Kadılar Köyü Tarihi (Dinar)

Dinar'ın Kadılar Köyü Tarihi 

Afyonkarahisar'ın Dinar ilçesine bağlı Kadılar Köyü'nün tarihi hakkında derlenen bilgiler şunlardır:

Köyün Adı ve Kuruluşu:

 * Kadılar Köyü, 1919 yılından bu yana aynı adı taşımaktadır.

 * Bazı kaynaklarda, Kadılar Kımıllısı olarak da anıldığı belirtilmiştir. Bu ismin Oğuz Han'ın altı çocuğunun odalıkları ve bunlardan kabile adlarını alan yerleşimlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu tür kabile adlarının "geri hizmetleri" yerine getiren kabilelerden geldiği belirtilir (Okçular, Dikici, Çakıcı gibi).

 * Nişanyan Yeradları'na göre, köyün 1919'da "Kadılar" adıyla geçtiği ve bir Türkmen (Cevanşir) yerleşimi olduğu bilgisi bulunmaktadır.

 * Osmanlı döneminde Anadolu'da "kadı" isimli yerleşim yerlerinin kurulmasında Kadılık kurumunun etkili olduğu belirtilmektedir. Kadılar, mıntıkalarındaki en önemli iskân yerlerinde bulunurlardı.

İdari Durumu ve Nüfus Değişimleri:

 * Kadılar Köyü, 14 Aralık 1998 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüşmüştür.

 * Ancak, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında belediye statüsü sona ermiş ve tekrar köy olmuştur.

Arkeolojik ve Tarihi Kalıntılar:

 * Kadılar Köyü'nde Kurudere Kaya Mezarı adıyla tescillenmiş bir kaya mezarı bulunmaktadır.

 * Bu kaya mezarının klasik Frig işçiliği olan semerdam çatılı örneklerden olması, Frig dönemine ait bir mezar yapısı olduğunu göstermektedir. Bu tarz mezarların sonraki dönemlerde (Roma dönemi) de kullanıldığı bilinmektedir. Bu durum, köyün bulunduğu bölgenin antik dönemlerden itibaren yerleşim gördüğüne işaret etmektedir.

Dinar'ın Genel Tarihi Bağlamı:

Kadılar Köyü, Dinar ilçesine bağlı olduğu için Dinar'ın genel tarihi de köyün geçmişi hakkında bir çerçeve sunar:

 * Dinar'ın bilinen geçmişi MÖ 1200'lü yıllara kadar uzanır ve Anadolu'nun en eski yerleşim yerlerinden biridir.

 * Antik çağlarda Kelenia, Hellenler döneminde Apameia (Apameia Kibotos), Osmanlılar zamanında ise Geyikler olarak adlandırılmıştır. 1912 yılından sonra günümüzdeki Dinar adını almıştır.

 * Dinar, tarihin ilk müzik yarışmasının yapıldığı yer olarak da bilinir ve mitolojik hikayelere (Marsyas efsanesi gibi) ev sahipliği yapmıştır.

 * İlçe, 1874 yılında belediyelik, 1908 yılında ilçe olmuştur.

Bu bilgiler, Kadılar Köyü'nün hem kendi özel tarihi süreçlerini hem de Dinar ilçesinin köklü geçmişiyle olan bağlantılarını ortaya koymaktadır.