Ekmek Nimeti

Ekmek

2. Bakara 265 - Ekmek nimettir, israfından kaçınmalıyız.

مَثَلُ الَّذٖينَ يُنْفِقُونَ اَمْوَالَهُمْ فٖى سَبٖيلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فٖى كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللّٰهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلٖيمٌ۝

Bakara 2.261 - Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, yedi başak bitiren ve her başakta yüz tane bulunan bir tohum gibidir. Allah, dilediğine kat kat verir. Allah, lütfu geniş olandır, hakkıyla bilendir.

وَهُوَ الَّذٖى اَنْشَاَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهٖ اِذَا اَثْمَرَ وَاٰتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهٖ وَلَا تُسْرِفُوا اِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفٖينَ۝

En'am 6.141 - "Asmalı ve asmasız bahçeleri, hurmaları ve tadları farklı ekinleri, zeytinleri ve narları -birbirine benzer ve benzeşmez- yaratan O'dur. Ürün verdiğinde ürününden yiyin ve hasad günü hakkını verin; israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez."

Taberâni'de geçen bir rivâyette Rasulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

أَكْرِمُوا الْخُبْزَ فَإِنَّ اللهَ أَكْرَمَهُ، فَمَنْ أَكْرَمَ الْخُبْزَ أَكْرَمَهُ اللهُ​

“Ekmeğe değer verin (hurmet edin), çünkü Allah ona değer vermiştir. Kim ekmeğe değer verirse Allah da ona değer verir (ikramda bulunur).”

(Taberâni, el-Mucemu’l-Kebir, Hadis no: 840)

(Bir defa) Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) eve girdi de yere atılmış bir ekmek parçası gördü. Onu yerden aldı ve sildi sonra da onu yedi ve:

Yâ Âişe, değerli şeye saygı göster. Çünkü ekmek parçası hangi kavimden nefret etmiş (kaçmış) ise katiyyen bir daha onlara dönmemiştir, buyurdu."

(İbn Mâce, E'time, Bab 52, Hadis no: 3353)

"Ekmeğe değer verin (hurmet edin)”. (Hâkim; Zehebi, Telhis, c. 4, sf: 136)

İslamiyett'e ekmeğin önemi hem hadislerde hem de ekmeğin hammaddesi olan başak üzerinden örnek verilen ayetlerde geçer. Bunlardan en dikkat çekeni, inananların ekine benzetildiği ayettir.

Hz Muhammed'in yere düşen bir ekmek parçasını silip yedikten sonra "Kıymetli olan ekmeğe hürmet et!" dediği bilinmektedir. Başka bir hadiste ise Hz. Muhammed’in "Ekmeğe saygı duyun. Çünkü o yerin ve göğün bereketlerindendir. Kim sofradaki ekmek kırıntılarını yerse günahları bağışlanır" ve "Ekmeğe hürmet edin. Çünkü Allah onu değerli kılmıştır. Kim ekmeğe değer verirse Allah da ona değer verir" sözleriyle ekmeğe verdiği değerin büyüklüğünü görüyoruz.

Mevlâna, Mesnevî adlı eserinde, "Ekmek sofrada durduğu müddetçe cansızdır. Fakat insanın vücudunda neşeli ruh kesilir" der.

Hıristiyanlıkta da ekmek değerlidir. Hz. İsa’nın doğduğu yer olarak kabul edilen Beytüllahim, İbranice’de "ekmek evi" anlamına gelmektedir.

İncil'de Hz İsa: "Ben, cennetten inmiş olan yaşayan ekmeğim. Her kim bu ekmeği yerse sonsuza kadar yaşayacaktır." der. Hristiyanlar için son akşam yemeği de ekmeğe yapılan vurgudur. Hz.İsa ekmeği alıp havarilerine bölüştürürken, "Alın yiyin, bu benim bedenimdir" der.

Yahudilikte kutlanan Şavuot Bayramı’nın zamanı ekmek yaptıkları buğdayın toplanma zamanına denk gelmektedir. Ve toplanan buğdaylardan yapılan ekmek Tanrıya sunulmaktadır. Bir başka dini bayramları olan Fısıh (Pesah) Bayramı’nın ise diğer adı "Hamursuz Bayramı"dır, bugünün önemine ithafen mayasız ekmek tüketirler. Yine Yahudiliğin dinsel yılbaşı gününü kutlamak için hazırlanan Roş Aşana sofrasında bulunan iki somun ekmek üzerine tuz serpmek yerine bala batırıp yenilmektedir. Bu sayede yeni yıllarının bal gibi tatlı olacağına inanırlar.

karbonhidratlı besinlerin (en başta ekmek) vücuda faydaları :

1- Enerji kaynağıdırlar: Vücudun enerji ihtiyacının önemli bir kısmı karbonhidratlardan karşılanır. Bu besinlerden enerji teşekkülü kolay ve ekonomiktir. Bu sırada, artık madde kalmadığından vücut yorulmaz.

2- Ketozisi önleyicidirler: Yeterli karbonhidrat alınmazsa, enerji daha çok yağlardan karşılanır ve keton cisimleri denilen maddeler normalden çok teşekkül eder.

3- Protein ihtiyacını azaltırlar.

4- Karbonhidratlar ve metabolizma ara ürünleri, vücutta çeşitli maddelerin sentezinde kullanılırlar.

5- Posa, kalın bağırsağın boşalmasını kolaylaştırır.

Ekmek yaşlı insanlar için de çok faydalıdır. Taşıdığı bol E vitamini kalp ve dolaşım hastalıklarına iyi gelir. Yaşlılığın ortaya çıkardığı düzensizlikleri yok eder. B2 vitamini bakımından da zengindir. 100 gram ekmek 250 kalori verir. Ekmekte bunlardan başka fosfor, demir, sodyum, potasyum, magnezyum gibi birçok mineral de yeterli miktarda bulunmaktadır.

16.06.2023 Cuma

Mehmet Bülbül