İzmir

İzmir

 "Ege Denizi'nin incisi" olarak bilinen İzmir (eski adıyla Smirna) 8.500 yılı aşkın bir geçmişe sahip ve Akdeniz'in en eski yerleşimlerinden biri olarak kabul ediliyor.

3,5 milyon merkez nüfusuyla  İstanbul ve başkent Ankara'dan sonra ülkenin nüfus bakımından en kalabalık üçüncü şehridir (1893 yılı Osmanlı nüfus sayımına göre, İzmir merkezde yaşayan kişi sayısı 207.548 idi). Ekonomik, tarihî ve sosyo-kültürel açıdan Türkiye'nin önde gelen şehirlerinden biridir. Türkiye'nin en büyük yedinci limanı İzmir Limanıdır. Şehirde 1936 yılından beri her yıl İzmir Enternasyonal Fuarı düzenlenmektedir.

Bugünkü İzmir bölgesinde yaşamış olan Erektidlerin Amazonlarla savaşıp galip geldiği, onların önderi olan These'nin de Amazon kadını Smyrna ile evlenip buraya onun adını verdiği ve İzmir'in adının da Smyrna'dan geldiği söylenir. Smyrna sözcüğü Yunanca değil, Ege Bölgesi'ndeki birçok yerleşim adı gibi Anadolu kökenlidir. Kentin adı MÖ 3000 ile MÖ 1800 yılları arasında da Smurnu (Eski İzmir bölgesi) olarak anılıyordu.

Osmanlı Devleti 1415'te İzmir'i Osmanlı topraklarına kattı. İzmir, 1919'da Yunanlar tarafından işgaline kadar mutlak olarak Osmanlı hâkimiyetinde kaldı. Türk ordusunun 9 Eylül 1922 tarihinde İzmir'e girmesiyle işgal sona erdi.

13 Eylül 1922 sabahı Basmane semtinde başlayan yangın 2.600.000 metrekarelik bir alanda 20.000'den fazla ev ve iş yerini tahrip etti ve 22 Eylül'e kadar sürdü. Bu yangın ne yazık ki kentin geleneksel alanının dörtte üçünü tahrip etti.

İzmir, 1984 yılında İstanbul ve Ankara ile birlikte büyükşehir unvanı kazandı. 

İzmir; Bosna-Hersek'in başkenti Saraybosna ve Mostar, Danimarka'nın Odense șehri ve daha pek çok şehirle kardeş şehirdir. 

* Saat Kulesi ve Konak Meydanı İzmir (1901)

1901 yapımı bu zarif yapı, Konak Meydanı’nın ortasında Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yılını mühürler, dış cephesindeki Mağribi üslup taş kabartmaları ve tıkır tıkır işleyen mekanizmasıyla zamanı gösterir. 

* İlk Kurşun Anıtı İzmir (1974)

15 Mayıs 1919'da İzmir'in İşgali sırasında öldürülen gazeteci Hasan Tahsin anısına İzmir'de Konak Meydanı'na 1974 yılında dikilmiş anıttır.

* Tarihi Kemeraltı Çarşısı İzmir 

Sınırları; kuzeydoğuda Pasaport İskelesi’nden başlıyor, güneyde Varyant’a, güneydoğuda ise Basmane Garı ve Kadifekale’ye kadar uzanan koca bir üçgen, Eski İzmir’in tam kendisidir. Saat Kulesi’nden ayrılıp Kemeraltı’nda Anafartalar Caddesi’ne girildiğinde Kemeraltı’nın gerçek ruhu; Salepçioğlu Camii’ne ulaşılır. 

* Kızlar Ağası Hanı Konak/İzmir (1744)

Kızlarağası Hanı İzmir‘in en önemli turistik mekanlarından birisidir. Sultan III. Ahmet ile Sultan I. Mahmut’un Dârüssaade ağalıklarını yapan Hacı Beşir Ağa tarafından 1744 yılında yaptırılmıştır. Hanın önünde üzerinde 1675 tarihi yazılı bir çeşme bulunmaktadır. Bu Han, tarihi Kemeraltı Çarşısı içerisinde Çankaya olarak bilinen semtin kenarında yer alıyor. Kemerlatı Çarşısında pek çok tarihi han var ancak Kızlarağası Hanı bunlar içerisinde en iyi korunmuş olanıdır. Ortasında geniş bir avlusu olan Han iki katlıdır. İki yanında ise Çuha ve Cevahir bedestenleri bulunmaktadır. Avluda bir kafeterya ve etrafında çeşitli el sanatları, giyim, hediyelik eşya, dekorasyon ürünleri satışı yapan dükkanlar vardır. 

