Muvahhidler Devleti 

Muvahhidler devleti 

Kuzey Afrika ve Endülüs’te hüküm süren Berberî hânedanı (1130-1269).

Murâbıt hükümdarları’nın ve halkının yanlış olan dinî uygulamalarını durdurmak amacıyla yeni bir ıslah hareketinin temsilcisi olarak Kuzey Afrika’da ortaya çıktı. Hânedanın kurucusu İbn Tûmert din ilimlerinde sahip olduğu zengin birikiminin yanında eylemci kişiliğiyle de dikkatleri çekti. İbn Tûmert ilim için 499’da (1106) Kurtuba’ya (Cordoba), ardından Doğu İslâm dünyasına giderek on yılın sonunda ve  hacdan sonra yurduna döndüğünde Bicâye, Tilimsân, Fas, Merakeş gibi uğradığı hemen her yerde İslâm’a aykırı uygulamalar gördü. “Menâkir” diye vasıflandırdığı bu anlayış ve davranışlara, özellikle Allah’ı insan şeklinde tasavvur eden Mücessime akîdesine karşı çıkmayı ve bunları ortadan kaldırmayı ilke edindi.

Belli bir güce ulaşınca h.515  Ramazan ayı (Kasım 1121) mehdîliğini ilân etti. 

Devletin resmen teşekkülü ise dokuz yıl sonra, onun ölümünün (14 Ramazan 524 / 21 Ağustos 1130) ardından Abdülmü’min el-Kûmî tarafından gerçekleştirildi. Devlete İbn Tûmert’in müridlerine verdiği “muvahhid” adından hareketle Muvahhidler, Abdülmü’min el-Kûmî’ye nisbetle Mü’minîler, İbn Tûmert’in kabilesine izâfetle Masmûde Devleti, hükümdarlarına da Emîrü’l mü’minîn denildi.

Muvahhidler döneminde tefsir ve kıraat başta olmak üzere ilme büyük önem verilmiştir.Fıkıhta Zâhirîliğin mezhebi idi. İbn Tûmert’in fıkhî hükümlerin doğrudan Kur’an ve Sünnet’ten çıkarılmasına dair görüşleri vardı. 

Muvahhidin islam devletinin kurucusu ezanın kuranın Arapça sı yerine kendi dilinde okunmasını emretmiştir. 

İslâm felsefesinin son büyük temsilcilerinden İbn Tufeyl ve İbn Rüşd en değerli çalışmalarını Muvahhid sarayında vermişlerdir. 

Muvahhidin Hükümdarları:

İbn Tûmert524 (1130)

Abdülmü’min b. Ali el-Kûmî524 (1130)

Ebû Ya‘kūb Yûsuf b. Abdülmü’min558 (1163)

Ebû Yûsuf Ya‘kūb el-Mansûr-Billâh580 (1184)

Muhammed en-Nâsır-Lidînillâh595 (1199)

Yûsuf el-Müstansır-Billâh610 (1213)I.

Abdülvâhid el-Mahlû‘620 (1224)

Ebû Muhammed Abdullah el-Âdil621 (1224)

Ebû Zekeriyyâ Yahyâ el-Mu‘tasım Billâh624-633 (1227-1235)

Ebü’l-Alâ (Ulâ) İdrîs el-Me’mûn624 (1227)

II. Abdülvâhid er-Reşîd 630 (1232)

Ebü’l-Hasan Ali es-Saîd 640 (1242)

Ömer el-Murtazâ 646 (1248)

Ebü’l-Alâ Ebû Debbûs el-VâsiḳBillâh 665-668 (1266-1269)

Kaynak : TDV islam Ansiklopedisi Muvahhidler maddesi.