ÇEÇENİSTAN ve MUCAHİDLER

                  ÇEÇENİSTAN ve MUCAHİDLER

ÇEÇENİSTAN

Kuzeydoğu Kafkasya’da ülke. Başkenti Grozni

yüzölçüm 17.500 km2, nüfus 1.450.000. 

1957’de Rusya Federasyonu’na bağlı olarak kurulan Çeçen-İnguş Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde yer alan Çeçenler, Sovyetler Birliği’nin dağılması sırasında Rusya’dan bağımsızlıklarını ilân ederek (1 Kasım 1991) Çeçen Cumhuriyeti’ni (Nohçi Respublika) kurdular. Fakat bu cumhuriyeti henüz hiçbir devlet resmen tanımamıştır. Cumhuriyetin başşehri Grozni, diğer önemli şehirleri Gudermes, Malgobek ve Argun’dur.

Kafkasya’nın en eski halklarından biri olan ve ülkede büyük çoğunluğu teşkil eden Çeçenler’in bir kısmı İnguş Cumhuriyeti ve Dağıstan gibi komşu ülkelerle Türkiye, Suriye, Ürdün, Kazakistan ve bazı Batı ülkelerinde yaşamaktadır. 1944’te Stalin tarafından Kazakistan’a sürgün edilmiş olan Çeçenler’in bir kısmı 1988’den itibaren ülkelerine dönmeye başlamışlardır. Önceleri Hristiyan olan Çeçenler İslâmiyet’i VIII-IX. yüzyıllarda vuku bulan Arap-Hazar savaşları sırasında tanımışlardır. 

Hanefî mezhebine mensup olan Çeçenler arasında özellikle Rus işgalinden sonra Nakşibendiyye ve Kādiriyye tarikatları yayılmıştır; İslâm kültürünün muhafazasında ve Ruslar’a karşı verilen mücadelede bu tarikatların çok önemli rol oynadıkları bilinmektedir. Kuzey Kafkasya Dağlık Cumhuriyeti’nin 1924’te feshedilmesinden sonra Rusya Federasyonu’na bağlanmıştır. 1837’de Çeçenistan’da ibadete açık 310 cami mevcut iken komünist idarede bu sayı ikiye kadar düşmüş (1978). 

Rus işgaline karşı ilk direniş Şeyh Mansur (1750-1794) adında bir Nakşibendi imamı tarafından örgütlendi. Muridizm hareketi adını aldı. Rus ordusuna karşı  beş ay direniş gösteren Mansur, 1791'de kendi köyü Anapa'da yakalandı ve St. Petersburg'a getirilip hapsedildi. Nisan 1794'te hapiste öldü. Mansur'un ölümü ile Müridizm hareketi bitmedi, Gazi Muhammed ve Mücahit Hamza hareketi devam ettirdi. Mürit hareketi üçüncü evresinde Şeyh Şamil lider oldu. 1834'ten 1859'a kadar Ruslara karşı savaştı. 6 Eylül 1859'da 70 bin kişilik Rus ordusuna, yanında birkaç yüz kişi kalıncaya kadar direndikten sonra, savaşı sürdürmesinin tehlikeli olduğunu anlayan Şeyh Şamil, Çarlık yetkilileriyle müzakereler yaparak, silah bırakma yolunu seçti. Rus Çarı II. Aleksandr, Şeyh Şamil'i sarayın kapısında son derece nazik karşıladı 1 ay sonra da Kaluga'ya sürgün gönderildi. Sürgünde on yıl kadar geçirdikten sonra Çar, Şeyh Şamil'in hacca gitmesine izin verdi. O da önce İstanbula gelip Dolmabahçe Sarayı'nda Padişah Abdülaziz ile görüştü (15 Ağustos 1869), 7 ay sonra da hacca gitti. 16 Şubat 1871'de Medine'de vefat etti.

19. yüzyılın sonunda Çeçen direnişçilerden biri de Çeçen Abrek Zelimhan Guşmazukayev ve onun silah arkadaşı İnguş Abrek Sulom-Beck Sagopşinski idi.

1924’te Arap alfabesi yasaklanarak yerine Latin alfabesi konulmuş, 1938’de de Kiril alfabesine geçilmiş, kitaplar Çeçen ve Rus dillerinde yayımlanmıştır. Büyük Çeçen yazar ve düşünürü Muhamad-Salih Gadayev’in (ö. 1972) bazı eserleri de ancak 1980’li yılların sonlarına doğru yayımlanabilmiştir.

1 Kasım 1991’de Çeçenler Rusya Federasyonu’ndan ayrılıp bağımsızlıklarını ilân ettiler. 

ÜNLÜ ÇEÇEN KOMUTANLAR VE MUCAHİDLER

Ahzab Suresi 23- Müminlerden öyle erler vardır ki, (o gün) Allaha verdikleri sözde durdular. Öyle ki onlardan kimi adağını yerine getirdi (şehîd oldu), kimi de (şehîd olmayı) bekliyor! Fakat (onlar) hiçbir şekilde (verdikleri sözü) değiştirmediler.

İmam Şeyh Mansur (1760-13 Nisan 1794)

Çeçenistan, Çerkesya ve Dağıstan ordularına komutanlık etmiş Çeçen İslam âlimi, asker ve Kuzey Kafkasya'nın 1. İmamı. Kuzey Kafkasya'da Rus yayılmasına karşı cihat hareketinin başlatan mücahid. Görev süresi 1785-1787.

