Geçmiş Ümmetlerde İmanı uğruna hayatını feda edenler -2

İslam öncesi devirlerde imanı uğruna şehid olanlar

* Romalı Agnes ( c. 291  – c. 304 ) 21 Ocak 304'te Roma imparatoru Diocletianus'un hükümdarlığı sırasında 12 veya 13 yaşında iken şehit oldu, bakire bir şehittir. Zengin bir aileden gelen güzel bir genç kız olan Agnes'in birçok yüksek rütbeli putperest talipleri vardı ve o imanından dolayı onlarla evlenmeyi reddettiği için şehit edildi. Agnes, diğer patronajların yanı sıra kızların, iffetin , bakirelerin, cinsel istismar mağdurları ve bahçıvanların koruyucu azizidir. 21 Ocak bayram töreniyle anılır.

* Azize Agatha

Doğum: 231, Sicilya Bölgesi Katanya, İtalya

Ölüm tarihi: 5 Şubat 251, Katanya.

İnancı uğruna canını verenlerden biri de Azize Agatha’dır. Üçüncü yüzyılın sembol şahsiyeti hâline gelen Agatha, bakire ve iffetli bir kadındır. Azize'nin önemi, dönemin pagan otoritesine hayır demiş olmasıdır. Baskı ve işkenceler karşısında inancı sayesinde ayakta kalan Azize, İsa Aleyhisselam’ın yolunu takip etmiştir. Sade, dini bir hayatı tercih etmesine rağmen güzelliğinden etkilenen, zorba pagan bir yöneticinin zulmüne uğramıştır. Yirmi yıllık yaşamı acıyla noktalanmıştır. Göğüsleri kesilip ateşler içine atılsa da Agatha inancından vazgeçmemiştir.

* Aziz Christina

Bolsenalı Christine (Doğum yeri Lübnan, Ölüm yeri Bolsena Lazio, 3.yüzyıl).

Hz. İsa'ya sağlam bir imanla inanan bu bakire kız, babasının altın ve gümüş putlarını kırıp parçalarını fakirlere dağıtınca, aynı babanın emriyle kırbaçlarla parçalandı ve çeşitli işkenceler gördü. Yanan bir fırının arkasına yılanların olduğu yere atıldı, yılanlar ona zarar vermeyince, oklarla delinerek şehit edildi. 24 Temmuz' daki bayram töreniyle anılır.

* Azize Tekla

Aslen Konyalıdır. ilk kadın şehitlerdendir. Azize Tekla’nın putperest baskılardan kaçarak ibadet ettiği doğal mağara, dinî yaşam serbest bırakılana kadar gizlice ibadet eden  iman edenler tarafından da kullanılmış ve kutsal sayılmıştır. Azize Tekla’nın öldüğü ve mezarının olduğu Silifke Aya Tekla Kilisesi 4. yüzyılda bir kiliseye dönüştürülmüştür. Her yıl 13–14 Eylül tarihlerinde Azize Tekla anısına düzenlenen törenle anılır.

* Aziz Cecilia (200-230)  

Romalı bakire bir şehittir, ailesi onu Valerian adında putperest bir soyluyla evlenmeye zorlamış . Düğün sırasında ayrı oturarak yüreğinde Tanrı'ya ilahiler söyleyerek yalvarmış bundan dolayı müzisyenlerin azizi ilan edilmiştir, hatta müzikal besteler ona ithaf edilmiştir. Evliliği kabullenmediği için kocası ve kayın biraderi tarafından boynuna üç kez kılıçla vurulmuş, sonra üç gün daha yaşamış ve papadan evini mabede dönüştürmesini istemiştir. Törenlerle 22 Kasım'da anılır.

* İskenderiyeli Catherine (287-305 İskenderiye Mısır)

Geleneğe göre, dördüncü yüzyılın başlarında imparator Maxentius'un ellerinde şehit edilen imanlı bakire bir azizedir . Hagiografisine göre hem bir prenses hem de 14 yaşında İsa'ya inanan, yüzlerce insanın iman etmesine vesile olan ve 18 yaşında şehit edilen tanınmış bir alimedir. Bayramı 25 Kasım olarak kutlanır.

