'ne doğru gelişmiştir.

• İmam Ali Camii, Necef Irak 977

Hz.Ali'nin türbesi üzerine inşa edilmiş bir yangın sonrası Selçuklu Hükümdarı Melikşah tarafından yeniden yaptırılmıştır. 

• Cemkeran Camii, Kum, İran 984 

Kapasite 150 bin. Kum'un merkezine 5 km uzaklıktadır. Şiîler Cemkeran Camii'nin, on ikinci imam olan Mehdi'nin emriyle Hasan Musle tarafından inşa edildiğine inanırlar. 150.000 kişiliktir.

• Kurtuba Camii, Cordoba İspanya 990 

Endülüs Emevileri zamanında İspanya'nın Cordoba şehrini yapılan ve temelini 785'da Endülüs İslam Devletinin kurucusu I. Abdurrahman atmış olup oldukça ihtişamlı bir camiidir. Cami'nin inşası 10 yıl sürse de 990 yılına kadar camiye eklemeler yapılmıştır. Camide 10 m yüksekliğinde 1419 adet sütun vardı. Ne var ki 1523 yılında Hristiyan İsponyolların işgali sırasında bu sütünların bir bölümü yıkıldı. Kurtuba Camii maalesef daha sonradan kiliseye çevrildiği için şu anda Cordorba Katedrali olarak adlandırılmıştır.

• Niujie Camii, Xicheng Çin yapım yılı 996 

Camii, Xicheng'de Niujie mahallesinde yer alır, kentin en eski camisidir. Liao Hanedanı döneminde inşa edilmiş olup Qing Hanedanı döneminde İmparator Kangxi yönetiminde restore edilmiştir.