İslamın İlk Mescidleri (1000-1199)

• Ebu Hanife Camii, Bağdat Irak 1066

• Atiq Camii, Awjila Libya 1101

• Buhara Pa-i Kalan Camii Özbekistan 1127

• Bin Yûsuf Camii, Marakeş, Fas 1140

• Kutubiye Camii, Marakeş, Fas 1147

• Al-Huseyni Camii, Kahire Mısır 1154

• Musul Ulu Cami, Nurî Camii, Irak 1172

• El Hanka El-Salahiye Camii Kudüs 1187

• Marakeş Kasbah Camii, Fas 1189

• Şahrak Cem Minaresi Afganistan 1190 

• Kutub Camii ve Kutub Minar, Delhi 1199

• Ebu Hanife Camii, Bağdat Irak 1066

Selçuklu Veziri Şerefülmülk Ebû Saîd el-Hârizmî hicri 459’da (1067) İmam-ı Azam Ebu Hanife'nin mezarı üzerine bir türbe, yanına da bir medrese inşa ettirdi. Medrese 15 Mayıs 1067'de hizmete açılarak Bağdat’ta kurulan ilk Selçuklu medresesidir.

Şah İsmâil’in Bağdat’ı istilâ etmesinden sonra harap olan İmâm-ı Âzam Türbesi ile medrese Kanûnî Sultan Süleyman tarafından cami, imaret, ribât ve hamam ilâvesiyle 1534’te yeniden yaptırılmıştır. 50.000 metrekarelik bir alanda etrafı surlarla çevrili olan İmâm-ı Âzam Külliyesi.

• Atiq Camii, Awjila Libya 1101

Büyük Cami olarak bilinen bir camidir. Özgürlük Meydanı'nın kuzey tarafındadır. Orijinal yapı 1101'de yapılmış,daha sonra birçok tadilat geçirmiş,merkezi kubbeli bir yapıdır, geleneksel Osmanlı mimari tarzında yapılmıştır.

• Buhara Pa-i Kalan Camii Özbekistan 1127

Farsça Pâ-i Kelân, "Ulu'nun Ayağı", Buhara, Özbekistan'daki Kalan Minaresi çevresinde bulunan bir külliyedir. İslamiyet ten önce ateşe tapanlar için merkezi bir katedral vardı. 713'ten sonra, Ark'ın güneyinde, ana katedral camisinin çeşitli yapıları inşa edildi. Cengiz Han tarafından yıkılan kulliyeden geriye sadece bu büyük minare kalmıştı. Karahanlı hükümdarı Arslan Han tarafından 1121'de tekrar yaptırıldı.

• Bin Yûsuf Camii, Marakeş, Fas 1140

Murâbıtlar devleti hükümdarlarından Ali bin Yûsuf (1084-1143) tarafından inşa ettirilen cami, 1500'lü yılların ortalarında, Sa'diyyûn hanedanı döneminde kapsamlı bir restorasyondan geçirilerek bugünkü görünümünü kazanmıştır.

*  Kutubiye Camii, Marakeş, Fas 1147

Minaresine (69 m.) müezzinlerin at üstünde çıktığı bu cami, Mescidü’l-Muvahhidî, el-Mescidü’l-Câmi‘ gibi adlarla anılıyordu, daha sonraları revaklarındaki kitapçı dükkânlarından ve yakınındaki kitapçılar çarşısından dolayı Mescidü’l-Kütübiyyîn veya Mescidü’l-Kütübiyye adı verildi. 

Muvahhidler döneminde Abdülmü'min tarafından 1147 yılında inşa edildi. Medine mahallesi Câmiü'l-Fenâ yakınındadır. Minarenin içine merdiven yerine rampa bir yol inşa edilen caminin ikinci versiyonu, 1158 civarında tamamen yeniden inşa edildi. Bu günümüzde ayakta kalan yapıdır. Minare 2023 yılında yaşanan Marekeş depreminde büyük ölçüde yıkılmıştır.

• Al-Hüseyni Camii, Kahire Mısır 1154

Mısır’ın başkenti Kahire'de bulunan tarihi bir yapıdır, meşhur Han El-Halili çarşısının yakınında bulunmaktadır. Burası Mısır’ın en kutsal İslami yerlerinden birisi kabul edilir. Bazı şiiler, Hz. Hüseyin’in bedeninin bir parçasının cami arazisinde yer alan türbede gömülü olduğuna inanır. Cami 12. Asrın ortalarında Fatımiler dönemende inşa edilmiştir. Cami, 1874’te Hidv İsmail’in emriyle Gotik uyanış mimarisinden esinlenerek yeniden inşa edilmiştir.

