105. Fil Suresi - Kabe baskınları 

105. Fil Suresi - Kabe baskınları 

Fil suresinde anlatılan kabe saldırısı her ne kadar kabeyi yıkmak için olsa da, o günden bugüne kadar pek çok defa kabe baskınları olmustur. 

Kabe sadece Kuran’da tarif edildiği gibi dini merkez olmakla kalmamış çeşitli siyasi ve ekonomik çekişmelerin de merkezi olmuş.

Emeviler döneminde süren kıyasıya siyasi mücadele sırasında Kabe saldırıya uğradı. Bu saldırıların birincisi 682 yılında Yezid’in orduları tarafından yapıldı. Mekke şehri mancınıklar ile harap edilirken sadece şehir değil “Allah’ın evine kimse saldırmaz” diye düşünerek sığınanlar nedeniyle Kabe hedef alınmıştı. Emeviler sonuna kadar gitmeyi planlamıştı ancak Yezid’in ölüm haberi gelince kuşatma yarım kaldı ve Kabe daha sonra onarıldı.

İkinci saldırı halife Abdülmelik döneminde yaşandı. Abdülmelik’in komutanı “zalim” Haccac Bin Yusuf öncülüğündeki ordular Kabe’yi mancınıklar ile dövdüler. Haccac şehrin sakinlerini günlerce aç bıraktıktan sonra 692 yılında şehre girdi ve sahabeden Abdullah Bin Zubeyr’in kafasını kestirdi.

Karmatiler döneminde (923) Kabe bir kez daha baskına uğradı. Hallaçı Mansur , M. 922 de idam edildikten sonra 923 de Karmatiler Kâbe’yi basarak tavaf edenleri kılıçtan geçirdiler. Ebu Tahir komutasındaki Karmati ordusu hac zamanı Kabe’yi basıp katliam yaptıktan sonra “Hacerul Esved’i” kendi ülkesine götürdü. Hacerül Esved Fatımi halifesinin müdahalesine kadar Karmatiler’in elinde kaldı ve sonra iade edildi. 10 yıl  Mekke'yi ellerinde tutarak haccı engellediler.

Yavuz Selim Mısır seferi sonrası Halep Ulu Camii’nde dönemin “halifesi” 3. Mütevekkil tarafından yeni halife ilan edildi ve “kutsal emanetler” ile İstanbul’a döndü. Yavuz kendisini aynı zamanda “hadimul haremeyn el şerifeyn” yani “iki Harem’in (Mekke ve Medine) hizmetkarı” unvanlarını da alarak İslam dünyasında siyasi egemenliğini de ilan etmişti.

Sultan Mahmud döneminde 1803-1813 yılları arasında harameyn bölgesi Vahhabi hakimiyetine girdi ve  10 yıl Hacc yapılamadı. Sultan Mahmudun emriyle Mısırda bulunan Kavalalı Mehmet Paşa ve Mısırlı askerleri tarafından Suudi b. Abdulaziz ve 18 adamı yakalanıp İstanbul'a getirildi ve idam edildiler.

1979’daki Kabe baskını ve yaşanan katliam belki dini saikler ile yapılmıştı ancak yukarıda saydığımız mücadele tarihinin büyük kısmı siyasi ve ekonomik amaçlı olduğu su götürmez bir gerçek.

ALİ İMRAN 97: Orada apaçık işaretler, İbrahim'in makamı vardır. Kim kabeye giderse güvende olur. Oraya ulaşmaya yol bulabilenin Ev'i haccetmesi Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır. Kim de inkar ederse Allah'ın alemlerden bir şeye ihtiyacı yoktur.

Hacda yaşanan facialar

Haziran 2023: Mekke'de meydana gelen selde birçok deve suya kapılarak öldü.

2020: koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle Suudi Arabistan yönetimi kararıyla geçici bir süreyle tavaf ve sa'y alanları kapatıldı.

24 Eylül 2015 Suudi Arabistan'da hacıların Mina'da şeytan taşlaması sırasında çıkan izdihamda en az 2300 kişinin öldüğü, 805 kişinin de yaralandı. Hacılardan 464'ü İranlıydı. İran, izdihamdan Suudi Arabistan'ı sorumlu tutarak gerekli hazırlıklar yoktu dedi.

11 Eylül 2015 Suudi Arabistan'ın Mekke kentinde etkili olan fırtına nedeniyle Kabe'de bir vincin devrilmesi sonucu 107 kişi öldü, 238 kişi yaralandı.

