İstanbul'un Fethi ve Ayasofya 

İstanbul'un Fethi ve Ayasofya

لَتُفْتَحَنَّ الْقُسْطَنْطِينِيَّةُ فَلَنِعْمَ الْأَمِيرُ أَمِيرُهَا وَلَنِعْمَ الْجَيْشُ ذَلِكَ الْجَيْشُ

“Istanbul mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, onu fetheden ordu ne güzel ordudur.” (Ahmed, IV, 335; Hâkim, IV, 468/8300.)

İstanbul'un fethi 29 Mayıs 1453, Salı günüdür. 53 gün süren ve 19 Nisan, 6 Mayıs, 12 Mayıs ve 29 Mayıs'ta yapılan dört büyük saldırıdan sonra Doğu Roma İmparatorluğu'nun 1125 yıllık başkenti olan İstanbul, Sultan II. Mehmed Han'ın (Fatih Sultan Mehmed) komutanlığında fethedildi.

İstanbul'un fetih nedenleri ;

1. Bizans'ın, Anadolu beyliklerini Osmanlı Devleti'ne karşı kışkırtması.

2. Bizans'ın, Anadolu'daki Türk birliğini bozmaya çalışması.

3. Bizans'ın, Avrupa-Hristiyan dünyasını kışkırtıp Haçlı Seferleri'ne zemin hazırlaması.

Bu fetihten sonra Osmanlı Devleti İmparatorluk olmuş, henüz 21 yaşında olan Sultan II. Mehmed, "fatih" unvanını da alarak Fatih Sultan Mehmed olarak anılmaya başlanmıştır. Tarihteki en önemli devletlerden olan Doğu Roma İmparatorluğu bu fetihle birlikte sona ermiştir. İstanbul feth edildikten sonra Orta Çağ kapanmış ve 1789 Fransız ihtilali'ne kadar sürecek olan Yeni Çağ başlamıştır.

Sultanahmet meydanında bulunan Ayasofya, İstanbul’da yapılmış en büyük Bizans kilisesi olup, aynı yerde üç kez inşaa edilmiştir. Ayasofya Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’un 1453 yılında fethi ile birlikte camiye çevrilmiştir.

Cumhuriyetten sonra malesef Ayasofya 24 Kasım 1934’ te Bakanlar Kurulu kararı ile müzeye dönüştürülmüştü.

2 Temmuz 2020 tarihinde Danıştay’ın verdiği Ayasofya kararı sonrası, Ulusa sesleniş konuşmasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan,”Hazırlıkları süratle tamamlayarak 24 Temmuz 2020 Cuma günü, cuma namazıyla birlikte Ayasofya’yı ibadete açmayı planlıyoruz.” diyerek Dünya’ya güçlü bir mesaj verdi. Bunun üzerine 2729 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Ayasofya, Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilerek tekrar cami statüsüne dönmüş oldu.

Ayasofya, Yunanca’da “kutsal bilgelik” veya “ilahî bilgelik” manalarına gelir.

Kilisenin yapımına Bizans imparatoru I. Konstantin zamanında başlandı. Ancak 360 yılında, II. Konstantin zamanında tamamlandı. Yapılan bu ilk Ayasofya, çıkan bir yangında harap oldu. 415 yılında İmparator II. Theodosios tarafından tamir edilerek yeniden ibadete açıldı. Çıkan bir ayaklanma sırasında bu sefer tamamen yandı. İmparator Jüstinyen, tamamen mahvolan bu kilisenin yerine muhteşem bir kilise yaptırmaya karar verdi. 532 yılında inşasına başlandı ve 537 yılında tamamlandı. Miletli İsidoros ve Trallesli Anthemius adında iki mimar tarafından inşa edildi. Kaynaklarda belirtildiğine göre inşaatında yaklaşık 10 bin kişi çalıştı.

İstanbul şehri, günümüzde olduğu gibi o zamanlar da oldukça önemli bir şehirdi. 1453 yılına kadar farklı zamanlarda, Atilla, Vikingler, Bulgarlar, Gotlar, Avarlar, Araplar, Avrupalılar ve Osmanlılar tarafından defalarca kuşatılmış, fakat gerek Bizans'ın sahip olduğu Rum ateşi (grejuva), gerekse şehrin o zamanlar için aşılamaz olarak görülen surları, bu fetih hareketlerini başarısız kılmıştı.

Bazı kuşatmalar sırayla şunlardır:

1. M.Ö 340 Makedonya Kralı Phillippe

2. M.Ö 194 Roma İmparatoru Septim Severus (Başarılı olmuştur.Şehir artık Romalılara bağlanmıştır.)

3. M.S 616 İran Hükümdarı Keyhüsrev

4. M.S 626 İranlılar ve Avar Türkleri ortak

5. M.S 665 Emevi Halifesi Muaviye

6. M.S 667 Emevi Halifesi Muaviye

7. M.S 672 Emevi Halifesi Muaviye

8. M.S 712 Emevi Halifesi I.Velid

9. M.S 722 Emevi Halifesi I.Velid (Yalnızca Galata Limanı alınmış,Arap Camii inşa edilmiştir.)

10. M.S 782 Abbasiler (Kent haraca bağlanmıştır.)

11. M.S 854 Abbasi Halifesi Mütevekkil

12. M.S 864 Ruslar

13. M.S 869 Abbasi Halifesi Mütevekkil

14. M.S 936 Ruslar

15. M.S 959 Macarlar

16. M.S 970 Abbasiler (Kent haraca bağlanmıştır.)

17. M.S 1203 Latinler (Latinler İstanbul'u 1261'e kadar ellerinde tuttular.)

18. M.S 1302 Venedikliler

19. M.S 1348 Cenovalılar

20. M.S 1391-1396 Osmanlı Padişahı I.Bayazid (Şehir İstanbul'da bir Türk Mahallesi kurulması isteğine karşı çıkılması üzerine ablukaya alınmıştır.)

21. M.S 1412 Osmanlı Şehzadesi Musa Çelebi

22. M.S 1422 Osmanlı Padişahı II.Murat

23. M.S 1437 Cenovalılar

24. M.S 1453 Osmanlı Padişahı II.Mehmed (Başarılı olmuştur.Sonrasında şehir Türklerin hakimiyeti haline girmiştir.)

29.05.2023 Pazartesi

Mehmet Bülbül