İmam Şeyh Şamil (Doğum: 26 Haziran 1797, Gimri, Rusya, Ölüm: 16 Şubat 1871, Medine, Suudi Arabistan Cennetul Baki kabristanı)

Kuzey Kafkasya halklarının siyasi ve dinî önderi, Kuzey Azerbaycan, Dağıstan, Çeçenistan ve Çerkesya'nın üçüncü imamı olan imam ve asker. Kafkasya'nın bağımsızlığı için mücadele eden mücahittir. Hüküm suresi 1834-1859. 

Cevher Musayeviç Dudayev (15 Şubat 1944 - 21 Nisan 1996)

Çeçenistan’ın Yelhoroy Köyü’nde doğdu. Sovyet Hava Kuvvetleri generali olan Çeçen lider, 27 Ekim 1991'de yapılan seçimlerde %85 oranında oy alarak Çeçenistan Cumhurbaşkanlığı'na seçildi, 21 Nisan 1996'daki suikastla ölümüne kadar Çeçen Cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı yaptı, yerine  Zelimhan Yandarbiyev göreve geldi.

Şamil Salmanoviç Basayev (14 Ocak 1965 - 10 Temmuz 2006) 

Vedeno Çeçenistan'da doğdu. Çeçenistan Silahlı Kuvvetleri Komutanı, Bir zamanların Dağıstan İmam'ı, Çeçen direnişinin sembolü, şehadete sevdalı, ölüme gülerek giden mücahid, Güney Osetya, İçkerya, Grozni, Afganistan mücadeleleri ile Rus ordusunun korkulu rüyası. Rus ordusuna, Çeçenistanı boşaltmak zorunda bırakan Grozni yiğidi. 41 yaşında

İnguşetya'da (Rusya) şehit oldu.

Zelimhan Abdulmuslimoviç Yandarbiyev (12 Eylül 1954 - 13 Şubat 2004)

 1996 ile 1997 yılları arasında Çeçen Cumhuriyeti'nin ikinci cumhurbaşkanı olarak görev yapan bir yazar ve politikacı. 2004 yılında sürgünde iken Katar'da suikastla şehit oldu.

Aslan Aliyeviç Mashadov (21 Eylül 1951- 8 Mart 2005) 

Çeçen  Cumhuriyeti 3. cumhurbaşkanı ve Çeçenistan Bağımsızlık Mücadelesi lideri, Rus özel birlikleri Spetsnaz komandolarının Tolstoy - Yurt kasabasına düzenlediği bir operasyonda diğer Çeçen komutanlarıyla birlikte şehit oldu.

Salman Raduyev (13 Şubat 1967 - 14 Aralık 2002)

“Yalnız kurt” olarak tanındı, I.Rus-Çeçen Savaşı’nın kazanılmasında başarı gösteren komutanlardandı. Çeçenistan’ın ilk Cumhurbaşkanı Dudayev’in damadı olan Raduyev, bir süre Gudermes Belediye Başkanlığı görevinde bulundu.

I. Çeçen Savaşı sırasında, Çeçen halkının özgürlük mücadelesinin sembol isimlerinden oldu. 9 Ocak 1996 tarihinde Dağıstan’ın Kızılyar Kasabası’na bir baskın düzenleyerek buradaki Rus askerlerini rehin aldı. Raduyev ve beraberindekiler Rus güvenlik güçlerinin kuşatmalarına rağmen ağır kayıplar vermeden Çeçenistan’a döndü. Bu olayın ardından Rus Hükümeti Çeçen direnişçilerle aynı masada oturarak ateşkes anlaşması imzalamayı kabul etti.

Raduyev, Mart 1996 tarihinde başından ağır yaralandı, bir gözünü ve kafatası kemiğinin bir bölümünü kaybetti. 13 Mart 2000’de ise Ruslar tarafından esir alındı. Ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Raduyev, Rusya’nın Permi bölgesinde gördüğü işkence sonucu iç kanama geçirerek şehit oldu.

Kendi vatanımı savundum. Biz Rusları çağırmadık. Onlar gelip bizim vatanımızı işgal ettiler. Biz savaş istemedik, onlar gelip bizimle savaşmak istediler. Askerlerimizle savaşmak yerine çocuk, kadın ve yaşlı insanları öldürdüler. Sizin, benim hakkımdaki hükmünüz ceza değil mükafattır. Allah’ın bana verdiği ömrü, O’nun yolunda ve kendi vatanıma harcadım. Her şey, Allah’ın elinde. O istediği zaman ben buradan çıkarım. Ben, önce Allah’ın sonra komutanım Cehar Dudayev’in askeriyim. Savaştığım için asla pişman değilim.”

Şamil Basayev, Cevher Dudayev, Salman Raduyev, Leçi Dudayev, Zelimhan Yardarbiyev, Aslan Mashadov, Hamzat Gelayev, Ömer Hattap ve diğer kahraman mücahidler....

Onlar ümmetin yetim evlatları...       Onlar asrın hırçın çocukları...    Onlar davalarının sadık erleri... 

 Onlar zamanın akıncı seriyyeleri...   Onlar izzet pınarının inci taneleri...

15.09.2023 Cuma 

Mehmet Bülbül