Tiflis Gürcistan

TİFLİS

Tiflis kuruluşu MS 455, Gürcistan'ın başkenti ve en kalabalık ilidir. Gürcistan'ın doğusunda, Tiflis Havzasında, Kura Nehri'nin iki yakasında kurulmuştur. En yüksek nokta 770 m . Nüfus: 1,259 milyon (2024). Alan kodu: +995 32

Arkeolojik araştırmalar Tiflis'in MÖ 4. binyılda yerleşme alanı olduğunu gösterir. Ancak yazılı kaynaklara göre Tiflis'e ilk yerleşme 4. yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşti ve Kral Varaz-Bakur devrinde bir kale inşa edildi. Aynı yüzyılın sonlarında İranlılar kaleyi ele geçirdiler. 5. yüzyılın ortalarında İberya kralı kaleyi geri aldı. Tiflis'i gerçekten imar eden Kral Vahtang Gorgasali'dir.

Şehir 570-580'de Sasaniler tarafından ele geçirildi. 627'de Tiflis, Bizans imparatoru Herakleios ve Hazarların birleşik ordusu tarafından kuşatıldı. Şehir ele geçirilemedi. 628'de Hazarlar, Tong Yabgu Kağan komutasında tekrar Tiflis'e geldiler, şehri ele geçirdiler ve vahşice yok ettiler. Şehir, 735-737 yıllarında Arap komutan II. Mervan İbn Muhammed tarafından kontrol edildi ve yeni kurulan Tiflis Emirliği'nin merkezi oldu. 1068'de Tiflis, Selçuklu Sultanı Alp Arslan tarafından ele geçirildi.

Kral Kurucu Davit, büyük bir muharebenin ardından 1122 yılında Tiflis kentine girerek kesin egemenliği sağladı. Birleşik Gürcü devletinin yönetim merkezini Kutaisi’den Tiflis’e taşıdı ve Tiflis Gürcistan’ın başkenti oldu. 1236 yılında, Moğol istilasından sonra Gürcistan Moğol egemenliğine girdi. 1320'lerde Moğollar ülkeden çıkarıldı. 1510'larda Tiflis (ve Kartli ve Kaheti krallıkları) Safevi İran'a bağlı vasal devletler haline getirildi. 1614'ten 1747'ye kadar kısa aralarla, Tiflis İran yönetimi altında önemli bir şehirdi .

1801'de Kartli-Kaheti Krallığı'nın Rus İmparatorluğu'na ilhak edildi. Üç Güney Kafkasya ülkesi - Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan- 26-28 Mayıs 1918'de bağımsızlığı ilan etti ve Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti oldu. 25 Şubat 1921'de Bolşevik Kızıl Ordu Tiflis'i işgali ile Sovyet yönetimini ilan etti. Bu devir 1991 yılına kadar sürdü.

Çok kültürlü bir şehir olan Tiflis, 100'den fazla etnik gruba ev sahipliği yapmaktadır. Nüfusun yaklaşık % 89'u etnik Gürcülerden oluşur ve Ermeniler, Ruslar ve Azeriler gibi diğer etnik grupların da önemli nüfusları vardır. Yukarıda belirtilen gruplarla birlikte Tiflis, Osetler, Abhazlar, Ukraynalılar, Yunanlar, Almanlar, Yahudiler, Estonyalılar, Kürtler, Asuriler ve Yezidiler ve diğerleri dahil olmak üzere diğer etnik gruplar var.

Tiflis sakinlerinin %95'inden fazlası Hristiyanlığın bir formunu uyguluyor (en baskın olanı Gürcü Ortodoks Kilisesi'dir).  Nüfusun azınlık kesimi (yaklaşık %1,5) İslam'ı (çoğunlukla Şii) uygularken, Tiflis nüfusunun yaklaşık %0,1'i Yahudiliği uyguluyor. Ayrıca bir Roma Katolik kilisesi ve Yezidi Sultan Ezid Tapınağı da var.

 Yaklaşık beş asır boyunca İslam medeniyetinin yaşandığı bir şehir olan Tiflis’te çok sayıda İslam âlimin de yetiştiği bilinmektedir. Evliya Çelebi Tiflis’i, camileri ve âlimleri ile "Müslüman Bir Şehir" olarak tavsif etmektedir. 

