2. Bakara 26. Ayet - Sivrisinek örneği

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْي۪ٓ اَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَاۜ فَاَمَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا فَيَعْلَمُونَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْۚ وَاَمَّا الَّذ۪ينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَٓا اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًاۢ يُضِلُّ بِه۪ كَث۪يرًا وَيَهْد۪ي بِه۪ كَث۪يرًاۜ وَمَا يُضِلُّ بِه۪ٓ اِلَّا الْفَاسِق۪ينَۙ

Diyanet İşleri Meali 

Allah, bir sivrisineği, ondan daha da ötesi bir varlığı örnek olarak vermekten çekinmez. İman edenler onun, Rablerinden (gelen) bir gerçek olduğunu bilirler. Küfre saplananlar ise, “Allah, örnek olarak bununla neyi kastetmiştir?” derler. (Allah) onunla birçoklarını saptırır, birçoklarını da doğru yola iletir. Onunla ancak fasıkları saptırır. (Bakara 2:26)

*Fâsık, Allah’a itaat çizgisinin dışına çıkan kimse demektir. Kelime, Kur’an-ı Kerim’de “kâfir”, “günahkâr”, “yalancı” ve “kötülük yapan” anlamlarında kullanılmıştır. Burada “fasık” kâfir anlamında kullanılmaktadır. Allah’ın saptırması ifadesi mecazî bir ifadedir. Aslında insanları saptıran, cahil önderleriyle şeytandır. Allah, bu örneği vermekle, aslında kendilerinde var olan sapkınlığı ortaya çıkarmış olmaktadır. 

Mehmet Türk Meali - Bakara Suresi 26. Ayet Açıklaması

1- (مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا) ifadesi: “O bir sivrisineği ve onun üzerindeki (kanat gibi ufak tefek) şeyleri”, (Elmalılı) “O, bir sivrisinek ve küçüklükte daha fazla yani, daha da küçük olan şeyleri” (Zemahşeri) veya “O, bir sivrisineği ve daha irisi arasında olan şeyleri” (Kurtubî) şekillerinde de anlaşılabilir.

2 Allah (Hacc: 73)’de sineği, (Ankebut: 41)’de örümcek ve evini, (Neml: 18)’de karıncayı, (Nahl: 68-69)’da da bal arısını örnek olarak vermiştir.

Allah’ın Kur’an’da neden dişi bir sivrisineği örnek verirken erkek sivrisineği örnek vermediğini hiç düşündün mü? Yüce Allah şöyle buyuruyor:“Şüphesiz Allah, bir sivrisineği, hatta ondan daha küçüğünü örnek vermekten çekinmez. İman edenler, bunun Rablerinden gelen bir gerçek olduğunu bilirler. İnkâr edenler ise ‘Allah bu örnekle neyi kastetmiştir?’ derler. Allah bu örnekle (sapmayı dileyen)birçoklarını saptırır, (doğru yolu dileyen)birçoklarını da doğru yola iletir. Allah bununla ancak fasıkları saptırır.” (Bakara Suresi, 26. ayet)

  Ayeti incelediğimizde şu soru ortaya çıkmaktadır: Allah, neden erkek sivrisineği değil de dişi sivrisineği örnek vermiştir? Bununla neyi kastetmiştir? Ayette sivrisinek kelimesi (بَعُوضَة) şeklinde geçer. Arapça dil bilgisi kurallarına göre kelimenin sonundaki yuvarlak te harfi, kelimeye dişilik kazandırır. Aynı şekilde, ayetin devamında gelen ve “onun üstündekini/ötesindekini” ifade eden (فَوْقَهَا) kelimesinin sonundaki “-hâ” zamiri de dişi varlıklara işaret etmek için kullanılır.

  Bu konuda biraz araştırırsak dişi sivrisinek ile erkek sivrisinek arasındaki farkı görürüz. Bu konuda ilim sahipleri der ki: Sadece dişi sivrisinekler ısırır ve kan emer. Erkek sivrisineklerin insanları veya hayvanları ısırma ve kan emme yeteneği yoktur; çünkü deriyi delecek ağız yapıları gelişmemiştir. Erkek sivrisinekler tamamen bitki özleri ve çiçek nektarlarıyla beslenir.Dişi sivrisinekler de aslında enerji için bitki özleriyle beslenir; ancak yumurtalarını geliştirebilmek için ihtiyaç duydukları protein, demir ve diğer besin maddelerini canlı kanından alırlar.

   Kur’an’ın indirildiği dönemdeki inkârcılar, Kur’an’da arı, örümcek veya sinek gibi küçük ve basit canlıların örnek verilmesini alay konusu yapmış ve “Koskoca evrenin yaratıcısı böyle küçük şeyleri neden örnek versin?” diyerek eleştirmişlerdir.

  Allah bu ayetle, yaratılıştaki sanatın ve mükemmelliğin büyüklükle ölçülemeyeceğini, en küçük canlıda bile muazzam bir tasarım olduğunu vurgulamıştır. Ayet, inananların bu örneklerdeki hikmeti görmesini sağlarken önyargıyla yaklaşanların ise gerçeği gözden kaçırmasına bir vesile teşkil ettiğini belirtir.

Sıtma:

Her yıl 650.000 den fazla insanın sıtma hastalığından ölmeine sebep olan hayvan dişi sivrsinektir (anofel). Sıtma, hastalık yapıcı bir grup parazit olan plazmodiumların, dişi anofel sivrisineği ile insanlara bulaşması sonucu yayılan ateşli bir hastalıktır. Hastalığın en bariz belirtisi titremeyle yükselen ateş olup; halsizlik, neşesizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, sırt ve bacak ağrıları gibi belirtilerle devam eder. Teşhisi kolay, tedavisi ve korunması mümkün bir hastalıktır. 

Sivrisinek:

- Dişi sivrisineğin başında yüz tane göz vardır...

- Ağzında 48 dişi var...

- İçinde üç tam kalp var...

- Hortumunda altı bıçak var ve her birinin ayrı ayrı işlevi var...

- Her iki ucunda da üç kanat vardır...

- Kızılötesi sistem gibi çalışan ve askerlerin kullandığı gece görüş sistemleri gibi karanlıkta insan derisinin rengini "mor renge" yansıtan bir ısı cihazı ile donatılmıştır...

- Kan emene kadar iğnelerini insan vücuduna herhangi bir sıkışma hissetmeden sokmasına yardımcı olan "lokal anestezi cihazı" ile donatılmıştır...

- "Kan analiz cihazı" ile donatılmış olup, kana tolerans göstermez...

- Aspirasyon işlemi sırasında kanı çok ince hortumunda akması için sulandıran bir cihazla donatılmıştır...

- (60) metre mesafeden insan terinin kokusunu alabileceği bir koku alma cihazı ile donatılmıştır...

- Tüm bunlardan daha da tuhafı; modern bilim, bir sivrisineğin sırtında yaşayan ve ancak mikroskopla görülebilen çok küçük bir böcek olduğunu keşfetti..