Aksaray

Yüzölçümü 4606 km2, Rakım 980 m. İlin toplam nüfusu 443.878. Aksaray Merkez nüfusu ise 324.816. İlceleri; Ortaköy 31.287, Eskil 27.822, Gülağaç 19.382, Sultanhanı 12.749, Güzelyurt 10.782, Ağaçören 7.628, Sarıyahşi 5.008.

Aksaray'ın tarihi antik dönemlere kadar uzanmaktadır. Hititler devrinde Garsaura adıyla anılan yerleşim, son Kapadokya kralı Archelaos tarafından yeniden inşa edildi. 1078 sonrası Selçuklu hakimiyetine girdi, Kutalmışoğlu'nun idaresine verildi. Sultan II. Kılıç Arslan tarafından 1170'de şehir yeniden imar edildi. Anadolu Selçuklu Devleti zayıflayınca Karamanoğulları Beyliğine geçti. Karamanoğlu- Osmanlı mücadelesi sonrası 1468'de Osmanlı hakimiyetine geçti.

Yerleşim Osmanlı-Karamanoğlu mücadelesinde büyük tahribata uğradığı gibi Osmanlı'nın egemen olmasıyla nüfusun önemli kısmi İstanbul'a nakledildi. Zorunlu iskana tabi tutulan bu kitlelerin yerleşimiyle İstanbul'daki günümüz Aksaray semti kuruldu.

Cumhuriyetin ilk yılları il oldu. 1933 yılında Aksaray ilinin kaldırılmasıyla yeniden Niğde'ye bağlanarak ilçe oldu. 1989'da çıkan kanunla Aksaray yeniden il oldu.

Şehir merkezinde bulunan tarihî eserler Selçuklu, Karamanoğulları ve cumhuriyet dönemine aittir. Anadolu Selçuklu döneminden kalan Eğri Minare, Kılıçarslan Hamamları, Selçuklu köprüleri vardır.

Karamanoğulları döneminden ise Karamanoğlu Camii (Ulu Cami) ve Zinciriye Medresesi kalmıştır.

Aksaray Sultanhanı Alaaddin Keykubat Camii (2018)

Aksaray’ın yeni ilçesi Sultanhanı’nda yapımı biten cami 6 Mayıs 2018 tarihinde ibadete açıldı. İki katlı olan caminin 2 adet minaresi var. Konya-Aksaray yolu üzerinde konumlanan cami abidlerini bekliyor.

Aksaray Sultanhanı Sultan Han (1229)

Yapımı 1229 senesinde gerçekleşen 4800 m2 alana sahip Sultan Han, konum olarak Konya yolu üzerinde yer alıyor. Hanın yapımında Alaaddin Keykubat’ın rolü oldukça fazla. Han’ın en çarpıcı özelliği, Anadolu coğrafyasında en büyük Selçuklu kervansarayıdır.

Aksaray Cemalettin Aksarayî Camii (15.Asır)

Aksaray merkezde bulunan Park Site alışveriş merkezinin karşısında Aksaray Müftülük Binasının yanında bulunan geniş, ferah ve büyük bir camii. 15. yüzyılda inşa edilen cami, aynı zamanda ünlü mutasavvıf Cemaleddin Aksarayî'nin türbesine ev sahipliği yapmaktadır.

Cemalettin Aksarayî: (Vefatı 1389)

Osmanlılar’ın ilk devrinde yetişen tefsir, lugat, edebiyat ve tıp alimi Cemaleddin Aksarayi (v.1388)’nin asıl adı Mehmed’dir. I. Murad devrinde dini, edebi ve akli ilimler alanında ün yapmış alimlerden biri olup nisbesinden de anlaşılacağı üzere Aksaraylıdır. Kabri Aksaray – Merkez’de Evrah kabristanının giriş kısmın 80 m. ilerisindeki ismini taşıyan mescidin yanındadır.