01.05.2025 itibariyle GEL Gürcistan Lari

1 € = 3.25 GEL - 100 GEL = 30.0 €

1 $ = 2.70 GEL - 100 GEL = 37.0 $

100 DKK =43.00 GEL -100 GEL = 225 kr

100 ₺ = 6.60 GEL - 100 GEL = 1450 ₺ 

1. Eski Şehir (Old Tbilisi)

Tiflis’in kalbi olan Eski Şehir, dar sokakları, renkli evleri ve tarihi yapılarıyla ünlüdür.

Görülmesi Gerekenler: Narikala Kalesi, Sioni Katedrali, Anchiskhati Bazilikası.

-Kala

Şehir merkezinde görülecek yerlerin neredeyse tamamı “Eski Tiflis” denilen Narikala’nın da bulunduğu bölgeyi ifade etmek için kullanılıyor. Kala için Tiflis’in Sultanahmet’i diyebiliriz. Şehrin en turistik bölgesi. Meşhur Abanotubani adı verilen Hamamlar Bölgesi, Leghvatakhevi, Tarihi Betlemi Mahallesi ve Sioni bu bölgede yer alıyor.

2. Narikala Kalesi

Tiflis’in en ikonik yapılarından Narikala Kalesi 4. yüzyıldan günümüze değin ulaşan kaleyi ziyaret edenlerin bir çoğunun amacı kaleyi görmekten ziyade şehri panoramik olarak izleyebilmek. Küçük kale anlamına gelen Narikala 4. yüzyılda bir Pers kalesi olarak inşa ediliyor. Daha sonra Araplar, Emeviler, Moğollar, Osmanlılar ve son olarak da Gürcüler kaleye eklentiler yapıyor ve günümüze ulaşıyor. Daha önce büyük bir deprem yaşamış olan kale, 20. yüzyılda yapılan restore çalışmalarıyla neredeyse ilk günkü halini koruyor.

Not: Kaleye tırmanmadan teleferiğe benzer bir ulaşım aracı ile Rike Parkından kalkan Aerial Tramway hattını kullanarak kaleye ulaşım sağlayabilirsin. 2 dakika süren bu yolculuk sonrasında camiye inen merdivenlerden eski şehre inebilirsiniz. Üstelik teleferiğe ücret ödediğin için kale için herhangi bir ücret ödemek gerekmiyor.

Giriş Ücreti yok, Açık olduğu saatler Her gün 11.00-18.00{/çalışmasaatleri}

3. Abanotubani (Tiflis Kaplıcaları)

Şehrin hemen yakınında bulunan, şehrin en turistik noktalarından bir diğeri ise sülfürlü kaynak sularının çıktığı Abanotubani. Tiflis’in kurucusu Vahtang’ın atmacasının av sırasında sıcak suya düşmesiyle kaplıca suları keşfediliyor. Tiflis ismi de sıcak su manasına gelen Tblisi’den geliyor. Şehrin kuruluşuna atfen hamamların tam karşısında yapılan atmaca heykeli, bu sahneyi canlandırmak için gelen ziyaretçilere ideal bir ortam sunuyor. Aslına bakılırsa Tiflis bir bakıma sülfür hamamlarının tarihi demek.

Not: 13. yüzyılda küçük bir bölgede 65 kadar hamam bir arada konumlanıyor. Suların ortalama sıcaklığı 37-40 derece arasında. Kaplıca suları osteoporoz, ürolojik hastalıklar, sedef ve egzama gibi birçok hastalık için tamamlayıcı tedavi etkisi görüyor.

Ziyaret Saatleri: 08:00 – 22:00.

💰 Giriş Ücreti: 20-50 GEL (kişi başı).

4. Camiler

* Tiflis Cuma Camii Gürcistan (1724/1864)

Tiflis’te Osmanlılardan günümüze dek kalan tek cami “Çift Mihraplı Camii” olarak da bilinen Cuma Camii 1724'te inşa edildi. İran-Osmanlı savaşında ciddi hasar gören cami 1864 yılında Kazan Tatarlarından iki kardeşin tekrardan inşa ettirdiği yan yana iki mescid şeklinde tasarlanan cami, sonradan birleştirilmiş olsa da kardeşlerin hatırasına hürmeten mihraplara dokunulmamış ve iki mihraplı olacak şekilde bırakılmıştı. Kafkasya genelinde Şiî ve Sünnî Müslümanların birlikte ibadet ettiği sayılı dinî mekanlardan olma özelliğine sahip mescid, kapılarının her mezhebe açık olmasıyla tanınıyor.

