Gaziantep iline bağlı olan Araban, 1957'de ilçe olmuş Gaziantep'e 67 km uzaklıktadır. Yüzölçümü 534 km², Rakım 610 m. Nüfus 32.832.
İlçede Araban sarımsağı, firik pilavı, beyran çorbası, yuvalama, lebeniye çorbası, nohut dürümü, altı ezmeli kebap, şiveydiz, patlıcan kebabı, katmer gibi lezzetler öne çıkarken, sarımsak, buğday, mercimek, nohut, patlıcan ve üzüm en çok üretilen tarımsal ürünler arasındadır.
Araban Sarımsağı, 2020'de Türk Patent Enstitüsü tarafından coğrafi işaret tescili yapılan, 2024 yılında ise Avrupa Birliği'nde tescillenen 21. coğrafi işaretli ürünümüz olmuştur.
Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan 1150 yılında Araban Kalesi'ni ele geçirmiş, daha sonra 1155'te Atabey Nureddin Mahmud Zengi, Araban'ı Selçuklulardan almış. Bu tarihten sonra yöre, Halep Eyyubileri, Anadolu Selçukluları (1218), Memlûklular, İlhanlılar (1259), Memlûklular (1260), Dulkadiroğulları ve tekrar Memlûkluların hakimiyeti altına girmiştir.
Yavuz Sultan Selim zamanında bölge, Osmanlı topraklarına 1517'de katılmış, 1523 yılından sonra Birecik Sancağı'nın Rumkale kazasına bağlanmıştır. Gaziantep'e bağlı olan Araban, Cumhuriyetin ilanından sonra Raban isimli bir kasaba iken, ismi sonradan değişmiştir.
Türbe, Gaziantep Araban ilçesi Ziyaret köyünde kuzeydoğusundaki mezarlığın yanı başında yer alır. 1998 yılındaki restorasyonu sırasında türbenin 30 m. güneybatısında mescit, misafirhane ve kurban kesim yeri inşa edilmiştir. Türbenin ön avlusunda da 24 sahabenin mezarı olduğu rivayet edilmektedir.
Seydi Vakkas Hazretleri olarak da bilinen Sad bin Abu Vakkas (r.a), hayatta iken cennetle müjdelenen on sahabe arasındadır. Ashabın büyüklerindendir. Peygamber efendimizin duasına mazhar olmuş büyük islam kumandanıdır. Hz. Peygamber, Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer zamanında yapılan tüm seferlere katılmıştır. Hz. Ömer döneminde İran ve Irak’ı fethetmek için İslam Orduları Komutanı olarak görevlendirilmiştir. Tarihi kaynaklara göre Sa’d bin Ebu Vakkas bu seferler esnasında Ziyaret Tepesi diye bilinen bu tepede karargah kurmuş, Bizans orduları ile savaşmış ve zafer kazanmıştır. Bu türbe, Sa’d Bin Ebu Vakkas Hazretlerinin makamıdır. 675 yılında Medine’de vefat etmiştir. Kabri, Medine’deki Cennet’ül Baki mezarlığındadır.
Gaziantep’te Hollanda Diyanet Vakfı Araban Merkez Camii Açıldı.
Gaziantep Araban ilçesinde, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde yıkılan Araban Merkez Camii, Hollanda Diyanet Vakfı’nın desteğiyle 2025'te yeniden inşa edilerek ibadete açıldı. 11 Mayıs 2025’te temeli atılan cami, kısa sürede tamamlandı. Modern mimariye sahip caminin, depreme dayanıklı çelik konstrüksiyon ve uzun ömürlü malzemelerle inşa edildiği bildirildi. Yeniden inşasının ardından caminin adı “Hollanda Diyanet Vakfı Merkez Camii” olarak belirlendi.
Araban ilçe merkezinde kaymakamlığın karşısındadır. İlçenin en büyük camisidir. Altında bir kaç dükkan yer almakta böylelikle caminin ihtiyaçları karşılanıyor. Araban merkez camii ile yeşilova cami birbirine karıştırılmamalıdır. Merkez cami daha yukarda eski Araban ilçesinin kurulduğu yerdedir.