Danimarka tarihinde savaşlar 

Danimarka tarihinde savaşlar

Danimarkalılar, Güney İskandinavya’da ikamet etmiş Kuzey Germen etnik grubuna ait bir topluluktur. Buzul Çağı’nın sona ermesinden itibaren Danimarka ve çevresi 12.000 yıl boyunca avcılıkla uğraşan insanlara yerleşim yeri olmuştur. Danimarka adı ormanlık alan veya düz arazi anlamına gelen Dan sözcüğünden gelmektedir. Danimarkalı ismi yazılı tarihte ilk olarak M.Ö. 6. yüzyılda ortaya çıkmıştır. İlk çağlarda farklı Germen toplulukları, orta çağda Vikingler var.

Danimarkalılar 965 yılında Hristiyanlaştırıldı. Krallık, 1536 yılında resmi olarak M. Luther Protestanlığına geçmiştir. Danimarkalı Mavi Diş I.Harald 980'de ilk defa olarak Danimarka ve Norveç'i birleştirerek bir krallık kurdu.

Birleşik Danimarka Krallığı tarihi 8. yüzyıldan günümüze 1300 yıldan fazla bir geçmişe sahiptir. Ülke olmadan önce Danimarka topraklarında yaşayan Danimarkalıların tarih öncesi çağlara dayanan bir geçmişi vardır. Tarih boyunca Danimarka pek çok kez savaşa girmiş ve toprak kazanıp kaybetmiştir. Danimarka, İsveç ve Almanya arası konumu ile Baltık Denizi'nin kontrolünü ele geçirilme mücadelelerinde merkezi bir bölge olmuştur.

Kløvedal-Reich'in "Fæ og frände" adlı kitabında, çağımızdan önce Jutland'daki etnik grupları gösteren bir harita var.  - Harders, Ambroners, Variners, Cermenler, Cimbres, Anglers ve Juts - Danimarkalılar Zelanda'ya ait olarak işaretlenmiştir.

• 840 Vikinglerin müslümanlarla Savaşı

840'da Vikingler Avrupa’ya yönelik yapmış olduğu denizaşırı saldırıların bir kısmında Endülüs’e de girerek şehri yağmalamış ve birçok Müslüman’ı şehit etmişti. Uzun süren yolculuk sonucunda yorgun düşen Vikingler Müslümanların çetin direnişi ile geri adım atmak zorunda kalmıştı. Viking askerlerinden bazıları bu saldırı esnasında Müslümanlarla sohbet etme imkânı bulup İslam’la şereflenir. Müslüman olan Vikingler geri dönmeyip bölge Müslümanları ile yaşamını sürdürür. Uppsala Üniversitesi Eski Çağ Tarihi ve Arkeoloji Bölümü araştırmacılarından Annika Larsson yürüttüğü arkeolojik çalışmada elde ettiği bulguları şöyle anlattı; Vikingler, ölülerini elbise ve mücevherleriyle gömüyordu. Mezarlarda üstlerine gümüş şeritlerle Allah ve Ali ifadeleri işlenmiş bazı ipek giysiler ve kumaşlar vardı. Bu ifadelerin işlendiği giysiler, genellikle ölünün başucuna konulmuş. Bu ifadeler bazı yastıklarda da vardı. İsveçli arkeologların yeni kazılarında yine Vikinglere ait olan belgeler üzerinde Hz. Muhammed  için övgü dolu sözler içeren belgelere rastlandı.

• 865 Viking ordusunun İngiltere'yi istilası

Büyük Viking Ordusu (Danca: Store Hedenske Hær), 865 yılında Danimarka ve güney İsveç'ten yola çıkarak İngiltere'yi istila eden birleşik silahlı kuvvete verilen addır. Bu döneme kadar Viking saldırıları genellikle vur-kaç şeklinde olmuş, özellikle yağma amaçlanmıştır. Büyük Viking Ordusunun ise amacı yeni topraklar fethetmek olmuştur. 865-875 arası Wessex Krallığı hariç tüm İngiltere'yi istila etmiştir.

• 18.10.1016 Assandun Muharebesi

Assandun'da Büyük Knud'un Danimarka işgal kuvveti ile Edmund Jernside'nin Anglo-Sakson ordusu arasında yapılan bir savaş.  Sonuç, İngiltere'nin yarısını alarak Büyük Knud'un bir zaferi oldu.

• 1035 Danimarka’nın İngiltere üzerindeki egemenliği sona erdi.