* Tiflis Vashlijvari Merkez Camii

Tiflis'te yer alır ve yerel halk ve şehri ziyaret edenler arasında popüler bir ibadet yeridir. Küçük boyutuna rağmen cami yeterli sayıda inananı ağırlayabilir ve ibadet için rahat bir alan sağlar. Ancak caminin kadınlar bölümü yoktur.

* Tiflis Sünne Ponichala Camii

Tiflis'in güneyinde, Marnioli yönünde yer alır ve yerel Müslüman topluluğu için önemli bir dini ve kültürel merkezdir.

• Tiflis Karajalar köyü camii

Tiflis Karajalar köyündeki cami, şehrin Sünni toplumu için önemli bir dini merkezidir. İnananların cuma namazları ve diğer dini tören ve etkinlikler için bir araya geldikleri yer.

5. Leghvtakhevi Kanyonu, Aşk Köprüleri ve Dönen Merdiven

Cami yolunu takip ederek indiğinizde önce dönen bir merdivenden geçiyorsunuz ardından karşına Leghvtakhevi Kanyonu ve Aşk Köprüsü çıkıyor. Boydan boya köprüyü yürümesi 5 dakika sürüyor. Adından da anlaşılacağı üzere Aşk Köprüsü asma kilitlerle donatılmış durumda. 

Tiflis'in eski kentindeki Juma Camii yakınındaki aşk kilidi köprüsü ziyaret etmek için gerçekten sevimli bir yer. İnsanlar aşklarının sonsuza kadar süreceğini göstermek için köprülere kilitler koyarlar. Buranın güzel yanı, mutlaka denemeniz gereken taze meyve, meyve suları ve dondurma satan küçük tezgahların bulunması. 

6. Leghvtakhevi Şelalesi

Kanyon boyunca ahşap bir platformu takip etmen gerek, ardından yolun sonunda Leghvtaki Şelalesi tüm güzelliğiyle seni karşılıyor. Dökülen suyun kaynağı ise şehrin Botanik Bahçesinden gelmekte.

7. Gürcü Ana Heykeli (Kartlis Deda)

Sololaki Tepesi’nden 20 metrelik boyuyla halkı selamlayan Kartlis Deda’ya 1958 yılında Tiflis’in 1500. yılı anısına yapılıyor. “Şarap mı ölüm mü?” sözüyle tanınan heykelin bir elinde bir kase şarap diğer elinde ise bir kılıç bulunuyor. Aslı ahşap olan heykel daha sonra alüminyumla kaplanıyor. Heykeli görmek istersen Rike Parktan teleferiğe binebilir ya da Betlemi Merdivenlerini kullanabilirsin. Yalnızca bu merdivenli yol 20 dakika boyunca tırmanış yapacağın bir yol.

8. Betlemi Caddesi Merdivenleri 

Sololaki Tepesi'nin eteklerindeki eski mahallede yer alan merdivenler, alt sokakları Tiflis'in yüksek görüş noktalarına bağlayarak sonuçta Betlemi Kilisesi'ne ve ünlü Narikala Kalesi'ne çıkıyor. Tarihsel olarak bu merdivenler, yerel halkın şehrin üst ve alt kısımları arasında hareket etmesi için hayati bir yoldu ve bugün, hem sakinlerin hem de turistlerin Eski Tiflis'in cazibesini yürüyerek deneyimlemeleri için sevilen bir rota olmaya devam ediyor. Betlemi Caddesi Merdivenlerine ulaşmak için Eski Tiflis'in kükürt banyolarıyla ünlü Abanotubani gibi merkezi bölgelerinden başlayabilirsiniz. Buradan Sololaki Tepesi'nin eteklerine doğru kısa bir yürüyüşle ulaşabilirsiniz. 