Aksaray Hacı Bektaş (Kurşunlu) Camii (1988)

Aksaray’ın Merkezinde bulunan Hükümet Meydanı güney cephesinde cadde üzerinde yer almaktadır. 1906'da ve daha sonrasında çeşitli onarımlar gördü, sonra 1985 yılında yıkılarak yerine yenisi yapılan caminin batı minaresinde yapıya ait bir onarım kitabesi bulunmaktadır. Osmanlıca’dan günümüz Türkçe’sine çevrilen kitabede “Evvela Hacıbekdaş ve Garındaşı Ali Benam saniyen Hacıhasan Aydini verdi nizam, pes İbrahim Kadızade tecdidini eyledi tamam” ifadeleri yer almaktadır.

Aksaray Ulu cami (1408)

Cami, Rükneddin Mesud tarafından 1408'de yapılmış. Rükneddin Mesud, tarihte çok önemli bir figür olan Kılıçaraslan’ın oğlu olarak biliniyor. Ulu Camii’nin orijinal kitabesi, günümüze dek ulaşabilmiş durumda. Bu kitabe alanında camiyi yapan mimarın “Mimar Firuz” olduğu bilgisi mevcut. Osmanlı kaynaklarında Ulu Camii’nin diğer ismi ''Karamanoğlu Mehmed Bey Camii''dir.

Aksaray Eğri Minare (1236)

Adı kadar ilginç Eğri Minare’nin biçimi, İtalya’daki Pisa Kulesi ile aynı. Fakat Eğri Minare’nin maalesef Pisa Kulesi gibi bir ünü yok. Selçuklu Dönemi’nden bugüne ulaşan yapılardan biri. şehir merkezinde Nevşehir Caddesi’nde yer alan Eğri Minare, halk arasında Kızıl Minare adıyla da anılıyor. Bitiş tarihi 1236 olan Eğri Minare, Gıyaseddin Keyhüsrev’in isteği ile yapılmış. Yüksekliği 30 metreyi bulan minarenin toplamda 92 adet basamağı bulunuyor.

Zinciriye Medresesi (1336)

Karamanoğullarından Yahşi Bey tarafından 1336 yılında yaptırılmıştır. Yerel (tüf) kesme taş ve tuğla kullanılarak yapılan medrese dört eyvanlı ve açık avlulu medrese planı düzenindedir. Medrese, Osmanlı Devleti son zamanında hapishane olarak kullanılmış, 1985'te Aksaray Müzesi idi. Müze taşınınca restore edilen medrese günümüzde Aksaray Belediyesince sosyal ve kültürel etkinliklerde kullanılıyor.

Aksaray Somuncu Baba Külliyesi (1412)

Osmanlı döneminin önemli tasavvuf önderlerinden olan Şeyh Hamid-i Veli, nam-ı diğer Somuncu Baba’ya adanmıştır. Aksaray Ervah mezarlığındadır. Somuncu Baba, vefatına kadar (H.815/M.1412) burada ikamet etmiştir. Külliye bu süre zarfında, yani 1412 yılında inşa edilmiş olmaktadır. 1960 yılında Aksaray belediyesi tarafından ve 1994 yılında da vatandaşların katkısıyla tamir ettirilmiştir. En son 2013 yılında restore görmüştür. İbadete ziyarete açıktır.

SOMUNCU BABA (1349-1412)

Osmanlı’nın kuruluş yıllarında Anadolu'da yetişen âlim ve velîlerin büyüklerindendir. Asıl adı Hamîd olan Somuncu Baba, 1349'da Kayseri'de dünyaya gelmiş. 1395 yılında talebesi Hacı Bayram ile Osmanlı Devleti başkenti Bursa'ya giden Şeyh Hamîd-i Veli, burada kendini gizlemiş, halkın arasında Somuncu Baba ismiyle tanınmıştır.

Bursa'da Ulu Caminin açılışı esnasında Fatiha Suresi'ni yedi farklı manada tefsir etmesiyle sırrı aşikâr olan Somuncu Baba, bu hadiseden sonra talebesiyle beraber Hicaz'a hacca gitmiştir. Hac dönüşü Aksaray'a (Şehr-i Süleha) gelen Somuncu Baba, ömrünün sonuna kadar burada ilim ve irşad faaliyetlerini sürdürmüş, 1412 yılında Aksaray'da vefat etmiştir. Kabr-i Şerifleri Aksaray Ervah kabristanlığı içerisindedir.

