Meryem Validemiz

Hazreti Meryem

يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ (٤٣)

Ey Meryem! Rabbine ibadet et; secdeye kapan, (O´nun huzurunda) eğilenlerle beraber sen de eğil. (Âl-i İmrân 3:43)

Meryem adı Kur’ân-ı Kerîm’de (23'ü Îsâ b. Meryem olmak üzere) toplam 34 yerde geçer.  Kuran'da 19. sûre Meryem suresidir. Meryem Validemiz Kur’an’da ismiyle anılan yegâne kadındır. Babasının adı İmrân’dır (Âl-i İmrân 3/35; et-Tahrîm 66/12). Annesinin adı Kuranda geçmez ama İmrân’ın karısı diye bahsedilir. Bazı İslâmî kaynaklarda Meryem’in annesi Hanne'dir. Mûsâ’nın soyundandır (Taberî, Câmiʿu’l-beyân, III, 235). Meryem’in kavmi ona hitap ederken “Ey Hârûn’un kız kardeşi” demesi de (Meryem 19/28) onun Mûsâ ve Hârûn’un soyundan olduğunu gösterir.

İmrân ve Hanne yaşlıdır ve çocukları olmamıştır. Bir gün ağaç üzerindeki bir kuşun yavrusunu beslediğini gören Hanne, Allah’a dua ederek kendisine bir çocuk vermesini diler ve eğer duası kabul edilirse doğacak çocuğu mâbede (Beytülmakdis) adayacağını vaad eder. Bu vaad onun erkek çocuk beklediğini göstermektedir, zira yahudi şeriatına göre mâbede erkek çocuklar adanmaktadır. Hanne’nin duası kabul edilir, fakat bir kız çocuğu dünyaya getirince şaşırır, ancak Allah Hanne’nin adağını da kabul eder (Sa‘lebî, s. 284) (TDV Ansiklp. Meryem mad.)

Kur’an’da, İmrân’ın karısının doğacak çocuğunu rabbe adadığı, kız olunca ona Meryem adını verdiği, kovulmuş şeytana karşı onun ve soyunun korunmasını dilediği ve Allah’ın bu dileği kabul ettiği nakledilmektedir (Âl-i İmrân 3/35-37). Hadiste de Meryem ve Îsâ’nın günahtan korunmuşluğuna işaret edilmektedir. Çocuğa annesinin isim vermesi ve babasından hiç söz edilmemesi, Meryem’in babasının daha o doğmadan önce vefat ettiği şeklinde yorumlanmaktadır (Müsned, II, 233; Buhârî, “Enbiyâʾ”, 44; “Tefsîr”, 3/31; Taberî, Câmiʿu’l-beyân, III, 235).

Allah Teâlâ’nın, peygamber olmadığı hâlde övgüyle andığı ve insanlığa örnek olarak gösterdiği Hz. Meryem'in, mukaddes olan dinimiz İslam’da özel bir yeri vardır. Öyle ki Meryem ismi Kur’ân-ı Kerîm’de bir sure ismidir. Allah, Meryem validemize meleklerin:

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ (٤٢)

“Ey Meryem! Allah seni seçti, seni tertemiz kıldı ve seni bütün dünyadaki kadınlara üstün eyledi.” [Âl-i İmrân 3:42] diyerek, ona hürmette bulunduklarını bildirmektedir.

Hz. Meryem validemiz, İslam’ın bir kul ve peygamber olarak kabul ettiği Îsâ (a.s.)’ı “babasız” olarak dünyaya getiren, saygıya layık bir kadındır. Âlemlerin Rabbi olan Allah, onu imanlı, itaatli, iffetli, sıkıntı ve baskılara karşı sabırlı olması sebebiyle övmüş ve örnek bir Müslüman olarak takdim etmiştir.

Rasûlullah bir mecliste şöyle demiştir:

“Yeryüzü kadınlarından İmrân’ın kızı Meryem, Huveylid’in kızı Hatice, Muhammed’in kızı Fâtıma ve Firavun’un karısı Asiye (örnek olarak) sana yeter.” [Tirmizî, Menâkıb, 61]

Meryem, Sabrı, itaati, namusu ve iffeti ile tüm insanlığa örnek olmuş ve Allah tarafından seçilmiş bir insandı.

وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ (١٢)

"İffetini korumuş olan, İmran kızı Meryem´i de (Allah örnek gösterdi). Biz, ona ruhumuzdan üfledik ve Rabbinin sözlerini ve kitaplarını tasdik etti. O gönülden itaat edenlerdendi. (Tahrîm 66:12)

Hz. Meryem’de mümin hanımlar için güzel örneklikler vardır. Çünkü Cenâb-ı Hak, kadın olsun erkek olsun güzel ahlaklı, imanlı ve itaatli kullarını mükâfatlandıracağını bize haber veriyor:

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (٩٧)

“Erkek olsun, kadın olsun, bir mümin olarak kim iyi amel işlerse muhakkak ki onu güzel bir hayat ile yaşatacağız ve yapmakta oldukları amellerin daha güzeliyle mükâfatlarını elbette vereceğiz.” [Nahl suresi, 16:97]

Katolikler, Hz. Meryem Efes’te vefat etti derken, Ortodokslar, 431 Efes Konsili’nden bu yana Meryem’in Kudüs’te vefat ettiğine inanır. 

Aslında Hazreti Meryem'in son yıllarını nerede geçirdiği, kaç yıl yaşadığı ve nerede öldüğüne dair sağlam bir bilgi yoktur.

Allah, bizleri, dosdoğru olan İslam yolunda gidenlerden eylesin.

15.12.2023 Cuma

Mehmet Bülbül