Dinar - (Kaşgar’dan Dinar’a, Divan-u Lügat-it Türk) Türkçemiz

Dinar - (Kaşgar’dan Dinar’a, Divan-u Lügat-it Türk) Türkçemiz

Dinar’da Türkçe Şöleni

Kaşgar’dan Dinar’a Divanu Lügati’t Türk Türkçemiz Ulusal Türkçe Şöleni ilk kez 2007 yılında Dinar’da gerçekleştirildi.

Divanu Lügati’t Türk 11. yy'da (1072-1074) Kaşgarlı Mahmut tarafından yazıldı ve anlamı "Türk Dili'nin Toplu Sözlüğü" dür. “Türkçenin ilk sözlüğü ve dilbilgisi kitabıdır. 7500 Türkçe kelimenin Arapça karşılığı verilmiştir. Divanü Lugati't-Türk, Karahanlı döneminden - Kutatgu Bilig'ten sonra- bize kalan ikinci önemli eserdir. Kaşgarlı Mahmud bin Hüseyin bin Muhammed tarafından hazırlanmış olan Türkçenin bilinen ilk sözlüğü Divanü Lugati't-Türk'tür . (asıl adı: haza kitabu divani lugati't-Türk).

Geleneksel olarak 41 ilin katılımı ile her yıl düzenlenen etkinliğin amacı; Dünyanın en zengin dillerinden biri ve millî kimliğimizin ana unsuru olan Türkçemizi korumak, yaşatmak, zenginleştirmek ve gelecek nesillere güçlü bir şekilde aktarmak ve Türk dilini yerinde, doğru, dil kurallarına uygun, açık ve anlaşılır olarak konuşma ve yazma becerilerini geliştirmektir.

Dîvânu Lugâti't-Türk (Türkçe: Büyük Türk Sözlüğü Derlemesi, Arapça: (ديوان لغات الترك) Orta Türkçe döneminde Kâşgarlı Mahmud tarafından Bağdat'ta 1072-1074 yılları arasında yazılan Türkçe-Arapça bir sözlüktür.

Ata yurdu Orta Asya’ dan yine ülkemizin önemli beldelerinden kültürümüzün kaybolmadığı Dinar’a uzanan yolculukta bizi biz yapan tek değer dilimizdir. Bu etkinlik Dilimizi korumak adına yapılan önemli bir etkinliktir.

Türk sözlükçülüğünün temelini, hazırladığı bu mükemmel eserle atan Kâşgarlı Mahmud, Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü sekiz ayrı bölümden oluşturduğunu belirtir. Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin Arapça kadar güçlü bir dil olduğunu ortaya koymak amacıyla Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü kaleme alan Kâşgarlı Mahmud’un bu nedenle eserinin bölümlendirmesini Arapçanın dil bilgisi özelliklerine göre yaptığı görülür.

Kâşgarlı Mahmud sekizinci bölümün hem de Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün bittiğini şu sözlerle açıklar:

Hamdolsun âlemlerin Rabbi Allah’a… Hüseyin oğlu Mahmud der ki: Bu kitabı yazmaya başlarken Türk dilinin sözlerini toplama, kurallarını ve usullerini bildirme, ölçülerini açıklama, bölümlerini sıralama sözünü vermiştik. Bu sözümüzü yerine getirmiş, amacımıza ulaşmış oluyoruz. Gereksiz sözleri, fazlalıkları, kullanımdan düşmüş şekilleri kitabın dışında tuttum. Burada sona eren kitabımız sonsuza kadar varlığını sürdürsün. Hamd, ezelî ve ebedî olan Allah’a, salat ve selam Muhammed’e ve onun soyuna olsun…

Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün sözlük bölümünü oluşturan bölümler XI. yüzyıldaki Türk dilinin söz varlığını gözler önüne seren eşsiz bir hazine niteliğindedir.

12.07.2023

Mehmet Bülbül