* İzmir İktisat Kongre Merkezi (2023)

Eskiden Aram Hamparsumyan Hanı, Banka-Han ya da Guiffray Han), İzmir'in Konak ilçesinde bulunan tarihi bir handır. 19. yüzyılda inşa edilen Aram Hamparsumyan Hanı, İzmir İktisat Kongresi'nin düzenlendiği binadır. 1979 yılında yıkılmış ve arazisi 40 yıl otopark olarak kullanılmıştır. Nisan 2022'de yeniden inşasına karar verilen yapı, 2023'te İzmir İktisat Kongre Merkezi adıyla yeniden hizmete girmiştir. 

* Kemeraltı Camii İzmir (1671)

İzmir Anafartalar Caddesi'nde Kemeraltı Çarşısı içerisinde 853. Sokak’ta bulunan bu camiyi Yusuf Çamazade Ahmet Ağa 1671 yılında yaptırmıştır. Cami dükkânlar ve yapılar arasında sıkışmış durumdadır.

* Konak Hatuniye Camii İzmir (1625)

Hacı Hüseyin Ağa tarafından eşi Tayyibe Hatun adına o dönem "Tilkilik" olarak adlandırılan bölgede, İzmir'in Konak ilçesinde bulunan cami, Başdurak Camii'nin banisi Hacı Hüseyin Ağa tarafından eşi Tayyibe Hatun adına yaptırmıştır. İnşası 17. yüzyılın ikinci yarısında tamamlanmıştır. 1730'larda tamirattan geçirilmiştir. Civarında Dönertaş Sebili bulunmaktadır. 

* Agora Ören Yeri (MÖ 4.Asır)

Agora, İzmir’in Konak ilçesi Mezarlıkbaşı semtinde Tarihi Kemeraltı Çarşısının yanı başında yer alır. MÖ 4. yüzyılda Antik Smyrna kentinin taşındığı Kadifekale’nin (Pagos Dağı) kuzey yamacına kurulan Agora, İyon agoralarının en büyük ve en iyi korunmuş olanı olarak kabul ediliyor. Yunancada ‘Kent Meydanı’, ‘Çarşı’, ‘Pazar Yeri’ anlamına gelen Agora, Helenistik dönemde Hippodamos şehir planına uygun olarak üç kat halinde inşa edilmiş. Yapıların çoğu MS 178 yılındaki depremden sonra Roma İmparatoru Marcus Aurelius’un desteğiyle inşa edilen kente aittir. 

* İzmir Radyo ve Demokrasi Müzesi (2013)

İzmir’in Basmane bölgesinin Altınpark muhitindedir. Asmalı Ev olarak bilinen ve 1900’lerin başı ile tarihlenen yapı içerisinde yer almaktadır. Konak Belediyesi tarafından açılan ve butik nitelikte olan müze, 5 Aralık 2013 tarihinde ziyaretçi kabul etmeye başladı. Radyo ve Demokrasi Müzesi, radyo ile demokrasi temalarını birlikte kullanan dünyadaki ilk ve tek müzedir. Siyasi ve tarihi müzeler kategorisinde ise, Avrupa’nın en iyi 16 müzesi arasında yer almaktadır.

* Kadifekale İzmir

Tepeden şehre bakan, Büyük İskender’in bir ağaç gölgesinde uykuya daldığı yer burasıdır. Bu kale, İzmir’in en yüksek ve en eski seyir terası olma özelliğini taşıyor. 8.500 yıllık şehri ve masmavi körfezi net bir şekilde izleme fırsatını sunuyor. Bu kale Helenistik dönemden Roma’ya, Bizans’tan Osmanlı’ya uzanan devasa bir savunma hattı idi. 

