2. Bakara 260. Ayet - HZ. İbrahim ve DÖRT KUŞ ..!
Hz ibrahim'in ölümden sonra dirilişin mahiyetini görmek istemesinin nedenleri üzerine en eski müfessirlerden bu yana çokça yorum yapılagelmistir. (Bakara/260)
Hani bir zamanlar İbrahim demistiki: "Ey Rabbim Bana ölüleri nasıl dirilttiğini göster." Deki ki (Allah) "yoksa İnanmıyor musun.?" Dedi ki (ibrahim) "hayır bilakis fakat kalbimin yatışmasını istiyorum" (Allah ) dedi ki ; "o halde kuşlardan dördünü tut ,onları kendine alıştır sonra her dağın başına onlardan bir parça koy sonra onları çağır koşarak sana gelecekler." Ve bilki şüphesiz Allah üstün güç ve hüküm sahibidir...
Bu ayetin üzerinde ihtilaf konusu olan kavram "surhunne" ibaresidir.. bu kavram uzerinde iki farklı kıraat vardır..kıraat imamlarının bir çoğu mezkur ifadede ki sad harfini ötreli okurken bi kesimi ise sad harfini esreli okumuştur (sırhunne) şeklinde.. kelime "surhunne" okunursa arabi lugata göre ;" sara-yesuru-savran" kelime köklerinden türemiş olur ve mana olarak;(alıştırmak,meylettirmek,eğitmek) ...
Kelime "sırhunne" okunursa ; "yesri-saryen" köklerinden türemiş olur ve mana olarak "kesip parcalamak" anlamına gelir ...
Şayet ayette kesmek parçalamak anlamı kastedilmiş olsaydı bu ifadeden (fe surhunne) sonra "ileyke=kendine" ibaresi yer almazdı..çünkü bu fiil "kesmek" anlamına geldiği zaman "ilâ" harf-i ceriyle geçişli fiil olamaz dil kurali geregi.. buna itiraz etmek için takdim- tehir (kisaca; fiilin failden önce gelmesi gerekirken fiilin failden sonra gelmesi gibi farkli duzende oluşturulmus cümleler üzerinde uygulanan arabi gramerde bir anlama yontemi) olduğunu söylemişlerdir .oysaki delilsiz takdim tehir olamaz...
"summe du'hunne=sonra onları çağır" ibaresinde ki "hunne" zamiri kesilmiş kuşların parçalarına degil kuşların kendilerine gider .Bu parçaların kesilip parçalanıp cesitli daglara dağıtılması manasi verilirse şayet; bu zamir kuşlarin kesilmis parcalarina gider ve bu durumda kuşların parçalarına dönmesi için çağırmış olurdu.
Aynı şekilde "hunne=onlar" zamiri "ye'tineke sa'yen = kosarak sana gelecekler" ibaresine göre yine kuşların parçalarına degil bizzat kuşların kendisine kullanılmıştir.. velevki kuşların parçalarına gitseydi bu fail zamiri olan "hunne" bu durumda parçaların birbirine koştuğu manasına gelirdi.bu durumda da "ye'tineke" ibaresindeki "ke=sana" zamiri failsiz kalır ve bu da gramere uymazdı.
Bir başka ifade "cuz'en" ibaresidir ..idda edilen görüşün sahipleri bu kelimenin "bir seyin parçası" anlamına gelmesinden mütevellit kuşların kesilmiş her daga dağıtılmış parçalarını ifade ettiğine delil olarak sunmuşlardır.. oysa ki bu kelime lügatte "bir grubun üyesi ve parçası" anlamına gelir.kaldi ki idda sahipleri bunu kabul ettigini söylemekle beraber (Fahreddin Razi gibi) diger anlamin daha uygun oldugunu hissi bir yaklaşımla söylerler.bu kelime kur'an'da bu ayette dahil 3 yerde geçer .ifade ettiğim mana şeklinde gectigini hicr/44 ayetinde görebilirsiniz..
Peki şimdi soru şu; hz ibrahim bu deneyimden sonra ölümden sonra dirilişin mahiyetini görme talebi karsilanmisdir ..?
ilk mananin yani çoğunluğun görüşü evet olmuştur . Çünkü kesip parçaladığı kuşlar bircok dagdan uçarak tekrar ona geldi..
Oysaki düşünen ve akleden bir kişi için durum böyle degildir.. çünkü kuşların parçalanmasından ve farklı dağların üzerine dagitilmasindan sonra tekrar diri olarak geri gelmeleri ölümden sonra dirilişin mahiyetini görmek anlamına gelmez..çünkü diriltme hadisesi birden cok ve uzak daglarda gerceklesmis, dolayısıyla hz ibrahim bunu görememiştir.farzedinki siz bir adamın öldürülüp parça parça edildiğini gördünüz sonrada aynı adamı diri olarak gördünüz .bu durumda bu adamın nasıl diriltildigini gördüğünüzü söyleyebilir misiniz.? Tabiki hayır...
Ne Yazık ki manalarda çıkmaza giren müfessirler rivayete başvurma metodunu öncelik alırlar. Hz ibrahim ile ilgili arap coğrafyasında ve hristiyan / yahudi inanışında da hayli çok rivayet vardır.. sahabi tabiun ve sonraki donem mufessirlerindede her iki görüş bulunmaktadır yani sonradan cıkmış degildir..
Aslında bu kıssa ile verilen cevap, hz musa'nin Allah'ı görmek istemesine verilen cevapla aynı konumdadır..