İmparator Maxentius döneminde zulüm başladığında imparatorun yanına gitti ve onu zulmünden dolayı azarladı. İmparator, Hıristiyan yanlısı argümanlarını çürüteceklerini umarak en iyi pagan filozof ve hatiplerden 50'sini kendisiyle tartışmaya çağırdı, ancak Catherine tartışmayı kazandı. Onun belagat yeteneğiyle mağlup edilen düşmanlarından birçoğu kendilerini Hıristiyan ilan ettiler ve hemen idam edildiler. Kendisi bir müddet hapis oldu, daha sonra Öfkeli imparator, Catherine'i çivili bir kırılma çarkıyla ölüme mahkum ederek şehit etti

* Syracuse'lu Lucia (283–304),

Saint Lucia gözleri tedavi eden, ‘Göz Azizesi’ olarak da bilinir. Lucia Latince lux yani ışık demektir, kutlaması 13 Aralık’tadır.

Özellikle İsveç ve Danimarka'da halk başları üzerinde ışık taşırlar ve Lucia ekmeği yaparlar. Santa Lucia Katolik kilisesinde fakirler ve göz hastaları için Koruyucu Göz Azizesi (Skytshelgen) dir. Annesinin adının verildiği Siracusa(Sibirya/İtalya) şehrinde 283 yılında doğdu, O zaman Hz.İsa'ya henüz iman etmemiş bir romalı ile nişanlandı, kralın oğlu olan romalı imana gelmeyince Lucia evlenmekten vaz geçti, Efsaneye göre O romalı,  Lucia'nın köyüne günlerce boykot uyguladı, halk yiyecek ekmek bulamadı, Lucia geceleri sırtında un taşıyarak gizli saklı başka köylerden halkına yiyecek getirdi. Nişanlısı onu ihbar edip hapse attırdı, hakim ceza olarak gözlerinin oyulmasına hükmetti, putperest Roma rejimi tarafından genç yaşta bakire olarak imanından dönmediği için kılıç ile şehid edildi.

13 Aralık günü Göz Azizesi Lucia adına çocuklar başlarında kraliçe tacında ışık saçan mumlar, ellerinde ışıklarla yürürler ve Lucia ekmeği dağıtırlar.

O, Katolikler tarafından Ayin Kanunu'nda açıkça anılan sekiz kadından ( Meryem Ana dahil) biridir . Avrupa'da Aziz Lucy Günü olarak bilinen geleneksel bayram günü, 13 Aralık'ta kutlanıyor. Sicilyalı Agatha , Romalı Agnes , Romalı Cecilia ve İskenderiyeli Catherine ile birlikte en iyi bilinen bakire şehitlerden biridir.

* Santa Barbara ve Bırbara (Aşure) Bayramı

Barbara, İzmit'te doğmuştur. Zengin ve asil bir pagan (putperest) olan babasi Dioskoros, Barbara'yι evlenerek kendisinden ayrιlmasιn diye bir kuleye kapatιr. Yeni bir din olarak Hiristiyanlιğιn doğuşunu duyan ve Hz Îsa'ya inanan Barbara, doktor kιlιğιndaki bir rahibin kuleye girmesini sağlar ve iman eder. Bu duruma kιzan babasι Barbara'yι yöneticilere teslim eder ve 21 yaşındaki Azize Barbara o dönemin mahkemesince ölüm cezasına çarptırılır. Mahmeke, Barbara'nın başını babası Dioskourus'un kesmesini ister. Babası Barbara'nın başını kestikten sonra, o anda hava açık olmasına rağmen düşen bir yıldırımla orada ölür.

Bu olaydan Yaklaşık 100 yıl sonra Barbara İzmit'te Azize İlan edilir ve denizcilerin meleği olarak kabul edilir. Deniz fenerlerinin kule biçimli olması Santa Barbara'nın hapsedildiği kuleyle özdeştirilir. Bugün dünyada pekçok ülkede ''Santa Barbara '' şehri vardır. Özellikle Arap Alevileri'nin kutladığı Bırbara bayramı 16 Aralık öğleden sonra başlar 17 Aralık öğleye kadar sürer. Bu Bayram ülkemizde Çukurova yöresinde, Hatay, Antalya ve bazı diğer illerde kutlanır. Bırbara günü Kimi 3, kimi 5 kimi de 7 çeşit bakliyatı haşlar. Buğday, fasulye, nohut, mercimek vb. baklagil haşlanıp Bîrbara yemeği yapılıp evlere dağıtılır. Bu yemeğin piştiği eve, bereket getireceğine inanılıyor.