• 22.07.1227 Holstein Bornhøved Muharebesi 

Valdemar II Sejr liderliğindeki Danimarka ordusu ile Kuzey Almanya Saksonya Dükalığı'ndan birkaç Alman prensinin yanı sıra Holstein ve Hansa şehri Lübeck'ten oluşan bir koalisyon arasında yapıldı.  1202-1226 döneminde Lübeck Danimarka kontrolü altındaydı.  Bildirildiğine göre, savaş şiddetliydi, ancak Danimarkalılar, Ditmarsken'den bir ordu müfrezesinin savaşın ortasında düşmanın yanına geçmesiyle kaybetti.  Yenilgi, Danimarka'nın Holstein, Mecklenburg ve Pomeranya'nın bir kez daha kendi prensleriyle birlikte Alman İmparatorluğu'nun bir parçası olmasını kabul etmesi ve böylece Baltık Denizi bölgesi Alman hakimiyetine girdi. Savaş sonrası Danimarka güneyde fethettiği toprakların birçoğunu kaybetti.

• 13.08.1563-1570 Kuzey Yedi Yıl Savaşı

Birinci Kuzey Savaşı veya İskandinavya'daki Yedi Yıl Savaşı olarak da bilinir. İsveç Krallığı ile Danimarka-Norveç, Lübeck ve Polonya-Litvanya koalisyonu arasında yapıldı. 1563 ile 1570 arasındaki Savaş, Danimarka Kralı II. Frederick'in Kalmar Birliği'nin dağılmasından duyduğu rahatsızlık sebebi ile çıktı. Çatışmalar sonucu İsveç'te 700.000 kişilik nüfusun 100.000'i ölmüş ve kral delirmişti.  Danimarka, savaşın devasa maliyetleri nedeniyle iflasın eşiğindeydi. Aralık 1570'te barış imzalandı.  Kağıt üzerinde Danimarka galip geldi çünkü İsveç büyük savaş tazminatı ödemek zorunda kaldı.

* 23.05.1618 Otuz Yıl Savaşı

Otuz Yıl Savaşları, çoğunlukla Kutsal Roma İmparatorluğu'nun sınırları içerisinde mezhep Çatışması sebebiyle 1618'den 1648'e kadar sürmüştür. Avrupa tarihinin en yıkıcı savaşlarından birisi olan savaş sonucunda tahminen 4,5 ila 8 milyon arasında insan ölmüştür ve Almanya'nın bazı bölgelerinde %50'nin üzerinde nüfus düşüşü olmuştur. Danimarka 30 bin, İsveç 110 bin, Fransa 80 bin Askeri ölmüştür. 1 milyon 350 bin asker hastalıktan öldü. 6 milyondan fazla sivil hayatını kaybetti. Seksen Yıl Savaşı, Mantova Veraset Savaşı, Fransız-İspanyol Savaşı ve Portekiz Restorasyon Savaşı da Otuz Yıl Savaşı ile bağlantılı savaşlardır.

1618'den 1648'e kadar Danimarka ve Osmanlı İmparatorluğu, Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'na karşı 1618'den 1629'a kadar birlikte müttefik olarak savaştılar. 1643'te Danimarka, Osmanlı Devleti ve İsveç'e karşı Katolik güçleri ile dizilmiştir.

• 12.12.1643 Torstenson Çekişmesi

İsveç ile Danimarka-Norveç arasındaki Torstensson Çekişmesi Holsten ve Jylland'da başladı. 1643'ten 1645'e kadar sürdü. Savaşın başlatıcısı, Danimarka'nın İsveç'e yönelik saldırılarını önlemek için Danimarka'nın Øresund kalesinden kurtulmak ve stratejik toprak kazanımları elde etmek isteyen Axel Oxenstierna 1644'de Jylland fethini duyurdu.

• 25.12.1658 Kolding Muharebesi

1000 kişilik İsveç ordusu ile 2000 kişilik Polonya-Litvanya Topluluğu ve Danimarka kuvvetleri arasında yapıldı.  İsveçliler Kral Charles X Gustav tarafından yönetilirken, Polonya ve Danimarka kuvvetleri Stefan Czarniecki tarafından yönetiliyordu.  Polonya-Danimarka kuvveti savaşı kazandı.