• Musul Ulu Cami, Irak 1172

Ulu Camii ya da Nurî Camii Nûreddin Zengi tarafından 1172 de yaptırılmıştır. Eğik minaresi ile meşhurdur. Cami 21 Haziran 2017'de, Musul Savaşı sırasında "İşid" tarafından ya da amerika saldırısıyla tahrip edildi.

• El Hanka El-Salahiye Camii Kudüs 1187

Kutsal Kabir Kilisesi'nin kuzeyinde, Kudüs'ün Eski Şehri'nin Hristiyan Mahallesi'nde yer alır. Kudüs'ün 1187'de Selahaddin tarafından Haçlılardan alınmasından sonra camiye çevrilmiştir. El Salahiye adını 'Selahaddin'den' almıştır. Caminin minaresi, Memlûk döneminde,1417 yılında inşa edilmiştir. 

• Marakeş Kasbah Camii, Fas 1189

Marakeş'in Kasbah Camii; Moulay El Yazid camisi veya Altın Elma Camii adlarıyla da bilinir. Camiye 1185-1190'da Muvahhid halifesi Yakub el-Mansur (1184'ten 1199'a kadar hüküm sürdü) yaptırdı. Marakeş'in antik kasbahında, kalesinde kraliyet bölgesinde bulunur. Kutubiye Camii ile birlikte Marakeş'in en önemli tarihi camilerinden biridir. Kasbah Camii, halifenin Cuma Camii'si (veya Ulu Cami) ve hükümdarın dualara katılacağı yeni kraliyet mahallesi olarak inşa edildi.

• Şahrak Cem Minaresi Afganistan 1190

Afganistan'da dağların arasındaki vadide Gor şehrinin Şahrak ilçesinde, 2400 metreye kadar uzanan dağlarla çevrili, yüksekliği 65 m olan Minareyi, 12. yüzyılda Gurlu Sultanı Gıyaseddin Muhammed Ghori inşa ettirdi. 2014 yılında BBC kulenin çökme riski olduğunu bildirdi. UNESCO'nun tehlike içinde Dünya Mirası listesinde yer alır.

• Kutub Camii ve Kutub Minar, Delhi 1199

Kutub Minar kompleksi, Hindistan'ın Delhi şehrindeki Mehrauli'de bulunan Delhi Sultanlığı'ndan kalma binalardır. Tughlaqlar , Alauddin Khalji ve İngilizler de dahil olmak üzere daha sonraki birçok hükümdar komplekse yapılar ekledi. Kutub Minar ve Kuvetü'l-İslam Camii'nin yanı sıra , kompleksteki diğer yapılar arasında Alai Darwaza kapısı, Alai Minar ve Demir Sütun bulunmaktadır. Kompleksin içinde İltutmish , Alauddin Khalji ve İmam Zamin'in türbeleri yer almaktadır . 

Kuvvat-ul-Islam Camii, Kutub Camii veya Delhi Büyük Camii olarak da bilinen yapı Memlük veya Köle Hanedanlığı'nın kurucusu Kutub-ud-din Aibak tarafından yaptırılmış. 

Hindistan'ın İslam tarafından fethinden sonra Delhi'de inşa edilen ilk cami ve Hint alt kıtasındaki Gurlu mimarisinin en eski hayatta kalan örneğidir . Caminin ve Kutub Minare'nin inşaatına 1193 yılında başlandı. 

Cami bugün harabe halindedir, ancak İslami mimari yapılar arasında yerel konsol kemerler , çiçek motifleri ve geometrik desenler görülebilir. 

Caminin batısında, hükümdar tarafından 1235 yılında inşa edilen İltutmish'in türbesi bulunmaktadır.

Kompleksin arkasında, caminin güneybatısında, yaklaşık 1316 yılına tarihlenen Alauddin Khilji'nin türbesinden ve onun tarafından inşa edilen bir medrese bulunmaktadır. Khilji , 1296-1316 arası hüküm süren Khilji hanedanından Delhi'nin ikinci Sultanıydı .

Alauddin Halci , Kuvetü'l-İslam camisinin boyutunu ikiye katladıktan sonra Alai Minar'ı inşa etmeye başladı. Minare, camiye oranla Kutb Minar'dan iki kat daha yüksek olarak tasarlandı. Ancak, 25 m yüksekte 1. katın tamamlanmasından sonra, Alauddin'in 1316'daki ölümü sonrası inşaat terk edildi. Alai Minar'ın devasa moloz taştan yapılmış birinci katı bugün hala ayakta durmaktadır.