Yalvaç

Yalvaç

"Yalvaç" kelimesi "peygamber, resul, elçi, yol gösterici" sözlük anlamı gelmektedir. Selçuklular devrinde yerleşen Oğuz Türk oymağının "Yalvaçlılar" olmasından dolayı bu dönemden sonra yerleşke "Yalvaç" olarak anılmaya başlanmıştır.

Yalvaç’ın tarihi, tarih öncesi devirlere kadar inmektedir. Firigyalılar’dan kalan tarihi Men Tapınağı ilçenin en eski yerleşim bölgesidir. Roma zamanında Yalvaç, Pisidia Antiocheia adını Helenistik krallarından Selevkoskar’dan almıştır. Bizans döneminde Arap ve Türk akımları ile Pisidia Antiocheia’sının parlak dönemi sona ermiştir.

1176 yılında yapılan Miryekefelon savaşından sonra Yalvaç Türklerin eline geçmiştir. Anadolu Selçuklu Hamitoğlu Beyliği ve Osmanlı Dönemlerini yaşayan Yalvaç’ta 1864 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. Osmanlı döneminde kısa bir dönem Konya iline bağlanmışsa da Cumhuriyet Döneminde tekrar Isparta iline bağlanmıştır.

2023 verilerine göre merkez nüfus 22.358, kasaba ve köylerin nüfusu 23.336, toplam nüfus 45.694. Isparta’ya 105, Konya’ya 180, Afyon’a 110 kilometredir. Şehirlerarası bağlantısı ve en yakın tren yolunun bulunduğu Akşehir’e ise 50 kilometredir.

En gözde ve bilinen mekanlarından biri tarihi Çınaraltı'dır. İlçenin merkezinde bulunan bu çınar 1200 yıllarında dikilmiş ve 11 Mayıs 1992 tarihinde korumaya alınmıştır. Devlet Hastanesi 1954 yılından bu yana hizmet vermektedir. Kütüphanenin kuruluşu 1892 yılına kadar inmektedir. Başlangıçta 651 yazma ve basma eserle kurulmuştur. Yalvaç Müzesi 1950’li yıllarda kurulmuş, bugünkü binasına 1966’da taşınmıştır. Müzede 3021 arkeolojik, 16.677 sikke, 2234 etnografik eser sergilenmektedir. Ayrıca Pisidia Antiocheai antik kentini ziyaret edilecek yerlerdendir.

Hristiyanlığın önemli isimlerinden birisi olan St Paul’un ilk vaazını verdiği yer olarak bilinen Yalvaç hristiyanlığın önemli hac merkezlerindendir. Ayrıca antik Pisidia Antiocheia şehir kalıntılarıyla kutsal Men Mabedi Harabeleri önemli turizm kaynaklarındandır.

İslâm tarihinde ise Yalvaç Hz Muhammed'in büyük sahabelerinden Salman-ı Farisi (r.a) ile anılır.

Yalvaç Tarihi :

Geç Neolitik dönem ve Kalkolitik Çağ

M.Ö. 546 yılında Lidya

Persler

Makedonya Krallığı Büyük İskender dönemi

Antigonos Hanedanlığı

M.Ö. 275 Selevkoslar egemenliği

Frigyalılar

M.Ö. 188  Bergama Krallığı

M.Ö. 129  Kapadokya Krallığı

M.Ö. 1. yüzyıl Romalılar

M. S. 664  Araplar

Miryokefalon Muharebesi'nden sonra Yalvaç, Anadolu Selçuklu Devleti

1243 yılı  Hamitoğulları Beyliği

I. Murad tarafından parayla alınarak Osmanlı egemenliğine katılmıştır (İlçede 1200'lü yılların başından kalma "Ulu Çınar" diye bilinen çınar ağacı vardır. Ağaç şu anda koruma altındadır).

Karamanoğulları tarafından 1387 yılında yeniden Osmanlı egemenliğine geçmiştir.

1402 Ankara Savaşı Timur tarafından Karamanoğulları beyliğine bırakıldı.

1415 Çelebi Mehmed tarafından yeniden Osmanlı egemenliğine katılmıştır.

Osmanlı yönetimindeyken Hamid sancağına bağlı kaza olan yerleşim 19. yüzyılın başlarında sancağın en büyük kazası olmuştur.

1840 yılında Konya'ya bağlanmış, 1864 yılında da belediye teşkilatı kurulmuştur.

Yalvaç, Cumhuriyetin ilanından sonra, Isparta’ya bağlanmıştır.

26.07.2024 Cuma

Mehmet Bülbül