• 16.08.1807 Kopenhag Muharebesi

Kopenhag Bombardımanı (16 Ağustos – 5 Eylül 1807) Napolyon Savaşları sırasında Danimarka filosunu yakalamak veya yok etmek için Danimarka'nın başkenti Kopenhag'ın bombardımana tutulduğu savaş. Olay, 1812'de Örebro Antlaşması ile sona eren 1807 Anglo-Rus Savaşı'nın patlak vermesine yol açtı. Savaş ingilizlerin Zaferi ile bitti. Danimarka filosu teslim oldu 3 bin asker öldü.

• 24.03.1848 Üç Yıl Savaşı

Birinci Schleswig Savaşı diye de bilinir. 1848'den 1851'e kadar sürdü. Isted Hede'de yapılan savaş Almanya'da Schleswig-Holstein Savaşı olarak da bilinir. 1848'de Danimarka devletinin gergin durumundan kaynaklanan bir Danimarka iç savaşıydı. Almanlara karşı zafer kazanıldı. Danimarka 2.254 ölü ve 5.463 yaralı, Almanlar 1298 ölü ve 4000 yaralı.

• 28.03.1848 Dybbøl Muharebesi

1848'den 1851'e kadar Üç Yıl Savaşı'nın bir parçasıydı. Kısa bir süre önce, 28 Mart'ta, General Hugh Halkett komutasındaki Alman federal kuvveti Nybøl Muharebesi'nde geri püskürtülmüş ve 14 bin kişilik Danimarka ordusu ele geçirilmişti. 5 Haziran Almanlar  bölgeyi ve Dybbøl'i ele geçirmeye çalıştı.  Alman saldırısı başlangıçta başarılıydı, ancak Danimarka'nın karşı saldırısı ile geri püskürtüldü ve Danimarka'nın Zaferi ile bitti. Almanlar 337 ölü verirken, Danimarka 230 ölüsü vardı.

• 09.04.1848 Bov Muharebesi

1848-1850 Üç Yıl Savaşı'nın ilk saha savaşıydı ve 9 Nisan 1848'de Danimarka-Almanya sınırının hemen kuzeyindeki Bov köyünde gerçekleşti. Slasvig-Holstein Kuzey Alman devleti ile Danimarka arasındaki Savaşı Danimarkalılar kazandı.

• 23.04.1849 Kolding Muharebesi

Üç Yıl Savaşı (1848-50) sırasında Kolding ve çevresinde yapılan bir saha savaşıydı.  Danimarka kuvveti 40.000, Prusyalılar ise 50.000'den fazla adamdan oluşuyordu ve teçhizat açısından iki kuvvet neredeyse eşit derecede güçlüydü, ancak Prusyalıların 12 librelik silahları daha fazlaydı. Danimarka'dan 16 kişi öldü, Prusya'dan 8 kişi öldü.

• 25.07.1850 Isted Hede Muharebesi

Üç Yıl Savaşları sırasındaki bir muharebeydi ve Danimarka tarihinin en büyük muharebesi. Neredeyse 40.000 Danimarkalı asker, bugün Kuzey Almanya'da bulunan Schleswig'in kuzeybatısındaki Isted Hede'de 27.000 Schleswig-Holstein'la savaştı.

• 01.02.1864 İkinci Schleswig-Holstein Savaşı Danimarka-Almanya Savaşı 1864 yılında Schleswig ve Holstein bölgesi kontrolü için Almanya birlikleri ile Danimarka Krallığı arasında çıkan ikinci savaştır. Savaşa Avusturya-Macaristan İmparatorluğu da Prusya safında katıldı. 1 Şubat 1864'te Prusya birliklerinin Schleswig'e girmeleriyle başlayan savaş Almanya birliklerinin zaferi ile sonuçlandı. 30 Ekim 1864'te yapılan Viyana Antlaşması ile Schleswig, Holstein ve Saksonya-Lauenburg Prusya ve Avusturya'ya verildi. Danimarka 3000 ölü, 3150 yaralı, 7000 esir verdi. Karşı taraf 1275 ölü, 2400 yaralı, 165 kayıp verdi.

• 07.04.1864 Dybbøl Muharebesi

Dybbøl'deki savaşlar 7-18 Nisan tarihleri ​​​​arasında İkinci Schleswig Savaşı sırasında gerçekleşti. Prusya-Avusturya ordusu mevzileri bombaladı. 18 Nisan'da 10, ardından fırtına birlikleriyle tabyalara saldırdı. Ana çatışma sadece birkaç saat sürdü ve Danimarka'nın yenilgisi ve Als'a çekilmesiyle sona erdi. 18 Nisan'daki resmi Danimarka kayıpları 379 ölü ve 646 kayıptı; bunların çoğunluğu düşmüş sıradan askerlerdi, 1.250'si yaralıydı;  2.500 kişi esir oldu.

