KADER

17. isra 13 - KADER

“Biz her insanın tâirini (uçup gider sandığı işlerini) boynuna bağladık. Kıyamet günü ona ait bir kitap olarak çıkaracağız. Açılmış bir (sicil) şeklinde onu karşılayacak” [İsra, 17/13].

قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا ۚ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (Tevbe 9:51)

51. De ki: Allah´ın bizim için yazdığından başkası bize asla erişmez. O bizim mevlâmızdır. Onun için müminler yalnız Allah´a dayanıp güvensinler.

52. De ki: Siz bizim için ancak iki iyilikten birini beklemektesiniz. Biz de, Allah´ın, ya kendi katından veya bizim elimizle size bir azap vermesini bekliyoruz. Haydi bekleyin; şüphesiz biz de sizinle beraber beklemekteyiz.(Tevbe 9:51-52, Diyanet Vakfı)

Bu ayette geçen "Allahın yazması" başa gelecek her işin ölçülerinin ve kurallarını Allah'ın belirlemesidir, "Allah istemedikçe siz isteyemezsiniz" (İnsan 76:31) ayeti de böyledir, şüphesiz her şeyin yaratan ve idare eden Allahtır.

Allahın kurduğu sistem belli yasalarla işlemektedir. Size bir musibet gelir çarparsa bu bir kitaptadır. Yani bunun  belli bir yasası vardır.

İnsanın cüzi iradesi için Maturidi, İbni Hümam, Sadru Şeyya gibi alimler; insanda sadece cüzi irade yoktur, insanda külli irade de vardır ve insanın iradesi önceden yaratılmamıştır, insanın niyeti henüz "şey" değildir. iradesi açığa çıkmamış henüz eyleme dönüşmemiştir, henüz bir varlık değildir demişlerdir. Bundan dolayıdır ki Dua kaderi değiştirir, çünkü Kader dediğimiz şey anlık olarak lütfa ve inayete dönüşür. "Külle yevmin huve fi şey'in - Allah her an yeni bir ilahi tasarruftadır" (Rahman 55:29, Diyanet Meali)

Bu ayete göre Allah her şeyi yazıp çizip bir kenara çekilmiş değil, bilakis her an yeni bir iştedir, bu sebeple kader dediğimizde Allahın yaratması dinamiktir, ama Allah'tan bağımsız değildir, her iş O'nun lütuf ve inayetiyle her an yaratılmaya devam etmektedir. İşte bu yüzden "Dua" burda önem taşımaktadır.

Bu sebeple ayetin manası "Allah, bizim için ne yazdı ise ancak o bize isabet eder, O bizim mevlâmızdır Müminler yalnız Allaha tevekkül etsinler" şeklindedir. Tedbir Kaderin kardeşi gibidir, işte bundandır ki Tedbir Takdiri bozar sözü söylene gelmiştir.

Mucadele 21.ayette de bu genel yazgı anlatılmıştır ;

20. Allah´a ve Peygamberine düşman olanlar, işte onlar en aşağıların arasındadırlar.

21. Allah: Elbette ben ve elçilerim galip geleceğiz, diye yazmıştır. Şüphesiz Allah güçlüdür, galiptir. (Mücâdele 58:20-21, Diyanet Vakfı)

22. Yeryüzünde vuku bulan ve sizin başınıza gelen herhangi bir musibet yoktur ki, biz onu yaratmadan önce, bir kitapta yazılmış olmasın. Şüphesiz bu, Allah´a göre kolaydır. (Hadîd 57:22, Diyanet Vakfı)

78. Nerede olursanız olun ölüm size ulaşır; sarp ve sağlam kalelerde olsanız bile! Kendilerine bir iyilik dokunsa «Bu Allah´tan» derler; başlarına bir kötülük gelince de «Bu senden» derler. «Hepsi Allah´tandır» de. Bu adamlara ne oluyor ki bir türlü laf anlamıyorlar

79. Sana gelen iyilik Allah´tandır. Başına gelen kötülük ise nefsindendir. Seni insanlara elçi gönderdik; şahit olarak da Allah yeter. (Nisâ 4:78-79, Diyanet Vakfı)

Cennete kavuşmanın bir ucunda kulun gayreti, diğer ucunda da Allah'ın hidâyeti vardır. Kuldan gayret olmadıkça Allah hidâyet etmez. Allah hidâyet etmedikçe kul, kendi ameliyle cennete kavuşamaz.

Kim ki gayret ve amel olmaksızın cennete gidebileceğini düşünüyorsa o kişi aldanmıştır. Kim ki Allah'ın hidâyeti olmaksızın sadece kendi ameliyle cennete gidebileceğine inanıyorsa o kişi de aldanmıştır.

"Bizim uğrumuzda gayret gösterenlere biz yollarımızı gösteririz. Muhakkak ki Allah iyi davrananlarla beraberdir." (Ankebut 29/69)

"(Cennette) onların altından ırmaklar akarken, kalplerinde kinden ne varsa hepsini çıkarıp atarız. Ve onlar derler ki: “Bizi bu nimete kavuşturan Allah’a hamdolsun! Allah bize bahşetmeseydi biz kendiliğimizden elde edemezdik. Hakikaten rabbimizin elçileri gerçeği getirmişler.” Onlara, “İşte size cennet. Yapmış olduğunuz iyi amellere karşılık o sizin oldu” diye seslenilir." (el-A'raf 7/43) 

AyrıMehmet Akif Ersoy - Kader şiiri