3. Aliimran 73. Ayet - Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik et­meyin sözü

3. Aliimran 73. Ayet - Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik et­meyin sözü hakkında 

وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (٧٢)

وَلَا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَىٰ هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتَىٰ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (٧٣)

72. Kitap ehlinden bir grup dedi ki: İnananlara indirilmiş olana, günün önünde inanın, sonunda inkâr edin; belki (size bakarak onlar da) dönerler; 

73. Sizin dininize uyandan başkasına güvenmeyin! (dediler.) De ki: Hidâyet Allâh´ın hidâyetidir. Birine, size verilenin benzerinin verilmesinden veya Rabbinizin huzûrunda aleyhinize deliller getireceklerinden ötürü mü (böyle söylüyorsunuz)?, De ki: Lutuf Allâh´ın elindedir, onu dilediğine verir, Allâh(ın lutfu) geniştir, (O her şeyi) bilendir. (Âl-i İmrân 3:73, Süleyman Ateş)

* Bir kısım müfessirler bu âyetin, Kur´an-ı kerimin mânâsının anlaşılması bakımından en zor âyetlerinden biridir dediler. Bunun sebebi âyette geçen ifadelerden bir kısmının, hem Yahudilerin sözleri hem de Allah tealanın, Resulullaha, söylemesini emrettiği sözler olması ihtimalindendir.

Ayetin, "Sizin dinize tabi olanlardan başkasını tasdik etmeyin." bölümü­nün, Yahudilerin sözü olduğu ve "Ey Muhammed, de ki: Hidayet Allah'ın hida­yetidir." bölümünün de Resulullaha, söylemesi emredilen söz olduğu kesindir. Ancak, âyetin diğer bölümlerinin, kimin sözü olduğu kesin değildir. Bu nedenle müfessirler, âyetin izahında zorlanmışlar ve takdir ettikleri farklı faraziyelere başvurarak, âyeti izah etmeye çalışmışlardır. Taberinin, âyeti izahı özetle şu şe­kildedir:

a- Âyetin içindeki "Ey Muhammed de ki: " Hidayet Allahın hidayetidir." ifadesi dışındaki diğer ifadelerin tümünün Yahudilerin sözü olduğunu farzeden müfessirler bu âyete şu şekilde mânâ vermişlerdir. "Yahudiler birbirlerine dedi­ler ki: "Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik etmeyin." Ey Muhammed sen de de ki: "Şüphesiz ki hidayet, Allah'ın hidayetidir." Yine Yahudiler dediler ki: "Size verilen Tevratın ve size gönderilen Musa'nın benzerinin bir başkasına, yani Muhammed'e ve ümmetine de" verileceğine inanmayın. Yine sizler, rabbiniz huzurunda aleyhinize delil getirilerek mağlup edileceğinize de inanmayın."

Taberi, Mücahidin bu âyeti bu şekilde izah ettiğini zikretmiştir.

b- Ayet-i kerimenin, "Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik et­meyin." kısmının, Yahudilerin sözü olduğunu fakat diğer tamamının Allah tea­lanın, Resulullaha söylemesini emrettiği sözler olduğunu takdir eden müfessir­ler, âyete şu şekilde mânâ vennişlerdir: "Yahudiler birbirlerine dediler ki: "Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik etmeyin. Ey muhammed, sen de onlara de ki: "Asil açıklama Allanın açıklamasıdır. Onun açıklaması da şudur ki, siz ümmet-i Muhammede verilenin benzeri, başka hiçbir kimseye verilmemiştir ki Yahudiler, rableri huzurunda sizinle tartışıp sizi mağlup etsinler. Çünkü size ve­rilenler onlara verilenlerden daha afdaldir. Taberi, Süddinin âyeti bu şekilde izah ettiğini söylemiştir.

c- Yine, âyetin "Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik etmeyin." kısmının Yahudilerin sözü olduğunu, diğer kısımlarının ise, Allah tealanın, Re­sulullaha söylemesini emrettiği sözler olduğunu söyleyen başka bir kısım mü­fessirler, âyeti şu şekilde izah etmişlerdir: "Yahudiler dediler ki: Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik etmeyin. Ey Muhammed sen de o Yahudilere de ki: "Ey Yahudiler topluluğu, hidayet Allahın hidayetidir. O halde sizin dışı­nızdaki insanları kıskanarak size verilen kitap ve Peygamberin benzerinin bir başkasına da verilmesini veya rabbinizin huzurunda başkaları tarafından delil­lerle mağlup edileceğinizi inkâra kalkışmayın ve reddetmeyin. Zira lütuf, Allahın elindedir. Onu, kullarından dilediğini verir.

Taberi, Katade, ve Rebi´ b. Enesin, âyeti bu şekilde izah ettikleri naklet-miştir.

d- Başka bir kısım müfessirler, âyet-i kerimenin "Sizin dininize tabi olan­lardan başkasını tasdik etmeyin." Kısmının ve "Rabbinizin katında sizin aleyhi­nize delil getirmiş olurlar." kısmının, Yahudilerin sözü olduğunu diğer kısımları­nın ise, Allah tealanın, Resulullaha söylemesini emrettiği sözler olduğunu söy­lemişler ve âyet-i kerimeye şu şekilde,mânâ vermişlerdir." Yahudiler dediler ki: "Sizin dininize tabi olanlardan başkasını tasdik etmeyin. Ey Muhammed, sen de de ki: "Şüphesiz ki hidayet Allahın hidayetidir. O da size verdiği kitabın benze­rini başkalarına da vermesidir. Yahudiler dediler ki: "Allahın Tevratta size açık­ladığı şeyleri müslümanlara haber vermeyin ki rabbinizin huzurunda onu aleyhi­nize delil olarak kullanmasınlar." Taberi, İbn-i Cüreycin âyeti bu şekilde izah ettiğini zikretmiştir.

Taberi bu görüşü seçmiş, âyetin, ehl-i kitaptan, gündüzün başlangıcında iman etmeyi, sonunda da inkâr etmeyi emreden kişilerin sözü olduğunu, ancak "Hidayet Allahın hidayetidir." cümlesinin bir muteriza cümlesi olduğunu, bu cümlenin faydasının ise, batıl iddialarda bulunan Yahudilerin kendi sözleri için­de tekzib etmek olduğunu söylemiş ve âyete şu şekilde mânâ vermiştir: "Yahu­diler dediler ki: "Ey Yahudiler topluluğu, sizin dininize tabi olanlardan başkası­nı tasdik etmeyin. Ey Muhammed, sen de onlara de ki: "Şüphesiz ki hidayet, Al­lahın hidayeti ve beyan etme, onun beyan etmesidir. Siz Yahudiler toplululuğu-nun iddiaları değildir. Yine Yahudiler dediler ki: "Size verilen kitap ve Peygam­berin benzerinin bir başkasına verileceğine veya imanınızdan dolayı herhangi bir kimsenin, sizi, rabbinizin huzurunda mağlup edeceğine de inanmayın." Ey Muhammed de ki: "İmana muvaffak kılma ve İslama kavuşturma lütfü, Allahın elindedir. Ne sizin elinizde ne harhangi bir yaratığın elindedir. Allah, lütfü bol olan ve bu lütfa layın olanı çok iyi bilendir." Taberi diyor ki: "Bu izah şeklini tercih etmemizin sebebi, mânâsının daha sahih olması, Arapça ifade şekline da­ha uygun düşmesi ve âyetin, cümlelerinin birbirleriyle daha fazla irtibatlı sayılmasıdir. Diğer görüşler ise sıhhatten uzak bir kısım zorlamalardır ve hoş olma­yan ifadelerdir