Enfal - Fey - Ganimet 

Enfal - Fey - Ganimet

Enfal Suresi, Medine döneminde hicretin ikinci yılında Bedir savaşından sonra inmiştir.

Enfâl : Cacık ve salata yapılan bir çeşit ota nefel adı verilir. (Kamus, IV, 120). Bu kelime fazlalık ve ziyade anlamına gelir. Bundan alınarak ganimet manasına da kullanılmıştır.

Enfâl; Mastar olarak; karşılıksız vermek, bağışta bulunmak demektir. Nefel; zorunlu yapılması gereken bir şeye, ayrıca gönüllü olarak fazladan ilave yapmaktır. Nafile kelimesi de bu kökten gelip vergi manasını ifade eder (Kamus, IV, 121).

Fey: İslâm devletinin gayri müslim tebaadan aldığı cizye, haraç, ticaret malları vergilerinin ortak adı. (TDV Ansiklopedi Fey maddesi)

Humus: Ganimetlerden devlet bütçesine ayrılan beşte birlik pay. (TDV Ansiklopedi)

Ganimet: Gayri müslimlerden savaş yoluyla elde edilen her türlü mal ve esirleri ifade eden terim. (TDV Ansiklopedi Ganimet mad.)

Enfalin Allah ve resulüne ait olması, onun kamuya ait olduğunu gösterir. Savaş meydanında ele geçirilen esirler ve ganimetlerle ilgili hükümler Enfal suresi 41. ayette açıklanmıştır.

Enfal Suresi 1. Ayet:

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Sana enfâlı soruyorlar. De ki: “Enfâl, Allah ve Resulü içindir. Eğer mü'min iseniz Allah'a karşı takva sahibi olun, birbirinizin arasını düzeltin, Allah'a ve Resul'üne itaat edin.

Bu ayete göre "Enfal" Allah ve Resulüne aittir. Bu kelimenin kökünde oradan buradan toplanan ot ve vergi anlamı bulunmakla yeteri kadar emek verilmeden elde edilen malların topluma ait olduğu, Allah’ın ve Resulün olmakla bu gelirleri şuranın ve başkanların yani hükümetlerin harcayacağı bildirilmiştir. (Prof.Dr. Osman Ekşioğlu)

Düşmandan savaşla elde edilen mallara ganimet, savaş yapmadan barışla alınan mallara fey adı verilir (İbn Arabî, II, 825). Bazıları Müslümanların müşriklerden harp etmeksizin aldıkları hayvan, köle ve eşya gibi mallara da Enfal demişlerdir (Cassas, III, 44).

Enfâl suresi 41. Ayet, devlete verilmesi gereken verginin  oranına işarettir. Ganimetlerin 1/5’i Allah için ayrılır ve kalan 4/5’i helal ve temiz olarak yenebilir ise (8:69); her bir kimse de kazancının %20’sini yani 1/5’ini vergi/zekât olarak, yani Yüce Allah’ın payı olarak devlete vermelidir.

Eğer Allah’a ve hakkın batıldan ayrıldığı, iki topluluğun karşılaştığı gün kulumuza indirdiğimize iman ediyorsanız, bilin ki ele geçirdiğiniz ganimetlerden beşte biri Allah’ın, peygamberin, yakınların, yetimlerin, düşkünlerin ve yolda kalmışlarındır. Allah’ın her şeye gücü yeter. (Enfâl 8:41)

Elde ettiğiniz ganimetleri temiz ve helal olarak yiyin; Allah’tan korkun, şüphesiz Allah, bağışlayan ve merhamet edendir. (Enfâl 8:69)

En doğrusunu Allah bilir.

9 Şubat 2024 Cuma

Mehmet Bülbül