Bitlis Beş Minare / Hacı Hikmet Kiler Camii  (2001)

Bitlis'te Beşminare semtinde 2001 yılında ibadete açılan cami adını bulunduğu semtten alır. Caminin 5 değil 2 minaresi vardır. Bitlis'teki en büyük camidir.

Tatvan-Bitlis yolu Yüz Altmış Evler Mevkiinde bulunan caminin inşaatı 1999 yılında başlayıp 1 yıl gibi kısa bir zamanda bitirilip 2000 yılında ibadete açılmıştır. Önceki adı Beşminare Camii idi. 

Modern ve Geleneksel bir sentezle inşa edilen 1000 kişilik kapasiteli Hikmet Kiler Camii, Kur’an Kursunu ve görevli imam için yapılmış lojmanı bünyesinde barındırmaktadır.

Bitlis İslahiye Medresesi (1216)

Bitlis’in hemen merkezinde konumlanan İslahiye Medresesi, Selçuklu Dönemi’nden kalan eserlerden biri. İnşa yılı 1216 olan tarihi mekan, 16’ncı yüzyılda ciddi hasarlar almış. O dönemde Bitlis Hanı 5’inci Şerefhan, medresenin onarımını üstlenmiş.

Kubbesiz ve dikdörtgen plana sahip olan İslahiye Medresesi, pek çok bilim ve sanat insanının yetişmesine aracılık etmiş. Bu arada medresenin bahçe kısmında Veli Şemseddin ve Ziyaeddin Han’ın türbeleri yer almakta.

Bitlis Ulu Camii (1150)

Bitlis’teki tarihi ibadet mekanlarından biri olarak öne çıkan Bitlis Ulu Camii’nin yapımı 1150 senesine dek uzanıyor. Camide yer alan kitabedeki bilgilere göre caminin yapımında Ebu’l Muzaffer Muhammed’in imzası bulunuyor. Şehir merkezinde yer alan Bitlis Ulu Camii’nin minaresi 1492'de dahil edilmiş. 1916'da Rus işgali sırasında ciddi düzeyde hasar almış olmasına rağmen tamamen yıkılmamış. Bitlis Ulu Camii ile alakalı son restorasyon çalışması ise 1985'de oldu.

Bitlis Şerefiye Camii (1529)

Şehir merkezinin güneyinde, kışla ve hosor derelerinin birleştiği yerde kurulmuş ve camii, medrese, imaret, türbe kısımlarından oluşan bir külliyedir. Kitabesine göre, H.935 (M.1529) tarihinde IV. Şeref Han tarafından yaptırılmıştır.

Bitlis Alemdar Camii (1783)

Alemdar Camii, şehir merkezindeki tarihi ibadet yerlerinden biridir. Bu cami, Alemdar Baba olarak da bilinen ve Peygamberimiz Hz. Muhammed'in sancaktarı olan Eyüp Sultan’ın kardeşi Feyzullah Ensari’nin türbesinin üzerine inşa edilmiştir. Yapım tarihi 1783-1784 yıllarına uzanır. Dikdörtgen bir planı vardır ve kuzey cephesinde beşgene yakın bir çıkıntıya sahiptir. Ana ibadet mekanı üst kattadır, alt katta ise Feyzullah Ensari'nin kabri bulunmaktadır.

Bitlis Feyzullah El Ensari ve Şeyh Mahmud Dündari Türbeleri

Peygamberimizle akrabalığı olan, Hz. Eyyüb el Ensari’nin kardeşi olan değerli sahabe Feyzullah El Ensari . Bitlis merkezde yeri kolay bulunan bir türbe. İçerisinde başkaca mezarlarda var. 

Şeyh Mahmud Dündari hazretlerinin de sahabeden olduğu ileri sürülmüştür. Rivayete göre Şeyh Mahmud Dündar’ı hazretleri bir sahabe kıram olup Azerbaycan ve Gürcistan fethine katılmış Hazreti Ömer ile Hazreti Osman’ın halifeliğine kadar fetihlerde görev almıştır. Türbesi Alemdar Camii avlusuna girerken sağ taraftadır. 

