Kemah

Sultan Melik Türbesi Kemah Erzincan (12.Asır)

Selçuklu Hükümdarı Alparslan’ın Anadolu’nun fethiyle görevlendirdiği Sultan Melik, 1071 – 1080 yılları arasında Kemah’la birlikte Erzincan, Divriği ve Şarki Karahisar bölgelerini egemenliği altına almıştır. Bu bölgede kurulan Mengücek Beyliği hükümranlığı 1228 yılına kadar sürmüştür. Sultan Melik Türbesi Mengücek Beyliği dönemine aittir. Kemah'ın kuzeybatısındaki kayalık bir platform üzerinde yapılmıştır. Halk arasında "Sultan Melek" olarak adlandırılan türbede, Mengücek Beyliği döneminde yaşayan Sultan Melik'in mumyası ile beş adet mezar bulunmaktadır.

Gülabibey Camii Kemah Erzincan (1454)

Adını, Osmanlı dönemi Erzincan valilerinden Emir Gülabibey'den alan 1454'te inşa edilen cami, taş yapı ve ahşap süslemeli İstanbul'un fethinden bir yıl sonra inşa olup dokusunu kaybetmeden yapılan tadilatlarla günümüze kadar geldi. Farklı tarihlere ait 3 kitabenin bulunduğu, 400 metrekarelik kapalı alanda 12 ahşap direk üzerine inşa edilen kare planlı bir yapıdır. Erzincan'da yaşanan büyük depremlere rağmen ayakta kalan 800 kişi kapasiteli cami, son olarak 2011-2018 yıllarında tarihi dokusu korunarak restore edildi.

Kemah Kalesi  (MÖ 205)

Savunmaya çok elverişli olduğundan, eski insanlar tarafından ünlü Kemah Kalesi yapılmıştır. Milattan Önce 205 yıllarında Arzak Kralları tarafından yapıldığı tahmin edilmektedir. Kale, Ortaçağda Sasanilerle Doğu Roma arasında çekişme konusu olmuştur. 638 yıllarında Halife Ömer'in Kumandanlarından İyas Bin Ganem kuvvetleri daha sonra da Halife Ömer'in orduları Bizanslıları çıkararak kaleye sahip olmuşlardır. Müslümanlar da bu bölgeden Hazar Türkleri ve Gürcüler tarafından çıkarılmıştır. 678-679 yıllarında Abbasilerin eline geçmiştir. Sonra Kemah Abbasilerle Bizanslılar arasında elden ele geçmiş, 750-751 yıllarında Bizanslıların hakimiyetine girmiştir. 1071 Malazgirt Savaşından sonra Anadolu kapıları Türklere açılınca Alparslan'ın Kumandanlarından Mengücek tarafından Kemah Türklerin eline geçmiştir.  1230 yılında İlhanlılar ve Timur'dan sonra 19 Mayıs 1515 Cumartesi günü Yavuz Sultan Selim Kemah Kalesini fethetmesiyle Kemah Osmanlı Topraklarına katılmıştır.  

Buz Mağaraları 

Kemah ilçesi Ayranpınar köyü sakinleri, tulum peynirlerini asırlardır farklı lezzet kazandırdığına inandıkları ve içerisindeki buzlar ile soğuk havası nedeniyle adeta doğal buzdolabı olan mağaralarda saklıyor. Üretildikten sonra köy merkezine 3 km uzaklıktaki doğal mağaralara yerleştirilen peynirler, nisandan ekim ayına kadar kışın tüketilmek üzere muhafaza ediliyor. Civar köylerden de gelen yaklaşık 15 ton peyniri mağaradaki 40 m2 alanda muhafaza eden köylüler, peynir bidonları üzerine de kime ait olduğunu yazarak muhtarlığa ait defterde kayıt altına alıyor.