Antik dönemde Venessa adıyla bilinen Avanos ilçesi Cumhuriyetten önce kurulmuş olup, 07 Temmuz 1954 tarihinde Nevşehir iline bağlanmıştır. Kızılırmak kenarında yer alan ilçe, 1045 km² alana sahip olup, İl merkezine uzaklığı 20 km’dir. İlçenin nüfusu 2024 yılına göre 32.098 olup ilin ikinci büyük ilçesidir.
Avanos, Kızılırmak Nehri'nin manzaraları ve el sanatı atölyeleriyle ünlüdür. Nehirdeki kırmızı kumdan yapılan çömlekler ve seramiklerle bilinen Avanos, alışveriş sever turistler için popüler bir duraktır.
Nehir manzaralı otelleri, kafeleri ve restoranlarıyla Avanos, Nevşehir'den günübirlik geziler için ideal. Yaz aylarında nehirdeki gondol ve sandal turları oldukça popüler. Avanos'ta çömlek atölyelerini ziyaret edebilir, ustaları izleyebilir ve atölyelere katılabilirsiniz. Güray Müze ve Avanos Saç Müzesi, ilçedeki görülmeye değer müzelerden.
Tarihi Avanos evlerini gezebilir ve Kapadokya'nın popüler yürüyüş rotalarından olan Paşabağ Vadisi, Zelve Vadisi, Özkonak Köprüsü, Özkonak Yeraltı Şehri, Avanos Alaaddin Camii , Yeraltı camii ve Güllüdere Kilisesi'ni ziyaret edebilirsiniz.
Nevşehir’in turistik ilçesi Avanos'un ortasından geçen ve sunduğu büyüleyici manzaralarla çok popüler bir gezi alanı olan Kızılırmak Nehri, şehri gezerken mutlaka görmeniz gereken güzelliklerden. Bahar ve yaz aylarında sandallar ve gondollarla geziler yapabileceğiniz nehrin çevresi ise kır bahçeleri, mesire alanları, kafeler, yöresel ürünler alabileceğiniz dükkanlar,
Nevşehir ve dünya mutfaklarından lezzetler tadabileceğiniz restoranlar ile çevrili. Nehir manzaralı butik oteller ve apart oteller de bulabileceğiniz Avanos'ta Kızılırmak Nehri'nin kırmızı kumlarından yapılan çömlekler ve seramikleri da satın alabilirsiniz.
Avanos'a sadece 14 kilometre mesafede Helenistik dönemde 3000 rahibe ev sahipliği yaptığına inanılan Özkonak Yeraltı Şehri bulunur. 1972'de açılan bu dört katlı yer altı şehri, hava bacaları, su kuyuları, sürgü taşlarıyla inşa edilmiş büyük tapınakları ve yaşam alanlarıyla ziyaretçileri büyülüyor.
İdiş Dağı'nın kuzey yamacında yer alan bu yer altı şehrinin, M.Ö. 400'lü yıllarda inşa edildiği düşünülüyor. Roma döneminden kaçan Hristiyan rahipler buraya yerleşmiş ve yapının genişlemesine katkıda bulunmuş.
Avanos ilçesine 5 km mesafedeki Saruhan Kervansarayı, Selçuklu dönemi eserlerinden biri ve görülmeye değer. II. İzzeddin Keykavus döneminde 1249 yılında inşa edilen bu yapı, 2000 m2'lik büyük bir alana yayılıyor.
Yumuşak Kapadokya taşlarıyla inşa edilen ve etkileyici taş mimarisiyle dikkat çeken kervansaray, 1991'de orijinaline sadık kalınarak restore edildi. Şu anda kültür ve kongre merkezi olarak hizmet veren Saruhan Kervansarayı, birçok kültürel ve sanatsal etkinliğe ev sahipliği yapıyor.