Somuncu Baba, Hacı Bayram Veli'nin, Hacı Bayram Veli, Akşemsettin'in, Akşemsettin ise Fatih Sultan Mehmet'in hocasıdır.

Aksaray Kilise Camii (Aziz Gregorius Kilisesi) (385)

Bir diğer adı Aziz Gregorius Kilisesi olan “Kilise Camii” Güzelyurt bölgesinde yer alıyor. Erken Hristiyanlık Dönemi eserlerinden biri olan dini mekan, özellikle Ortodoks dünyası açısından özel bir öneme sahip. Yapımı 385 olan Kilise Camii, kapalı haç planına sahip. İmparator Theodosius tarafından yaptırılan Aziz Gregorius Kilisesi, 1835 senesindeki kapsamlı restorasyonla beraber ciddi bir değişime uğramış.

Bölgedeki Rumların mübadele neticesi Yunanistan’a gitmelerinden dolayı kilise, camiye dönüştürülmüş. Bu dönüşümle beraber kilise, halk arasında Kilise Cami adını almaya başlamış. Avluda yer alan çan kulesi restorasyondan sonra minareye çevrilmiş.

Ihlara Vadisi

Tarihi kaynaklarda ismi “Peristremma” diye geçiyor. “tarihin, kültürün ve doğanın kesiştiği yer” demek mümkün. Aksaray şehir merkezine 30 km uzaklıkta, tam olarak Güzelyurt ilçesinde konumlanan bu ihtişamlı vadi, dünya çapında bir üne sahip. Ihlara Vadisi’nin derinliği yaklaşık olarak 150 metredir.

Aksaray Şehitler Müzesi

30 Ağustos Zafer Bayramımız kutlu olsun. Biz de bugünün anısına Aksaray Şehitler Müzesini ziyaret edip, bu güzel vatanımız için şehit olanları andık, onlar için dua ettik. Ruhları şad olsun ...

Aksaray Belediyesi Şehitler Müzesi, 6 Kasım 2023'te hizmete açıldı. Bu müze, sadece bir tarih ve eşya deposu değil, aynı zamanda bir duygu ve anlam yüklü mekan olarak da hayat buluyor. Ziyaretçiler girişte karşılarına çıkan 3 hilalin, İslam'ın temel değerlerini ve mübarek üç ayları hatırlatarak, manevi bir atmosferde dolaşıyorlar.

"Emanet bölümü" adı verilen kısımda sergilenen şehitlerin eşyaları, geride bıraktıkları anıları ve duyguları yeniden canlandırıyor. Müzenin anı alanında, şehitlerimizin törenlerde giydikleri kıyafetler ve savaşta kullandıkları araçlar, ziyaretçilerde derin bir duygu uyandırıyor, geçmişte yaşananları bir nebze olsun hissetmelerini sağlıyor. Ayrıca, bir şehidin organlarının bağışlanarak üç kişiye yaşama şansı verilmesi, insanlık ve fedakarlık duygularını yüceltiyor, ziyaretçilerde gurur ve saygı duyguları uyandırıyor.

Ağustos ayı bizim için Zaferlerle dolu bir aydır.

26 Ağustos 1071 Malazgirt Zaferi, 11 Ağustos 1473 Otlukbeli Zaferi, 23 Ağustos 1514 Çaldıran Zaferi, 24 Ağustos 1516 Mercidabık Zaferi, Ağustos 1521 Belgrad'ın fethi, 29 Ağustos 1526 Mohaç Zaferi, 1 Ağustos 1571 Kıbrıs'ın fethi, 23 Ağustos 1922 Sakarya Meydan Muharebesi, 22 Ağustos 1922 Büyük Taarruz, 27 Ağustos Afyonkarahisar’ın Kurtuluş Zaferi, 30 Ağustos 1922 Atatürk'ün başkumandanlığında Dumlupınar'da Büyük Taarruz Zaferi.

Page updated

Google Sites

Report abuse