* Tarihi Asansör İzmir (1907)

1907 yılında iş insanı Nesim Levi, iki mahalle arasındaki 155 basamaklı yolu tırmanma çilesini bitirmek amacıyla bu devasa tuğla kuleyi inşa ettiriyor. 58 metre olan bu yapı, bugün şehrin en ikonik seyir terası olma özelliğine sahip bu tarihi Asansör’e biniş ücretsizdir.

* Balçova Teleferik

Şehri, 416 metre yükseklikteki Dede Dağı’ndan izleme imkanı sunar.

* Konak Yalı Camii İzmir (1754)

Konak Meydanı'nda Hükümet Konağı’nın önünde, çinileri ve sekizgen planıyla dikkatleri çeken, İzmir'in en zarif camilerinden Yalı (Konak) Camii, Mehmet Paşa’nın kızı Ayşe Hanım 1754 yılında yaptırmıştır. Depremde zarar gören camiyi I. Dünya Savaşı sırasında Rahmi Bey h. 1336 (1920) onarmıştır. Bu onarımı belirten bir kitabe giriş kapısı üzerinde bulunmaktadır. Cami 1964 yılında bir kez daha onarım gördü. Caminin içi çinilerle bezenmiştir. Kesme taş kaide üzerine tek şerefeli yuvarlak gövdeli minaresi bulunmaktadır. 

* Konak Salepçioğlu Camii İzmir (1897)

Konak Esnaf Şeyhi Mahallesinde, eski adıyla "Şamil Sokak", şimdiki adı “Dr. Faik Muhittin Adam Sokağı" (850 sokak) üzerinde,  Büyük Salepçioğlu Han'ın arkasında yer alan cami; Salepçizade Hacı Ahmet Efendi'nin vasiyeti gereği İzmir Kadısı Mehmet Emin Efendinin nezaretinde 1897-1907 yılları arasında inşa edilmiştir. Büyük ve Küçük Salepçioğlu hanlarının yerinde bugün Salepçioğlu Çarşısı bulunmaktadır.

* Konak Hisar Camii İzmir (1592)

1592 yılında Yakup Bey tarafından yaptırılmış, İzmir’in en büyük ve gösterişli camisidir. Caminin bazı kaynaklarda Latin Kilisesinden dönüştürüldüğü bazı kaynaklarda da Aydınoğlu Özdemiroğlu (Molla) Yakup Bey tarafından 1597–1598 yıllarında yaptırıldığı yazılıdır. Latin kilisesinden dönüştürülen bu caminin Timur tarafından 1402 yılında yıktırıldığı da yine kaynaklarda belirtilir. Yenilenen minaresi ile cami, klasik dönem Osmanlı camilerinin tipik özelliklerini taşımaktadır. Cami içindeki kalem işi süslemeleri, hat sanatının inceliklerinin sergilendiği panolar ve mihrap-minber işçiliği Türk sanat zevkinin en iyi örneklerindendir. Cami 1813, 1881, 1927 ve 1980’li yıllarda onarım görmüştür.

Adres: Hasanağa Mah. Hisarönü Mevkii 899 Sok. Konak/İzmir

* Konak Aliağa Camii İzmir (1672)

İzmir'in Konak ilçesi 446 ve 854 sokaklarda, selviler ve eski mezarlar ortasında pitoresk görünüşlü bir camidir. Kitabesi 1672'ye tesadüf etmekte olup, yaptıran kişinin Gedizli Ali Ağa olduğu söylenir.

* Nevvar Salih İşgören Ulu Camii

İzmir'in en büyük camisi, kaba inşaatı devam eden Nevvar Salih İşgören Ulu Camii olarak planlanmıştır. 15.000 kişi kapasiteli ve Türkiye'nin en geniş kubbelerinden birine sahip olacak bu yapı, Ege Bölgesi'nin en büyük camisi olma özelliğini taşıyacaktır. 2020 yılından beri Yapımı tamamlanmadığı için İzmir'in, şu an hizmet veren en büyük ve en tarihi camisi Konak Kemeraltı'nda bulunan Hisar Camisi'dir.