7. Araf 69 Besat (بصط) ve Beset (بسط) kelimeleri 

7. Araf 69 Besat (بصط) ve Beset (بسط) kelimeleri 

Araf suresi 69. Ayette geçen Bastaten (بَصْطَةً) kelimesinin altına başta Diyanetin mushafı olmak üzre pek çok mushafta bir sin (س) harfi eklenmiş ve bu kelimeyi Sad harfi yerine Sin harfi ile telaffuz edilmesi istenmiştir.

Kuranda hata arayan bazı kimseler de Bastaten kelimesini Kuran ilk kez mushaf haline getirilirken katiplerin Sin harfi yerine yanlışlıkla Sad harfi ile yazdığını ama bunu kimsenin düzeltme cesareti gösteremediğini ve mushafta böyle kaldığını iddia ediyorlar. Sad harfi ile değil de Sin harfi ile okunsun diye Sad harfinin altına bir Sin harfi eklemişler diyorlar.

Besat (بصط) : Serbestçe genişletip yaymak 

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Kimdir o adam ki Allah’a güzel bir ödünç versin de Allah da ona birçok katlarını ödesin. Tutan da, serbest bırakıp yayan da Allah’tır. Hepiniz de O’na doğru döndürüleceksiniz [245]

Beset (بسط) : Esneterek yaymak 

اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ 

Allah’tır, kullarından dilediğine rızkı esnetip bollaştıran, dilediğine de kısıtlı, katı kılandır.. Şüphesiz Allah, her şeyi hakkıyla bilendir [Ankebut 29:62].

Besat (بصط) ve beset (بسط) kelimelerinin Kuran’da anlamlarının farklı olduğu anlaşılmaktadır. 

Besat (بصط) kelimesi kuranda 2 ayette yani 2 kez bulunmaktadır. Anlamı genişlemek, serbest bırakıp yaymak, yaygınlaştırmaktır. Besat (بصط) kelimesinin zıddı ise Kabz (قبض) kelimesidir. 

Bakara suresi 245. Ayet:

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (245)

Kimdir o adam ki Allah’a güzel bir ödünç versin de Allah da ona birçok katlarını ödesin. Tutan da, serbest bırakıp yayan da Allah’tır. Hepiniz de O’na doğru döndürüleceksiniz [Bakara 2:245].

Bu ayette yebsutu (يَبْصُطُ ) kelimesinin zıddı yeqbizu ( يَقْبِضُ ) kelimesi verilmiştir. Yeqbiz kelimesinin kökü kbz dir. Bir şeyi elinde tutmak, avucuna almak demektir. Bir şeyin avuçta tutulmasının zıddı onun serbest bırakılması, yaygınlaştırılması, yayılması demektir. 

Araf suresi 69. Ayet:

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (69)

« Sizi uyarması için içinizden bir adam üzerine, size bir zikir gelmesine mi şaştınız? Düşünün ki (Allah) sizi, Nûh kavminden sonra, onların yerine halifeler kıldı ve sizi yaratılışta serbest bırakıp yaygınlığınızı artırdı. Allah’ın üstün vasıflarını hatırlayın ki, kurtuluşa eresiniz.» [Araf 7:69].

“Sizi uyarması için içinizden bir insan/adam aracılığıyla Rabbinizden size bir öğüt [zikr] gelmesine şaştınız mı? Hatırlayınız ki, Nûh kavminden sonra Allah sizi onların yerine getirdi ve üstelik sizi yaratılış itibariyle daha güçlü/iri yapılı kıldı. Allah’ın nimetlerini hatırlayınız ki mutluluğa/kurtuluşa eresiniz” dedi. (İsmail Yakıt Meali) 

beset (بسط ) kelimesnin anlamı ise gerilip esnemek, esnek olmak, esneyip yayılmak, uzanıp ulaşmak, gerilip uzanmak, esneyerek bollaşmak anlamındadır. Çok kullanılan bir kabın esneyerek hacminin, kapasitesinin artması gibi.

Bu kelime Kuran’da 21 ayette 23 kez geçmektedir. Maide suresi 28. Ayet ve İsra suresi 29. Ayette 2 kez bulunmaktadır.