Mostar Bosna Hersek

Mostar Bosna Hersek

Neretva Nehri'nin kıyısında yer alan Mostar, Hersek'in başkentidir. 105.000 nüfuslu şehir, Bosna-Hersek'teki iç savaş sırasında büyük zarar gördü. Şehre ismini veren ünlü Mostar Köprüsü Hırvatlar tarafından yıkıldı. Savaş sırasında şehrin etnik yapısı değişti. Müslümanlar Mostar'ın doğusunda, Hırvatlar batısında yaşamaya başladı. Sırpların çoğu ise şehirden ayrıldı.

Savaştan sonra şehirde zarar gören binalar tamir, tarihi eserler restore edildi. Avrupa Birliği restorasyon çalışmaları için 15 milyon dolar harcadı. Bu arada yıkılan Mostar Köprüsü ABD, Türkiye, Hollanda, İtalya ve Hırvatistan'ın katkılarıyla Yapı Merkezi tarafından temel, beden duvarları ve zemini güçlendirilen köprü, ER-BU adlı diğer bir Türk şirketi tarafından aslına uygun olarak yeniden inşa edildi. 2005 tarihinde eski Mostar şehri, UNESCO tarafından Dünya Miras Listesine alındı.

Şehrin simgesi olan Mostar Köprüsü (Boşnakça ‘Stari Most‘ ) ve iki tarafındaki kuleleri, 43 cami, mescit, hamam vb. yapıları ile, 2 Sırp Ortodoks ve 1 Katolik Kilisesi bulunan şehir, bu özelliği nedeniyle 1986 yılında Ağa Han Dünya Mimarlık ödülüne layık görüldü. Bosna Hersek’teki Mostar şehri, yaklaşık 113 bin nüfusuyla ülkenin en büyük şehirlerinden biri.

Mostar Köprüsü

Bosna Hersek’in dünyaca ünlü sembollerinden biri. ‘Most’ Boşnak dilinde köprü anlamına geliyor; ‘Stari Most’ ise eski köprü, Mostar ise ‘köprü tutan’ anlamına geliyor. Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı topraklarına katılmış olan Mostar, Osmanlıların bölgeye gelmesiyle adı ‘Köprühisar’ olarak değiştirilmiş ve kısa zamanda önem kazanmaya başlamış.

Bu dönemde, Mostar’da bulunan çok eski ve emniyetli olmayan zincir köprünün yerine 1481’de ahşap asma bir köprü inşa edilmiş. Osmanlı Dönemi taş köprüleri içinde efsanevi bir yeri olan Mostar Köprüsü, Mimar Sinan’ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından 1566’da inşa edilmiş.

Avrupa’daki Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinden Mostar Köprüsünün inşasına Ekim 1557’de başlanmış ve yakın civarındaki tahkim duvarlarıyla birlikte 9 yılda tamamlanabilmiş. Neretva Nehrinin geçiş sağlanabilecek en dar yerine kurulmuş olan Mostar Köprüsünün taşıyıcı kemeri, her iki taraftan sağlam kayalar üzerine sabitlenmiş.

9 Kasım 1993’te ise Hırvat tankları daha büyük bir zarar vererek, 427 yıldır ayakta olan köprüyü tamamen yıkmış. Köprünün dev taşları, Neretva Nehri’nin sularına gömülmüş. Bu olay aslında, Mostar’ın çok uluslu mirasının reddedilmesi anlamına geliyordu.

Savaş sonrasında, Mostar’daki tarihi köprünün inşasına, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA), UNESCO, IRCICA ve Dünya Bankası’nın desteğiyle 1997’de yeniden başlanmış. Macar ordusu dalgıçları tarafından, Neretva Nehri’nden Dere yatağındaki 19 tonluk 5 sıra hâlindeki kemer kütlesi ile 45 tonluk 7 sıra hâlindeki kemer kütlesi üç parça hâlinde çıkarılmış.

Haziran 2002’de başlayan yeniden inşa çalışması, son kilit taşının Ağustos 2003’te yerine konmasıyla tamamlanmış. Türkiye köprü yapımına yaklaşık 1 milyon dolarlık yardım yapmış. Neretva ırmağı üzerindeki Mostar Köprüsü, 23 Temmuz 2004’de, aralarında Türkiye’nin de olduğu çok sayıda ülkenin temsilcilerinin hazır bulunduğu bir törenle, İngiliz Prensi Charles tarafından açılmış.

https://goo.gl/maps/ZrxmsForih3kcFb79

Mostar Saat Kulesi

1600’lü yılların başlarında Fatma Kadın tarafından yaptırıldığı rivayet edilmektedir. Daha sonra 1838’de Hersek Mutasarrıfı Rizanbegoviç Ali Paşa’nın Zadar kentinde yaptırıp hediye ettiği 250 kg ağırlığındaki bir çan kuleye yerleştirilmiştir.

https://goo.gl/maps/JW5hbWuesexe5thu8

Türk Hamamı, Mostar

Tabakhane Camii’nin hemen karşısında bulunan hamamın 16.yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Günümüzde hamam özelliğini yitirmiş oluğ sadece serge amaçlı kullanılmaktadır.

https://goo.gl/maps/WRP2kG6wtNqTy3MY9

Tabakçı Nezir Ağa Camii, Mostar

Mostar Köprüsü’nün batı yakasında bulunan 17. Yüzyıl yapımı caminin, o dönem yakınlarında bulunan tabakhane çalışanları için inşa ettirildiği söylenir. Minaresi 20 metre olan caminin altından Radobolya Deresinin bir kolu geçmektedir. Altından akarsu geçmesi bakımından ender görülen mimari yapılardan biridir.

https://goo.gl/maps/reKZaEHKoadE9RV47

Bosna-Hersek'in 5.büyük şehri 105.000 nüfuslu Mostar'a geldik. Yatsı namazını 1564 yılında yapılmış Osmanlı camilerinden Nasuh Ağa Camii'nde kıldık.

Mostar Nasuh Ağa cami, Bosna 1564

Mostar Mareşal Tito Caddesinde bulunan Nasuh Ağa Camii’nin yapım tarihi 1564 olarak kabul edilmektedir. Aslen Lubuşkili olan ve Mostar’da da okul, dükkan, değirmen gibi eserler bırakan Nasuh Ağa tarafından yaptırıldığı bilinmekte olup, Osmanlı döneminin önemli eserleri arasındadır.

https://goo.gl/maps/xzLxWEAAYxSsG1vR8

Mostar'da merkezde 15 cami var, etrafiyla birlikte yaklaşık 60 cami var ama merkezde sadece iki camide (Nasuh Ağa Camii ve Karagöz Camii) 5 vakit kılınıyor, diğer camilerde ise iki vakit namaz kılınıyor.

22.09.2024 Pazar

Mehmet Bülbül