Acılar paylaşıldıkça yok olur, sevinçler ise paylaşıldıkça çoğalır. Savaşlar ve zulümlerin arttığı bugünlerde tüm insanlığın vicdanında sevginin hakim olması dileği ile...

• Aya Yorgi (ö. 6 Mayıs 303)

İslâmi kaynaklarda Yorgi ismi Cürcis, Circis ya da Cercis olarak geçer. Filistin ahâlisinden olup kendisiyle birlikte olan arkadaşlarıyla İsevi oluşlarını insanlardan saklıyorlardı. Yorgi ve ahbabları, İsevilerin tabiîn tabakasındandı, Meryem oğlu İsa'nın havarilerinden hayatta kalanlarla görüşmüş ve onların tebliğlerini dinlemişlerdi. Yorgi ticaretle meşgul olup, kazancının artanını miskinlere ve muhtaçlara sadaka olarak verirdi. Musul civarında, tüm Suriye'yi ele geçirmiş olan Dazâne (veyâ Dâdiyan) adında bir hükümdara putları bırakıp bir olan Allah'a davet etti. İlyas, İsa Mesih ve Meryem Ana'yı anlattı. Hükümdar onu Eflun'a tapmaya zorladı. Yorgi, bunu reddettiği için ona işkence etmeye başladı. Yorgi bağlanıp demir tırmıklar batırıldı ve beynine kızgın çiviler batırıldı. Kabri Musul (Ninova) civarındadır (Hristiyanlarla göre kabri Filistin Lod şehrindedir. Yortusu Julyan takvimine göre 23 Nisan yani bugün kullandığımız Gregoryan takviminde 6 Mayıs).

* Aziz Nicholas

Aziz Nicholas, Patara’da (Antalya-Kaş) doğmuş, 22 Aralık 270 tarihinde Demre’de öldüğüne inanılmaktadır. Sadece çocuklara değil, tüm insanlara elinden gelen yardımları esirgemeyen bu aziz fakirlere hediyeler dağıtmış, sırtında un çuvalı taşıyarak onlara yardım etmiştir.

Bu muhterem şahıs, Nikolas isimli bir din adamıdır. Nikolas çok zengin bir ailenin tek çocuğu olarak, dini değerler ile büyür ve ebeveynlerini çok genç yaşta bir hastalıktan dolayı kaybeder. Kendisine kalan mirası İsa Mesih’in buyruğuna göre kullanmaya gayret eder: “Eğer eksiksiz olmak istiyorsan, git, varını yoğunu sat, parasını yoksullara ver; böylece göklerde hazinen olur. Sonra gel, beni izle” (Matta: 19: 21)

Tüm mal varlığını hasta, yaşlı, bakıma muhtaçlara yardım için kullanıyordu. Hayatını Tanrı’ya ve insanlara hizmete adamıştı. İmparator Diocletian (MS 244 – 311) zamanında, Nikolas da inancı dolayısıyla sürgün ve hapis hayatı yaşamıştır. Konstantin’in imparator olmasıyla serbest bırakılmış ve MS 325 yılında İznik Konsili’ne katılmıştır. Rivayetlere göre Miladi 22 aralıkta vefat etmiştir.

* İskenderiyeli Hypatia

İskenderiyeli Hypatia (370– 8 Mart 415), felsefe ve bilime önemli katkılarda bulunmuş, filozof, matematikçi ve astronomdur.

“Kadın sessizliği ve uysallığı öğrenmelidir, kadının ne ders vermesine ne de erkeğin üzerinde yetki sahibi olmasına izin verilmez" anlayışı ile Siyah kukuletalı, yaklaşık 500 kadar kalabalık bir fanatik grup, bir sabah Hypati evden çıkarken, onu durdurup arabasından indirdi. Saçlarından sürükleyerek kiliseye götürdüler, çırılçıplak soyup vahşice öldürdüler ve kilisenin içinde ateşe verdiler.

08.12.2023 Cuma

Mehmet Bülbül