Aydın

Aydın  Milet Antik Tiyatrosu

Bugün Aydın’da kıyıdan içeride duran bu dev tiyatronun önünde, yaklaşık 2.000 yıl önce gemilerin yanaştığı bir liman vardı.

Burası Milet Antik Tiyatrosu.

İlk tiyatro Helenistik dönemde yaklaşık 5.300 seyirci için yapılmıştı. Roma döneminde ise yapı baştan sona büyütüldü; üç katlı bölümleri ve yaklaşık 15 bin kişilik kapasitesiyle Anadolu’nun en görkemli tiyatrolarından birine dönüştü.

Seyirciler taş basamaklara oturduğunda yalnızca sahneyi değil, tiyatronun hemen yakınındaki limanı ve hareketli kent yaşamını da görüyordu.

Çünkü Milet sıradan bir kent değildi.

Dört limanı, Akdeniz ve Karadeniz’e uzanan ticaret ağı ve kurduğu koloniler sayesinde antik dünyanın en etkili merkezlerinden biriydi. Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes gibi doğayı efsaneler yerine akıl yoluyla açıklamaya çalışan düşünürler de bu kentte yetişti.

Bir tarafta binlerce insanın doldurduğu tiyatro…

Diğer tarafta limana girip çıkan gemiler, tüccarlar ve uzak ülkelerden gelen yolcular…

Sonra Büyük Menderes’in taşıdığı alüvyonlar yüzyıllar boyunca körfezi doldurdu. Kıyı uzaklaştı, limanlar karaya dönüştü ve Milet denizle kurduğu bağı kaybetti.

Görkemli sahne binasının büyük bölümü ortadan kalktı. Fakat tiyatronun dev taş kütlesi hâlâ Aydın’ın Didim ilçesinde, Balat yakınlarında yükseliyor.

Bugün sessizce baktığımız bu basamaklarda bir zamanlar yaklaşık 15 bin kişinin aynı anda oturuyordu.

Aydın Apollon Tapınağı (Didyma Antik Kenti) 

Devasa sütunlar, kutsal yol ve kehanet merkezi… Didim’de bugün göğe uzanan bu dev sütunlar, aslında hiçbir zaman tamamlanamayan 2.300 yıllık bir hayalin parçaları.

Burası Didyma Apollon Tapınağı.

Antik dünyanın en büyük İyon tapınaklarından biri olarak tasarlanan yapı, yalnızca ibadet edilen bir kutsal alan değildi. Didyma, insanların hayatlarının en zor sorularına cevap aramak için geldiği güçlü bir kehanet merkeziydi.

Savaşlara girilip girilmeyeceğinden yeni kentlerin nerede kurulacağına kadar önemli kararlar için burada Apollon’un iradesine başvurulduğuna inanılıyordu.

Ziyaretçiler, Miletos’tan başlayan ve heykellerle çevrili yaklaşık 17 kilometrelik Kutsal Yol’u geçerek tapınağa ulaşıyordu. Ardından dev sütunların arasından, çatısı bulunmayan açık kutsal avluya iniyorlardı.

Yapının boyutları insanı küçücük hissettirecek ölçüdeydi. Tapınağı iki sıra hâlinde çevrelemesi planlanan sütunların her biri yaklaşık 20 metre yüksekliğe ulaşıyordu.

Fakat yüzyıllar süren çalışmalara rağmen tapınak hiçbir zaman bütünüyle tamamlanamadı.

İktidarlar değişti, savaşlar yaşandı, inşaat durdu ve depremler yapıyı parçaladı. Bugün yerde duran dev sütun tamburları ve işlemeli Medusa başı, yarım kalan bu görkemli projenin sessiz tanıklarıdır.

Üstelik bütün bunlar başka bir ülkede değil…

Aydın’ın Didim ilçesinde, modern yerleşimin hemen ortasında duruyor.

Üstte göreceğiniz sahne, tapınağın MÖ 3. yüzyıldaki olası kullanımını ve devam eden inşasını arkeolojik bilgiler doğrultusunda canlandıran bir rekonstrüksiyondur.

Belki de Didyma’nın en etkileyici yanı şudur:

Hiçbir zaman tamamlanamadı ama binlerce yıl sonra bile görenleri hayrete düşürmeye devam ediyor.

Aydın Nysa Antik Kenti

Aydın’ın tarihi mirasını önemli ölçüde yansıtan Nysa Antik Kenti’nin geçmişi M.Ö. 3’üncü yüzyıla kadar uzanıyor. Zamanında Karia’nın en önemli kentlerinden biri olarak öne çıkan Nysa’nın kuruluşunda özellikle I. Antiokhos Soter ‘in ciddi bir etkisi bulunuyor.