* 29.06.1864 Als Muharebesi

Danimarka ile Prusya (Alman ve Baltık ülkeleri Letonya ve Litvanya) arasındaki 2. Schleswig Savaşı sırasında Kaer Yarımadası'nda yapıldı.   Danimarka savaşı kaybetti ve Kegnæs'e kadar çekildi, 216 ölü, 462 yaralı zayiat verdi.

• 1700-1721 Büyük Kuzey Savaşı

Rusya Çarlığı önderliğindeki koalisyonun İsveç İmparatorluğu'nun Kuzey, Orta ve Doğu Avrupa'daki üstünlüğüne başarıyla karşı koyduğu çatışmada Rusya koalisyanundaki Danimarka, İsveç Koalisyanundaki Osmanlıya karşı savaşdı.

1803'ten 1815'e kadar Napolyon Savaşları'nda Danimarka, Fransa ve Osmanlı; Birleşik Krallık, Avusturya, Rusya ve İsveç'e karşı müttefiklerdi.

• 09.04.1940 Danimarka İstilası (Unternehmen Weserübung), II. Dünya Savaşı sırasında 9 Nisan 1940'ta Almanya'nın Danimarka'ya saldırısıydı.  Saldırı, Norveç'e (Weserübung Nord) yönelik ana saldırıya bağlıydı.  Weserübung kod adı, kuzeybatı Almanya'daki Weser nehrinden sonra Danca'da Weser egzersizi anlamına geliyor.

İşgal, Hollanda, Kuzeybatı Almanya ve Danimarka'daki Alman birliklerinin Müttefik kuvvetlere teslim olmasının ardından 5 Mayıs 1945'e kadar sürdü.  Ancak Bornholm'daki Almanlar ancak üç gün sonra, tüm Avrupada Almanların teslim olmasıyla (VE Günü/Victory in Europe 8.maj 1945) teslim oldu.  Bornholm daha sonra Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi;  ondan önce Rønne ve Nexø Sovyet uçakları tarafından bombalanmıştı.

• 1950-1953 Kore Savaşı

Danimarka'nın sınırlı savunma kapasitesi ve komşu Sovyetler Birliği'ni kışkırtmamak için hükümet Kore'ye asker göndermeye hazır değildi.  Hükümet bunun yerine operasyona insani temelde katılmak istedi ve bu nedenle Kore'ye büyük miktarda ilaç sevkiyatı teklif etti. 1951 baharında, hastane gemisi Jutlandia Kore'ye ulaştı; burada bu ve sonraki iki yolculukta, ya savaşın yakınında ya da Kore ile Japonya arasında geçiş yapan 2 Amerikan gemisiyle birlikte sıhhi hizmetinin bir parçası.  Jutlandia, sivil Korelilere de muamele eden tek sıhhi birimdi.

• 1991-2011 Uluslararası Askeri Operasyonlar

Soğuk Savaş'ın sona ermesini takip eden yıllarda (1947-1991), Danimarka dış politikası ve dünyadaki rolü değişti. Danimarka, 1991'de Olfert Fischer korvetini Körfez'e göndermiş ve 2011 yılına kadar Balkanlar, Afganistan, Irak ve Libya'daki askeri operasyonlara aktif olarak katılmıştır. Toplamda 41.000'den fazla Danimarkalı genç 1991'den bu yana yurtdışına gönderildi ve ailelerini de sayarsanız bu ülkede doğrudan etkilenen çok sayıda genç var. Afganistan'da savaşta en büyük kaybı Danimarka yaşadı; 43 kişi öldü, 30 kişi ağır yaralandı, 182 kişi de yaralandı.  Irak'taki savaş 8 Danimarka askerinin hayatına mal oldu, 19'u yaralandı.  Balkanlar'daki savaşlarda 12 Danimarka askeri hayatını kaybetti, 35 asker ise yaralandı.  Katılımları nedeniyle o zamandan beri zihinsel bozukluklardan muzdarip olan askerler dahil edilmemiştir.  Savaşların yapıldığı ülkelerde genel olarak güvenilir bir ölüm sayısı bulunmuyor.

23.10.2023 Pazartesi

Mehmet Bülbül