5 Ocak 2006: Mekke'de bir otel çöktü, 76 kişi hayatını kaybetti.

12 Ocak 2006: Mina'da "şeytan taşlama" esnasında 364 kişi öldü. 

22 Ocak 2005: "Şeytan taşlama" sırasında üç hacı öldü.

1 Şubat 2004: Mina'da yaşanan izdiham ve "şeytan taşlama" sırasında 251 kişi öldü.

11 Şubat 2003: Aralarında altı kadının da bulunduğu 15 kişi öldü.

13 Şubat 2002: Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen hacıları taşıyan bir otobüs, Suudi Arabistan’ın Ahsâ bölgesinde bir kamyonla çarpıştı, 40 hacı adayı öldü.

5 Mart 2001: Mina'da 23'ü kadın 35 hacı hayatını kaybetti.

9 Nisan 1998: Mina'da çıkan izdihamda 118'den fazla hacı öldü, 180'i aşkın insan yaralandı.

15 Nisan 1997: Mina'da hacıların konakladığı kampta gaz sobasından çıkan yangında, 343 kişi öldü, bin 500'ü aşkın hacı yaralandı.

7 Mayıs 1995: Mina'daki kampta çıkan yangında üç kişi öldü, 99 kişi yaralandı.

24 Mayıs 1994: "Şeytan taşlama" esnasında çıkan izdihamda 270 kişi öldü.

2 Temmuz 1990: Mina'daki tünelde havalandırma sisteminde çıkan arızanın akabinde yaşanan izdihamda 1426 kişi hayatını kaybetti.

10 Temmuz 1989: Mescid-i Haram'ın dışında düzenlenen iki saldırıda bir kişi öldü, 16 kişi yaralandı. 16 Kuveytli Şii yakalandı ve haftalar sonra idam edildi.

31 Temmuz 1987: Suudi yetkililer, İranlı hacılar tarafından izinsiz düzenlenen protersto gösterilerini bastırdı. 275 İranlının da aralarında bulunduğu 400'ü aşkın hacı hayatını kaybetti. 

20 Kasım 1979 (1 Muharrem 1400): Suudi hükümetine karşı olan yüzlerce silahlı kişi, Mescid-i Haram'ın içinde onlarca hacıyı rehin aldı. Yaşanan çatışmada 153 kişi ölürken, 560 kişi de yaralandı.

Liderliğini 43 yaşında eski bir Suudi kraliyet ordusu mensubu kendisi de selefi olan Cüheyman el-Uteybi’nin yaptığı, sayılarının 500-1000 arasında olduğu tahmin edilen silahlı bir grup, Kabe’yi işgal etti. Kabe imamı Muhammed bin Abdullah el-Sebili'nin sabah namazını kıldırması sonrasında gerçekleşen baskının asıl nedenleri ve kimlerin desteğiyle gerçekleştiği bugün hâlâ bir sır olarak duruyor. Hac döneminden iki hafta sonraya denk gelmesi ve böyle müstesna bir günün ilk namazı olması nedeniyle Mescid-i Haram içerisinde 50 bin ila 100 bin arasında değişen sayıda insanın rehin kaldığı tahmin ediliyordu.

Aralık 1975: Mekke'ye yakın bir kampta gaz bombasının tetiklediği büyük yangında 200 hacı hayatını kaybetti.

1837: Hac mevsiminde başlayan veba salgını, 1892'ye kadar devam etti ve bu süre zarfında her yıl 1000'den fazla hacı vefat etti.

1814: Hicaz bölgesinde veba salgını yayılması yaklaşık 8 bin kişinin ölümüne neden oldu ve o yıl hac yapılamadı. 

Memluklular Döneminde Mekke'de meydana gelen sel baskınları (Kaynak: December 2020

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 3(2)

1487: Mekke Sel felaketi - 12 kişi öldü. 

1483: Mekke Sel felaketi - 100 kişi öldü. 

1476: Mekke Sel felaketi - 180 kişi öldü. 

1433: Mekke Sel felaketi - 20 kişi öldü. 

1400: Mekke Sel felaketi - 60 kişi öldü. 

1370: Mekke Sel felaketi - 1000 kişi öldü. 

1338: Mekke Sel felaketi - 72 kişi öldü. 

1288: Mekke Sel felaketi - 570 kişi öldü.