Nikah Çeşitleri Şii ve Sünnilerde

 Nikah Çeşitleri Şii ve Sünnilerde

Şiilerden Sünnilere Müslümanların yaşadığı Ortadoğu coğrafyasında uygulanan en az 15 çeşit “kısa süreli” nikah türü !

1. Günlük nikah: Nikah-ı Muta (İran)

Genellikle İran’da ve Şiiler arasında görülen mut’a nikahı, belli bir ücret karşılığında, belli bir süre için, şahit şartı olmaksızın, cinsel yönden yararlanmayı ifade eden sözlerle yapılan nikaha deniyor. 

Ağırlıklı olarak İran’da uygulanan bu nikah türüne farklı ülkelerde bulunan Şiiler arasında da rastlanıyor. 

Şii fıkhında caiz görülen mut’a nikahı İran'daki medeni kanunca da kabul ediliyor. 

İran'da mobil mesajlaşma uygulaması Telegram üzerinden de mut’a nikahı kıyılabiliyor. Kategoriye göre kadınlara 180 ila bin 200 TL (25-30 euro) ücret ödeniyor.

Söz konusu gruplara üye olanlar, geçici nikah yapmak istediği kişiyi listeden seçiyor.

Ardından seçilen kişiye "mihr" adı altında, grubun yöneticilerine de "danışmanlık” hizmeti karşılığı olarak belli bir ücret ödeniyor. 1 saatliğine de nikah kıyılabiliyor, 99 yıllığına da. 

Gruba üye olan erkekler için yaş dahil hiçbir şart yok. Geçici nikah kıymak isteyen kadınlarsa, gruba üye olmak için kimlik bilgilerini ve özelliklerini belirten bir form doldurmak zorunda. Kadınların kimlik bilgileriyle fotoğrafları uygulama üzerinde yer almıyor. Mut’a nikahı, İran anayasasında da tanınıyor.

2. Misyar Nikahı

Misyar nikahında evlenme akdi bütün şartlara uygun olarak yapılıyor ancak kadın bazı haklarından feragat ediyor. 

Misyar nikahıyla evlenen kadın kocasından nafaka talep edemiyor. Sürekli kendisinin yanında kalmasını da isteyemiyor. Kocası kendi tayin ettiği zamanlarda eşinin yanına gidiyor. 

Nikah ismini de buradan alıyor. Misyar isminin “yürümek veya seyahat etmek/seferde bulunmak” anlamına gelen “seyr” kelimesinden türediği düşünülüyor. Bir grup araştırmacıya göre ise Misyar, Suudi Arabistan’ın Necid bölgesinde kullanılan ve halk dilinde günlük ziyaret anlamına gelen bir kelime. 

Misyar nikahı, farklı yerlerde iş sahibi olanlar ve seyahate çıkanlar tarafından uygulanıyor. Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinde Sünni bir kesim tarafından caiz görülüyor. Nikah, seyahat süresince kullanılmak üzere ve bu süreyle sınırlı yapılıyor. 

Suudi Arabistan’da bu tür nikahlar için eşleştirme yapan pek çok internet sitesinin bulunduğu da biliniyor. Örneğin [msyaronline.com] sitesinin Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Mısır, Türkiye ve Fas’tan binlerce kullanıcısı var.

Türkiye'de de Mehmet Zihni Efendi'nin Nimet-i İslam kitabı, iş yeri ile ikametgahı farklı olan bir insanın muayyen günler veya gecelerde buluşmak üzere eşiyle akit yapabileceğine dair hükümlere havidir.

3. Misyaf: Yaz Nikahı

Misyaf nikahı Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinde uygulanan bir nikah türü. İsmi yaz anlamına gelen "sayf" kelimesinden türemiş. Misyar nikahıyla benzer özellikleri olan nikahın en büyük özelliği yaz döneminde kıyılması ve yaz tatilinin sonunda boşanma sonucuyla bitmesi. Bu nikah türü daha çok Körfez ülkelerinde yaşayanların yaz tatillerini geçirdikleri Yemen gibi ülkelerde uygulanıyor. Gizli kıyılan bu nikahta da kadının nafaka ve çok eşlilik durumunda eşitlik hakkı bulunmuyor. Mısır'da küçük yaşta kız çocuklarının Körfez ülkelerinden gelen zengin Arap turistlere para karşılığı 'yaz gelini'adı altında fuhuş yaptırıldığı çeşitli kurumlar tarafından raporlaştırılmış , kamuoyunu oluşturulmaya çalışılmakta.

4. Binyat et-Talak: Boşanma Niyetli Nikah

Görünürde kalıcıymış gibi kıyılan bu nikah türü, belli bir zaman sonra nikah akdini feshetmek üzere yapılıyor. Nikahın boşanmayla sonuçlanacağını erkek biliyor ancak bu niyetini kadına söylemiyor. Bu nikah türünü bulan isim, eski Suudi Arabistan müftülerinden ve Küresel Selefi Hareketi Lideri Abdulaziz bin Baz. Baz nikahlanmadan önce boşanma niyeti olmasının, kıyılacak nikahın geçerliliğini bozmadığını öne sürerek fetva verdi. Erkeğin boşanma niyeti olduğunu kadına baştan söylemesinin nikahın geçerliliğini bozacağını savunuyor. Bu nikah türünün savunucuları aksi durumda nikahın mut’a nikahı olacağını düşünüyor.