Tarihsel olarak Betlemi Caddesi ve merdivenler, adını 18. yüzyılda inşa edilen Betlemi Kilisesi'nden (veya Beytüllahim Kilisesi) almıştır. Bölge bir zamanlar farklı kültür ve toplulukların kaynaştığı bir yerdi ve merdivenler tepede yaşayan insanlarla Tiflis'in aşağı kısımlarındaki insanlarla bağlantı kurmada önemli bir rol oynadı. 

9. Sameba Katedrali (Kutsal Üçlü Katedrali)

Gürcistan’ın en büyük Ortodoks katedrali olan Sameba, mimarisiyle büyüleyici bir yapıdır.

🕒 Ziyaret Saatleri: 08:00 – 20:00.

💰 Giriş Ücreti: Ücretsiz.

10. Mtatsminda (Kutsal Tepe ya da  Sololaki Tepesi) ŞEYH SAN’AN TEPESİ

Feridüddin Attar tarafından yazılan Mantık’üt-Tayr adlı eserde bir hikâye anlatılıyor. Abdülkadir Geylani’nin talebesi olan Şeyh-i San’an Tiflis’e irşad için gönderilir. Fakat burada Hıristiyan bir kıza âşık olur. Kızın babası dinini terk etme şartıyla kızıyla ancak evlenebileceğini söyler. Şeyh San’an’da takiyye suretinde namazı niyazı bırakır, hatta Hıristiyan bile olduğu rivayet edilir. Daha sonra rüyasında şeyhi Abdülkadir Geylani’yi görür ve yaptığı yanlışı fark ederek tövbekâr olur. Bu sırada kız da Şeyh San’an’a aşık olur ve birlikte kaçarlar. Kızın babası da her ikisini de öldürmek üzere adamlarını peşinden yollar. Tiflis’in yüksek tepesinde iki âşık, tam yakalanırken kerametvari bir şekilde tepede kaybolurlar ve ondan sonra da hiç kimse izlerine rastlamaz. İşte bu tepeye, önceleri Şeyh San’an Tepesi denilirken, Gürcüler de Mtatsminda yani Kutsal Tepe adını vermişler. Zaten kutsallık atfedilen bu tepenin yamacında bulunan Kilise avlusuna, ölen dinî liderlerini hâlâ daha gömmektedirler.

ŞEYH SAN’AN TEPESİ konusu Bediüzzaman’ın Tarihçe-i Hayat isimli eserinde şöyledir;  

Bediüzzaman, 31 Mart Vakıası ve Divan-ı Harb-i Örfi mahkemesi sonrasında 1910’larda İstanbul’dan Batum üzerinden Van’a giderken Tiflis’e uğrar. Tiflis’te Şeyh San’an Tepesine çıkar. Dikkatle etrafı temaşa ederken, yanına bir Rus polisi gelir ve sorar:

-Niye böyle dikkat ediyorsun? 

Bediüzzaman der: Medresemin planını yapıyorum. 

-O der: Nerelisin? 

Bediüzzaman: Bitlisliyim. 

-Rus polisi: Bu Tiflis’tir. 

Bediüzzaman: Bitlis, Tiflis birbirinin kardeşidir. 

-Rus polisi: Ne demek? 

Bediüzzaman: Asya’da, âlem-i İslamda üç nur birbiri arkasında inkişafa başlıyor. Sizde birbiri üstüne üç zulmet inkişafa başlayacaktır. Şu perde-i müstebidane yırtılacak, takallüs edecek. Ben de gelip burada medresemi yapacağım. 

-Rus polisi: Heyhat! Şaşarım senin ümidine. 

Bediüzzaman: Ben de şaşarım senin aklına! Bu kışın devamına ihtimal verebilir misin? Her kışın bir baharı, her gecenin bir neharı vardır. 

-Rus polisi: İslam parça parça olmuş? 

Bediüzzaman: Tahsile gitmişler. İşte Hindistan, İslamın müstait bir veledidir; İngiliz mekteb-i idadisinde çalışıyor. Mısır, İslam’ın zeki bir mahdumudur; İngiliz mekteb-i mülkiyesinde ders alıyor. Kafkas ve Türkistan İslamın iki bahadır oğullarıdır; Rus mekteb-ii harbiyesinde talim ediyorlar. İlaahir…” (Tarihçe-i Hayat, Yeni Asya Neşriyat, 2007, s.125.)