Bitlis Şeyh Garip Türbesi (1632) (Delikten gelen şifa)

Türbe, Bitlis merkezde, üst katı cami olan tarihi bir binanın zemin katındadır. Girişten sonra iç içe iki odadan oluşan türbenin sandukalı iç odası genellikle kapalı olduğu için dış odada dua edilmektedir. 

Dış odanın duvarlarından birinde yer hizasının hemen üstünde yaklaşık 40 cm çapında yuvarlak bir delik ve arkasında yaklaşık 40 cm derinliğinde bir kovuk var.

 Psişik sorunu olanlar, kekemeler, ateşli hastalık sonrası şuuru bulananların ve yaramaz çocukların başlarını bu deliğe sokmaları halinde iyileşeceklerine inanılmakta. Deliğin yanında duvara çakılmış bir zincir yer almakta, başın deliğe sokulurken sembolik olarak zincire vurma ve zincirden çözme uygulamaları yapılmakta, dualar okunmaktadır.

Bitlis Hacı Begiye Camii (1444)

Eskiden Hacı Begiye Mescidi, bir medrese ve benzeri yapıları içeren küçük bir külliye olarak bilinirdi. Günümüzde ise yalnızca basit bir mescit ve üç kitabe mevcuttur. Kitabelere göre, mescit ve medrese Hicri 848 (Miladi 1444) yılında Emir Hacı İbrahim’in oğlu Emir Hacı Mehmed tarafından yaptırılmıştır.

Bitlis Küfrevi Türbesi  (19.Asır)

Bitlis’in manevî yıldızlarından 19. asırda yaşamış Nakşibendiliğin Halidiye koluna bağlı olan Şeyh Muhammed Küfrevî, Bediüzzaman Hazretlerinin hocasıdır. Türbenin çok mükemmel bir mimarisi var. Ancak şu anda özel bir hanenin bahçesi içinde kalmış olduğundan izinli girilip ziyaret edilebilir durumda... Abdülhamid Han tarafından Barok tarzında inşa edilmiş. Bitlis ili merkez inönü mahallesi küfrevi sokakta bulunan türbe iki kısımdan müteşekkildir.

Bitlis Zeki Peker Camii (2018)

Bitlisli iş adamı M. Zeki Peker tarafından hastane bahçesine inşa edilen cami ve 40 yataklı misafirhane, törenle 10 Ağustos 2018'de hizmete açıldı.

Bitlis Deliktaş 

Suyun içindeki minarellerin (klor,karbonikasit, magnezyum vs) birikmesiyle oluşan bir yapı. Yolun hemen kenarında yer alıyor. Ancak doğaya en fazla zararı veren insanlar çevresine hep çöp, plastik vs atmış.

“Bu Deliklitaş aynı zamanda bir pınardır” diye yazmıştır Şerefxanê Bedlîs-î’nin Farsça olarak Bitlis’te kaleme aldığı ve 1597 yılında tamamladığı “Şerefname” adlı eserinde.

Dev bir kaya kütlesinin, daha doğrusu dağın bir kısmının içi oyularak açılmış ve tarih boyunca insanların, kervanların, süvari ve orduların içinden geçmesini mümkün kılmış bir tüneldi aslında Deliklitaş, yada diğer ismi ile Semiramis Tüneli, veyahut Kürdçe ismi ile Kevirê Qul.

Bitlis – Siirt arasındaki güzergah boyunca yolculuk etmiş bir çok seyyah, gezgin, tüccar ve tarihçinin bahsini ettiği ünlü Deliklitaş’ın tam olarak ne zaman yaptırıldığı bilinmemektedir. Ancak tarihte Semiramis Geçiti olarak da anılan bu tünelin, antik çağlarda (M.Ö. 800) yaşamış bir Asur kraliçesi olan Semiramis’in emri ile açtırıldığı rivayet olunur. Yazlarını Van’da inşa ettirdiği sarayında geçiren kraliçe, normalde ikamet ettiği Babil’den Van’a yolculuğu sırasında Bitlis mıntıkasından geçerken zorluk çektiğinden, aşması gereken dağın delinmesi emrini verdiği anlatılır.