5. Zevaç Friend: Arkadaş Nikahı

Yemen’deki Islah Partisi Genel Kurulu Başkanı Şeyh Abdulmecit El-Zindani tarafından ortaya atılan bu nikah türü, Batı’daki arkadaşlık ve cinsel birliktelik içeren “kız arkadaş” ifadesinin bir uyarlaması.

Daha çok Batı'da yaşayan öğrenci ve gençler arasında uygulanan bu nikah türü, yine gizlilik esasına dayalı ve erkeğe herhangi bir geçim sorumluluğu yüklemiyor.

6. Misfar: Sefer Nikahı

Seferden dönünceye kadar yapılan bu nikah özellikleri ve şartları itibariyle Misyar nikahına çok benziyor. Misfar’ın tek farkı daha çok gezginlere yönelik olması ve bir sefer/gezi süresince geçerli olacak şekilde yapılması.

7. Örfi nikah: Tamamen gizli nikah

Hiç kimseye duyurulmadan yapılan ve tamamen gizli bu nikaha Mısır ve Ürdün’de rastlanıyor. Bu nikah türünün işsizlik ve fakirlik sonucu ortaya çıktığı düşünülüyor.

8. Nehariyye: Gündüz Nikahı

Hanefi, Şafi ve Hanbeli mezheplerinde görülen “nehariyye”de erkek, sadece gündüz vakti bir araya gelmek şartıyla, bir kadınla nikah kıyabiliyor. Şafi ve Hanbeli görüşü, sadece gündüz bir araya gelme şartının hükümsüz olduğu ve nikah kıyılırken ileri sürülen bu şarta evlendikten sonra bağlı kalmanın hukuken gerekli olmadığını söylüyor. Nehariyye Arapça kökenli bir kelime ve “gündüzcü” anlamına geliyor. 

9. Öğrenci Nikahı

Öğrenim boyunca öğrencilerin yaptığı nikâh türü. 

10. Nikahul Makt 

 Kişinin babası öldüğünde üvey annesi ile yaptığı evlilik. Câhiliye öncesi Araplarda ve eski Türklerde yapılan nikâh. Bu tür nikâh Nisâ suresi 22.ayet ile ortadan kaldırıldı. 

"Geçmişte olanlar bir yana, babalarınızın evlendiği kadınlarla evlenmeyin; çünkü bu bir hayasızlıktır, iğrenç bir şeydir ve kötü bir yoldur". (Nisâ 4:22) 

11. Levirat Evliliği

Daha çok hunlarda ve Göktürklerde kardeşi öldüğünde dul kalan karısı ile yapılan evliliktir. Bugün bile Anadolu’da kısmen de olsa görülmektedir. Babası öldüğünde üvey anne ile yapılan evliliğe de Hunlarda ve Göktürklerde Levirat evliliği denirdi, tıpkı arapların Nikahul Makt'ı gibi.

12. Şiğar nikâhı (Berdel) 

Berdel, ailelerin karşılıklı olarak kızlarını birbirine gelin vermeleri ya da evlenecek iki erkeğin, ailelerindeki kızları karşılıklı olarak kendilerine eş olarak seçmeleri ile gerçekleşen bir evlilik yöntemidir. Simetrik evlilik ve mübadele evliliği olarak da isimlendirilmektedir.

Hadislerde bu nikah türünün Rasulullah sav. Tarafından men edildiğini gorürüz.

Abdullah ibni ömerden ra.

Hz. Peygamber şigār ve müşâgara lafızlarıyla değindiği bu tür nikâhı kesinlikle yasaklamıştır (Müsned, IV, 134; Buhârî, “Nikâḥ”, 28; Müslim, “Nikâḥ”, 57-62

13. Nikâh-ı tenezzühî

Normal şartlarda istifrâş edilmesi bakımından efendisine helal olan câriyenin! hür olma ihtimali söz konusu olduğunda, bu şüphenin varlığı sebebiyle cariyeye nikâh kıyılması ihtiyaten gerekli görülmüştür. Zina endişesinden kurtulmak amacıyla kişinin kendi cariyesine kıymış olduğu nikâhtır. Hanefî kaynaklarda ilk olarak 8/14. asırdan itibaren nikâh-ı tenezzühînin yer aldığı görülmüştür. 15.asırdan itibaren Osmanlılarda da bu tür göstermelik nikâh kıyılmıştır. 

(Geniş bilgi için TDV Ansiklopedi "köle" mad.)

14. Nikâh-ı İstibda 

Asil bir çocuk edinmek için eşin bir başkasına sunulmasıdır. 

15. Nikâh-ı Bedel 

Eşlerin karşılıklı değiştirilmesidir.