Takvim - Dünyada en çok kullanılan takvimler

Takvim - Dünyada en çok kullanılan takvimler 

1. On İki Hayvanlı Takvim

2. Hicri Takvim

3. Celali Takvimi

4. Rumi Takvim

5. Miladi Takvim

Takvim: Zamanın yüzyıl, yıl, ay, hafta ve gün gibi parçalara bölünüp düzenli bir sırayla gösterildiği çizelgedir. Aynı zamanda sosyal, ticari, dini ya da idari amaçla günü organize eden bir sistemdir.

• ON İKİ HAYVANLI TAKVİM

İslamiyet öncesi Türk devlet ve toplulukları tarafından kullanılmıştır. Güneş yılı esasına göre hazırlanan bir takvimdir. Bir yıl 365 gün olarak hesaplanmış ve her yıl bir hayvan adıyla anılmıştır. Bu takvim Türklerden başka Çin, Moğol, Hint ve Tibetliler tarafından da kullanılmıştır. Günümüzde Asya’nın bazı bölgelerinde hala kullanılmaktadır.

• HİCRİ TAKVİM

Hicri Şemsi ve Hicri Kameri Takvim olarak iki türlüdür;

1- Hicri Şemsi Takvim: Hz. Muhammed’in Kuba köyüne geldiği 20 Eylül 622’yi başlangıç kabul eden ve dünyanın güneş etrafındaki dolanımını esas alır. Bir yıl 365 gün 5 saat 49 dakika. Hicri şemsî takvim ile Miladi takvim arasındaki tek fark başlangıçlarının aynı olmamasıdır.

2- Hicri Kamerî Takvim: Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç günü olan 16 Temmuz 622’yi başlangıç kabul eder ve ayın dünya etrafındaki dolanımını esas alır. Bir yıl 354 veya 355 gün olup, Şemsî takvimle aralarında 10 gün 20 saatlik bir fark vardır.

Ülkemizde 1 Ocak 1926’da yürürlükten kaldırılan Hicri takvimden günümüzde sadece Ramazan ve Kurban bayramları ile kandil gibi dinî günlerin belirlenmesinde yararlanılıyor. Bugün İran, Pakistan, Afganistan, Suudi Arabistan ve diğer Arap ülkelerinde bu takvim hala kullanılıyor.

• CELALİ TAKVİM

Ömer Hayyam başkanlığında bir kurul Güneş yılına göre Celali Takvimi'ni düzenlemiş ve Büyük Selçuklu Sultanı Melik şah döneminde 1079 yılından itibaren uygulanmıştır. Miladi 15 Mart 1079 (9 Ramazan 471) yılına rastlayan 'Nevruz' yılbaşı ve yeni bir tarih başlangıcı olarak kabul edilmiş ve sadece ekonomik işlerin düzenlenmesinde kullanılmıştır. Normal hayatta Hicri Takvim kullanılmaya devam etmiştir. Babür İmparatorluğu da bir dönem Celali Takvimi'ni kullanmıştır.

• RUMİ TAKVİM

Mali işlerde kullanılmak üzere eski Bizans takvimi esas alınarak hazırlanmıştır. 1839’da bütün resmi ve mali işlemlerde hicri takvimle beraber kullanılmaya başlanmıştır. Başlangıç olarak “Hicret” alınmış, ancak güneş yılı esasına göre hazırlanmıştır. Rumi takvim 1 Ocak 1926’da miladi takvimin yürürlüğe girmesine kadar kullanılmıştır. Miladi takvimin kabul edilmesine rağmen mali yılbaşı 1 Mart olarak kabul edilmiş ve bu uygulama 1982’ye kadar devam etmiştir. Yeni uygulamayla 1 Ocak 1983 gününden itibaren 1 Ocak günü hem takvim başı hem de mali yılbaşı olarak kabul edilmiştir.

• MİLADİ TAKVİM

İlk olarak Mısırlılar tarafından bulunmuştur. Takvim sistemi güneş yılına göre düzenlenmiş ve Dünyanın, güneşin çevresinde bir kez dönme zamanına göre hesaplanmıştır. Daha sonra İyonlar ve Romalılar miladi takvimi geliştirerek, kullanmaya başlamışlardır.

Papa 13. Gregory tarafından son haline getirilen miladi takvime, Gregoryen takvim denilmiş ve günümüzdeki son halini almıştır. Dünya, güneş etrafında dönerken geçen süre 365 gün 6 saat olarak hesaplanmış ve bir yılı temsil etmiştir. Dünya genelinde, en yaygın olarak kullanılan takvim, bir yıl içerisinde 10.8 sn’lik hata ile en doğru kabul edilen takvimdir.

Türklerin kullandığı takvimler

-On iki hayvanlı Türk takvimi (? -MS 571)

-Hicri takvim (9-10. yy. )

-Celâli takvim (11. yy.)

-İlhanlı takvim (13-14. yy)

-Rumi takvim (17. yy.)

-Takvîm-i Garbi (1917)

-Miladi takvim (1925-)

HÂLÂ KULLANIMDA OLAN BAZI TAKVİMLER

360 günlük takvim

Akan takvimi

Asur takvimi

Astonya takvimi

Astronomik yıl numaralandırma

Bahá'í takvimi

Bengal takvimi

Berberi takvimi

Budist takvimi

Çin takvimi

Kıpti takvimi

Discordian takvimi

Ermeni takvimi

Etiyopya takvimi

Hint takvimi

İbo takvimi, (İbolar kullanılmakta)

Hindistan ulusal takvimi

ISO week date

İran takvimleri

İrlanda takvimi

Japon takvimi (Gregoryen ayları)

Java takvimi

Juche Takvimi  (Kuzey Kore  kullanmakta)

Jülyen takvimi

Kürt takvimi

Litvanya takvimi

Malayalam takvimi

Maya takvimi (Maya yerliler hala kullanmakta)

Nanakshahi takvimi

Nepal takvimi

Nepal Sambat

Minguo takvimi (Tayvan kullanmakta),

Düzenlenmiş Jülyen takvimi

Roman takvimi

Rünik takvim (Ásatrúlar kullanmakta)

Tamil takvimi

Tayland ay takvimi

Tayland güneş takvimi

Tibet takvimi

Yahudi takvimi

Zerdüşt takvimi (Parsi dahil

31 Aralık 2023 Pazar

Mehmet Bülbül