Bediüzzaman ile Rus polisi arasında, Tiflis’in Şeyh San’an Tepesinde geçen konuşmadan yüz yıldan fazla geçtiği halde, Tiflis’te Bediüzzaman Nur medresesi açılmış, müjdesi tahakkuk etmiş. 

İlk Nur Medresesi-Dershanesi 1991 yılında Tiflis’te açılmış ve Şeyh San’an tepesinde bu müjde verildiğinden 81 yıl sonra tahakkuk etmiştir. Tiflis ve Bitlis şehirleri de doksanlı yıllarda birbirlerini karşılıklı olarak "Kardeş Şehir" ilan ettiler.  

Sim Kart

Havalimanına indikten sonra döviz bürolarının hemen paralelinde bir de sim kart standlarını göreceksiniz. Buradan kendinize 15 Lari kadar bir ücret karşılığında 7 günlük internet hakkı veren kullan at sim kartlardan alabilirsiniz.

eSIM sağlayıcı Roamless

telefonunuza bir kere indirmeniz yeterli, her gideceğiniz yer için tekrar tekrar kurulumla uğraşmanıza gerek yok. 180’i geçkin ülkede geçerli, gideceğiniz yeri seçip sizin için uygun olacak GB kadar bakiye yüklemeniz kafi. Son olarak sabit paketler ve son kullanma tarihleri yok. Yani satın aldığınız datanızın hiçbir zaman kısıtlaması yok.

BIZEVDEYOKUZ koduyla $5 ücretsiz kredi sizin oluyor! Gürcistan gibi popüler destinasyonlarda da bu kredi 2 GB’dan fazla internete denk.

Havalimanından Şehre Ulaşım İçin Üç Seçeneğiniz Var

1. Bolt adlı uygulamayı indirip kendinize taksi çağırmak.

2. Havalimanında bekleyen taksilere binmek.

3. Şehir merkezine giden otobüsleri yakalamak.

En uygun fiyatlısı 337 nolu otobüs seçeneği. Şu anda bu otobüsler yalnızca 07:00 – 23:00 saatleri arasında sınırlı seferle 20-30 dakikalık bir döngüde çalışıyor. Zaten havalimanından çıktığınız anda tek bir otobüs var yani yanlış bir otobüse binme şansınız yok gibi. Sim Döviz bürolarının bulunduğu alandaki Bank of Georgia kontuarından otobüse binmek için ulaşım kartlarını edinebilirsiniz.

MetroMoney kart tek seferlik metro ve teleferik yolculukları için kullanılıyor. Travel Card ise günlük, haftalık veya aylık olarak tüm toplu taşıma araçlarında geçerli oluyor. 2022’den beri Tiflis toplu taşımasında nakit para geçmiyormuş. O nedenle de şoför bana basar gibi bir mantıkla ilerlemeyin. Ancak uluslararası kredi kartları ile ödeme yapabiliyorsunuz yalnız tarife daha pahalı oluyor. 1 Lari yerine 1,50 Lari ödüyorsunuz.

Taksi konusuna gelirsek…Havalimanında çok fazla taksici ısrarla sizi kapmaya çalışıyor olacak ancak bizce hiçbirini tercih etmeyin çünkü hepsi Bolt uygulaması ile 18 Lari tutacak yeri size 40-60 Lari’ye kapama derdinde.

Bolt Ücretleri: Bolt uygulaması üzerinden çağırdığınız taksilerle şehri boydan boya geçmek 6-7 Lari kadar tutuyor. Şehir merkezinden havalimanına gitmek ise 18-20 Lari kadar tutuyor. Aynı mesafeler klasik taksi ile iki katından da fazla.

Kahvaltı: Kişi başı 15 Lari’ye ekmek üstü yumurtalı avokado tost kahvaltı yapabiliyorsunuz. Kahveler ise normalde 5 Lari civarında ancak çok turistik yerlerde 7-8 Lari olabiliyor.

Akşam Yemeği: Kişi başı ortalama 40-50 Lari’ye akşam yemeği yiyebilirsiniz.